ەلباسىمىز رۋحاني جاڭعىرۋ ءۇشىن ۇلتتىق سانانى وزگەرتۋدەن باستاعان دۇرىس دەي كەلە, نەگىزگى بىرنەشە باعىتقا توقتالعان بولاتىن. اتاپ ايتقاندا, تابىسقا جەتۋدىڭ ءبىر جولى – باسەكەگە قابىلەتتىلىك. جەكە ادامنىڭ عانا ەمەس, تۇتاس حالىقتىڭ ساپالى ءبىلىم, عىلىم, كومپيۋتەرلىك ساۋاتتىلىق, ءتىل, قىزمەت, ماتەريالدىق ونىممەن ايماقتىق نە الەمدىك نارىقتا تابان تىرەسە الۋى باسەكەگە قابىلەتتىلىككە الىپ كەلە الادى. باسەكە بار جەردە جۇمىس جۇرەدى. جۇمىس بار جەردە ءونىم بولادى. باسەكەگە ءسوز جۇزىندە ەمەس, ءىس جۇزىندە كىرىسسەك, دامۋدىڭ كوشىنە ىلەسەمىز.
رۋحاني جاڭعىرۋعا تىكەلەي سەبەپشى فاكتور پراگماتيزم ارقىلى اتا-بابامىزدىڭ قاسيەتتى اماناتى – جەر-انامىزدىڭ قازىناسىن ىسىراپشىلدىق پەن استامشىلىققا اينالدىرماي, تابيعي بايلىعىمىزدى دۇرىس جوسپارلاپ, ساۋاتتى پايدالانا ءبىلۋ دەگەن ءسوز. داڭعويلىققا, كوزسىز جومارتتىققا سالىنباي, ءار نارسەنىڭ شەگىن بىلگەن دۇرىس. ۇلان-بايتاق جەرىمىزدى, ونىڭ استى-ۇستىندەگى بايلىقتى اقىلمەن سالماقتاپ, ءتيىمدى پايدالانا ءبىلۋ كەرەك.
ۇلتتىق جاڭعىرۋ – ۇلتتىق بىرەگەيلىكتى ساقتاۋدان باستالادى. ۇلتتىق سالت-ءداستۇرىمىز, ءتىلىمىز بەن ءدىنىمىز, مادەنيەتىمىز بەن وركەنيەتىمىز, ۇلتتىق رۋحىمىز بويىمىزدا ماڭگىلىككە ساقتالۋ كەرەك, بىراق وركەندەۋگە, ءوسىپ-ونۋگە توسقاۋىل بولاتىن ەسكىلىك قۇرساۋىنان جانە جاھاندىق دامۋمەن قابىسپايتىن كەرەعار ادەتتەر مەن داعدىلاردان تولىقتاي ارىلۋ كەرەك.
تابىسقا جەتۋدىڭ نەگىزگى ءبىر جولى – ءبىلىمنىڭ سالتانات قۇرۋى. ادامدى دا, قوعامدى دا العا جەتەلەيتىن قۇدىرەتتى كۇش – ءبىلىم. احمەت يگۇنەكيدىڭ «باقىت جولى – بىلىمدە» دەگەن قاناتتى ءسوزى كۇن سايىن ەمەس, ءسات سايىن دالەلىن تاۋىپ كەلەدى. ءبىلىمدى ءبىرىنشى ورىنعا قوياتىن ۇلت قانا كوشتىڭ باسىنان كورىنە الادى.
ەلباسى ءوزىنىڭ «بولاشاققا باعدار: رۋحاني جاڭعىرۋ» اتتى ماقالاسىندا قازاقستاننىڭ رەۆوليۋتسيالىق ەمەس, ەۆوليۋتسيالىق دامۋىنىڭ الدەقايدا تيىمدىرەك ەكەنىن ايتتى. ەلىمىز نەبىر قيىن-قىستاۋ زاماندى باسىنان وتكەردى. سوعىستى دا, اشتىقتى دا, ءتۇرلى توڭكەرىستەردى دە كوردى. توڭكەرىستەر ءداۋىرى بىتكەن جوق, تەك قانا ونىڭ فورماسى مەن مازمۇنى تۇبەگەيلى وزگەردى. «بىلەككە سەنگەن زاماندا ەشكىمگە ەسە بەرمەدىك, بىلىمگە سەنگەن زاماندا قاپى قالىپ جۇرمەلىك» دەپ اتا-بابامىز ايتقانداي, اقپاراتتاندىرۋ زامانىندا بىلىك پەن ءبىلىمدى قارۋ قىلىپ, ەل يگىلىگى ءۇشىن جۇمساي بىلەيىك.
سانانىڭ اشىقتىعى – رۋحاني جاڭعىرۋدىڭ نەگىزگى باعىتتارىنىڭ ءبىرى. «ۇلتتىڭ ءتىلى – ۇلتتىڭ ءدىلى» دەمەكشى, قانداي ۇلت پەن ۇلىس بولسىن, ەلىمىزدىڭ ەڭ باستى بايلىعى – مەملەكەتتىك ءتىلى. ءتىلىن جوعالتقان حالىقتىڭ جەكە مەملەكەت بولىپ باسقا ەلدەرمەن تەرەزەسى تەڭ دارەجەدە تۇرا المايتىنىنا كوزىمىز انىق جەتەدى. مەملەكەتتىك ءتىل مارتەبەسى قاشاندا ءبىرىنشى ورىندا بولارى انىق, بىراق كاسىبي بايلانىس قۇرالى رەتىندە اعىلشىن ءتىلىن مەڭگەرۋ ارتىقتىق ەتپەيدى. شەت ءتىلىن مەڭگەرۋ كوپتەگەن مۇمكىندىكتەرگە جول اشادى. بىرىنشىدەن, جاھاندىق جاڭالىقتاردان حاباردار بولاسىڭ. ەكىنشىدەن, جاڭا تەحنولوگيالاردىڭ ەكپىنىمەن كەلەتىن تۇبەگەيلى وزگەرىستەرگە دايىن بولاسىڭ. قاتاردان قالماي ءومىر ءسۇرۋ ءۇشىن زامان اعىمىنا بەيىم بولاسىڭ. ۇشىنