مەملەكەت باسشىسى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ ۆاشينگتوندا دونالد ترامپپەن, اقش-تىڭ رەسمي جانە ىسكەر توپتارىمەن كەزدەسەتىنى الەمدىك بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارىندا كەڭ كورىنىس تاپتى. نازارلارىڭىزعا شەتەل باسىلىمدارىندا جاريالانعان ماقالالاردىڭ ىقشامدالعان مازمۇنىن ۇسىنامىز.
اق ءۇيدىڭ ءباسپاسوز قىزمەتى اقش پرەزيدەنتى دونالد ترامپتىڭ قازاقستان پرەزيدەنتى نۇرسۇلتان نازارباەۆپەن كەزدەسەتىنىن حابارلادى. «ەكى ەل پرەزيدەنتتەرى ەكونوميكالىق ىنتىماقتاستىق پەن ايماقتىق قاۋىپسىزدىك ماسەلەلەرى بويىنشا ستراتەگيالىق سەرىكتەستىكتى نىعايتۋ جولدارىن تالقىلايتىن بولادى», دەلىنگەن حابارلامادا.
سونداي-اق كەزدەسۋدە قازاقستاننىڭ بىرىككەن ۇلتتار ۇيىمىنىڭ قاۋىپسىزدىك كەڭەسىنە توراعالىق ەتۋ كەزەڭىندە كۇن تارتىبىنە قويىلعان بىرنەشە حالىقارالىق ماسەلە تۋرالى ايتىلاتىن بولادى.
FOX NEWS: ترامپ اق ۇيدە قازاقستان پرەزيدەنتىمەن كەزدەسىپ, اۋعانستان ستراتەگياسىن تالقىلايدىاق ءۇيدىڭ ءباسپاسوز قىزمەتى پرەزيدەنت دونالد ترامپ پەن قازاقستان پرەزيدەنتى نۇرسۇلتان نازارباەۆ اراسىنداعى رەسمي كەزدەسۋدە تالقىلاناتىن باستى تاقىرىپتاردىڭ ءبىرى اۋعانستان توڭىرەگىندە بولاتىنىن, ەكى ەلدىڭ كوشباسشىلارى ايماقتىق قاۋىپسىزدىك پەن ەكونوميكالىق ىنتىماقتاستىق ماسەلەلەرىن تالقىلايتىنىن حابارلادى.
بۇل ساپار قازاقستاننىڭ بىرىككەن ۇلتتار ۇيىمىنىڭ قاۋىپسىزدىك كەڭەسىنە توراعالىق ەتۋ ۋاقىتىمەن تۇسپا-تۇس كەلىپ وتىر. سوڭعى رەت د.ترامپ ن.نازارباەۆپەن مامىر ايىندا ساۋد ارابياسىندا كەزدەسكەن. سونداي-اق ترامپ پرەزيدەنتتىككە سايلانعاننان كەيىن نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ باسشىلىعىمەن قازاقستاننىڭ كوپتەگەن جەتىستىكتەرگە قول جەتكىزگەنىن ايتىپ, ونىڭ جۇمىسىنا وتە جوعارى باعا بەرگەن.
THE DIPLOMAT: ترامپ پەن ن.نازارباەۆ كەزدەسۋىندە قانداي ماسەلەلەر تالقىلانادى؟16 قاڭتاردا نۇرسۇلتان نازارباەۆ دونالد ترامپپەن كەزدەسەدى. اق ءۇي وكىلدەرىنىڭ حابارلاۋىنشا, ەكى ەل باسشىلارى كەزدەسۋدە ەكىجاقتى ەكونوميكالىق ىنتىماقتاستىق پەن ايماقتىق قاۋىپسىزدىك ماسەلەلەرى بويىنشا ستراتەگيالىق سەرىكتەستىكتى نىعايتۋ جولدارىن تالقىلايدى. سونىمەن قاتار كۇن تارتىبىندە اۋعانستان تاقىرىبى دا بار. ارينە, ورتالىق ازيا ەلدەرىنىڭ باسشىلارى اقش-قا كەلگەندە اۋعانستان ماسەلەسى تالقىلانباي قالمايدى. بىراق بۇل تاقىرىپ ءوزىنىڭ ماڭىزدىلىعىن جويعان جوق. سەبەبى اۋعانستانداعى سوعىس جاڭا ساتىعا ءوتتى.
سونداي-اق 2017 جىلى سولتۇستىك كورەيانىڭ يادرولىق قارۋعا بايلانىستى امبيتسياسى دا ۋشىعىپ كەتتى. بۇل تاقىرىپ قازاقتاردىڭ جۇرەگىنە جاقىن ەكەنى ءسوزسىز. سەبەبى 1991 جىلى بۇل ەل كەڭەس وداعىنان قالعان يادرولىق قارۋدان باس تارتقان بولاتىن. سودان بەرى 25 جىل ىشىندە استانا يادرولىق ەنەرگيانى بەيبىت ماقساتتا پايدالانىپ, يادرولىق قارۋدى تاراتپاۋ جولىن قاتاڭ ۇستانىپ كەلەدى.
2015 جىلى قازاقستان اتوم ەنەرگياسىنىڭ حالىقارالىق اگەنتتىگىمەن (ماگاتە) تومەن بايىتىلعان ۋران بانكىن قۇرۋ تۋرالى كەلىسىم جاساتتى. وعان سايكەس تبۋ-دى بانكتەن تەك ەلەكتر ەنەرگياسىن ءوندىرۋ ءۇشىن الۋعا رۇقسات ەتىلەدى. سول ارقىلى مەملەكەتتەر ۋراننىڭ كەڭ تارالۋ قاۋپىن ازايتپاق. 2017 جىلى تامىز ايىندا بانكتىڭ قويماسى اشىلدى. ءبىر ايتا كەتەرلىگى, قازاقستان ەڭ ءىرى ۋران ءوندىرۋشى مەملەكەتتىڭ ءبىرى سانالادى. 2016 جىلى ۋراننىڭ الەمدىك ءوندىرىسىنىڭ 39 پايىزى قازاقستانعا تيەسىلى بولدى.
ءبىز قالاساق تا, قالاماساق تا, ورتالىق ازيا مەملەكەتتەرىنىڭ اتى سوڭعى 20 جىلدا اۋعانستان پروبلەماسىمەن قاتار اتالىپ كەلەدى. ال بۇل ايماقتاعى ەكونوميكاسى دامىعان ەڭ بەلسەندى مەملەكەت قازاقستان ەكەنى ءسوزسىز.
نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ اقش-قا ساپارى قازاقستان ءۇشىن دە ماڭىزدى كەزەڭمەن تۇسپا-تۇس كەلدى. 1 قاڭتاردا قازاقستان بۇۇ قاۋىپسىزدىك كەڭەسىندەگى توراعالىعىن باستادى. وسىعان بايلانىستى استانا بىرنەشە ماڭىزدى بريفينگ وتكىزىپ, تاقىرىپتاردى بەكىتتى.
2017 جىلى قىركۇيەك ايىندا دونالد ترامپ پەن نۇرسۇلتان نازارباەۆ تەلەفون ارقىلى سويلەسكەن بولاتىن. اقش بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارى بۇل تۋرالى شاعىن عانا اقپارات تاراتۋمەن شەكتەلدى. بىراق قازاقستاندىق باق تولىق مالىمەت كەلتىرگەنىن بايقاۋعا بولادى. مىسالى, نۇرسۇلتان نازارباەۆ دونالد ترامپپەن تەلەفون ارقىلى سويلەسكەندە وعان ەكسپو-2017 كورمەسى مەن ماگاتە كەلىسىمى تۋرالى ايتىپ بەرگەن. سونىمەن قاتار سول كەزدە دونالد ترامپ قازاق پرەزيدەنتىن اقش-قا رەسمي ساپارمەن شاقىرعان. ال قازاقپاراتتىڭ حابارلاۋىنشا, ەكى مەملەكەت باسشىلارى رەسەي-اقش قارىم-قاتىناسى تۋرالى ايتىپ, ن.نازارباەۆ ۆاشينگتون مەن ماسكەۋ اراسىنداعى جاعدايدىڭ رەتتەلەتىنىنە ۇمىتپەن قارايتىنىن جەتكىزگەن.
THE HILL ترامپ پەن ن.نازارباەۆتىڭ كەزدەسۋى: ىنتىماقتاستىقتىڭ جاڭا ساتىسىدونالد ترامپ قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتى نۇرسۇلتان نازارباەۆتى رەسمي ساپارمەن اقش-قا شاقىردى. ترامپ پەن ونىڭ كومانداسى قازاقستان پرەزيدەنتىمەن كەزدەسۋدىڭ ماڭىزدى ەكەنىن بىلەدى. ونىڭ ءبىر سەبەبى, قاڭتاردىڭ 1-دە قازاقستان بۇۇ قاۋىپسىزدىك كەڭەسىندەگى توراعالىعىن باستادى.
قازاقستان – 17 ملن حالقى بار مەملەكەت. قىتاي, رەسەي ەلدەرىمەن شەكارالاس بۇل ەل مۇناي مەن گاز قورىنا وتە باي. سونىمەن قاتار قازاق ەلى ءۇشىن ەكسترەميزمگە قارسى كۇرەس پەن اۋعانستانداعى جاعداي دا ماڭىزدى.
نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ ۆاشينگتونعا ساپارى, سونىمەن قاتار, مەملەكەتتىڭ بۇۇ قاۋىپسىزدىك كەڭەسىندەگى توراعالىعى قازاقستاننىڭ تاۋەلسىزدىك العان از عانا ۋاقىتتىڭ ىشىندە ۇلكەن جەتىستىكتەرگە قول جەتكىزگەنىن كورسەتەدى.
اقش پەن قازاقستان اراسىندا قاۋىپسىزدىك جانە بارلاۋ قىزمەتى سالالارىندا جاقسى سەرىكتەستىك ورناعان. ەندى ەكى مەملەكەت ايماقتاعى تەرروريزممەن كۇرەس بويىنشا ىنتىماقتاستىقتى كۇشەيتكەنى ءجون.
قازاقستانمەن ىنتىماقتاستىقتىڭ امەريكالىقتارعا تيگىزىپ جاتقان كوممەرتسيالىق پايداسى دا زور ەكەنىن ايتا كەتۋ كەرەك. مىسالى, جاقىندا Chevron قازاقستانداعى تەڭىز كەن ورنىنا 37 ملرد دوللار ينۆەستيتسيا سالدى. قۇبىلمالى ەكونوميكالىق جاعدايداعى بۇل قادام كومپانيانىڭ ورتالىق ازياداعى مەملەكەتتىڭ ەكونوميكالىق تۇراقتىلىعىنا دەگەن سەنىمىن كورسەتسە كەرەك.
نۇرسۇلتان نازارباەۆ رەسمي ساپارى بارىسىندا نيۋ-يوركتە ۋولل-ستريت ينۆەستورلارىمەن كەزدەسەدى دەپ جوسپارلانىپ وتىر. كەزدەسۋ بارىسىندا استانا قور نارىعىنا ينۆەستيتسيا تارتۋ, مەملەكەتتىڭ ەڭ ءىرى كومپانيالارىنىڭ اكتسيالارىن ساتۋ ماسەلەلەرى تالقىلانادى. سونىمەن قاتار بىرنەشە كوممەرتسيالىق كەلىسىمشارتقا قول قويىلادى.
2015 جىلدان باستاپ قازاقستان دۇنيەجۇزىلىك ساۋدا ۇيىمىنىڭ مۇشەسى بولسا دا, اقش-پەن ساۋدا اينالىمى ايتارلىقتاي كولەمدى ەمەس. ياعني, امەريكا قازاقستانعا تەحنولوگيا مەن ءوندىرىس تاۋارلارىن كوپتەپ جىبەرىپ, بۇل ولقىلىقتىڭ ورنىن تولتىرۋعا مۇددەلى.
بۇعان دەيىن باراك وباما مەن نۇرسۇلتان نازارباەۆ ۇلكەن جيىنداردا كەزدەسكەن بولاتىن. بىراق ترامپ پەن ن.نازارباەۆتىڭ بۇل جولعى رەسمي كەزدەسۋىنىڭ ەرەكشەلىگى وعان ەكى مەملەكەتتىڭ ۇكىمەتى مەن باسقارۋ ورگاندارىنىڭ لاۋازىمدى ادامدارى قاتىسادى.
The Mice Times of Asia قازاقستاننىڭ كومىرسۋتەگى ءوندىرىسى رەكوردتىق كورسەتكىشكە جەتتى2017 جىلى قازاقستان 86 ملن توننا كومىرسۋتەگىن ءوندىرىپ, مەملەكەت تاريحىنداعى رەكوردتىق كورسەتكىشكە قول جەتكىزدى. وسى ورايدا, قازاقستاننىڭ وپەك+ كەلىسىمىنە قاتىساتىنىن ايتا كەتكەن ءجون.
ايماقتىق پروبلەمالار ينستيتۋتىنىڭ باس ديرەكتورى دميتري جۋراۆلەۆتىڭ ايتۋىنشا, ءىرى مەملەكەتتەردىڭ كوبى قازاقستانمەن جاقسى قارىم-قاتىناستا بولعىسى كەلەدى. "بۇل قازاقستاننىڭ بۇۇ قك توراعاسى بولىپ سايلانعانىنا بايلانىستى دەپ ويلاساڭىز, قاتەلەسەسىز. سەبەبى قازاقستان رەسەي, قىتايمەن قارىم-قاتىناسىنان بولەك, باتىس ەلدەرىمەن دە ەكونوميكالىق بايلانىستاردى ارتتىرىپ كەلەدى. اسىرەسە, ەۋروپا ەلدەرىمەن ەكونوميكالىق سەرىكتەستىك جاقسى دەڭگەيگە جەتكەن. مىسالى, گەرمانيا قازاقستاننىڭ تاسىمال جۇيەسىنە كوپ ينۆەستيتسيا سالادى», – دەيدى ينستيتۋتتىڭ باس ديرەكتورى.
Trend: نازارباەۆتىڭ ترامپپەن كەزدەسۋى قازاقستاننىڭ ايماقتاعى نەگىزگى مەملەكەت ەكەنىن كورسەتەدىقازاقستان پرەزيدەنتى نۇرسۇلتان نازارباەۆ پەن اقش پرەزيدەنتى دونالد ترامپ نازارباەۆتىڭ اقش-قا رەسمي ساپارى بارىسىندا اق ۇيدە 16 قاڭتاردا كەزدەسەدى.
«پرەزيدەنت دونالد ترامپتىڭ باسشىلىعى كەزىندەگى ورتالىق ازيا ەلدەرىنىڭ ىشىنەن ءبىرىنشى بولىپ نازارباەۆتىڭ اق ۇيگە رەسمي ساپارمەن كەلۋى قازاقستاننىڭ ايماقتاعى نەگىزگى مەملەكەت ەكەنىن ايقىندايدى», دەيدى ساياسي ساراپشى, سينگاپۋردىڭ Nanyang تەحنولوگيالىق ۋنيۆەرسيتەتى قىزمەتكەرى دجەيمس دورسي.
دايىنداعان
گۇلنۇر قۋانىشبەكقىزى,
«ەگەمەن قازاقستان»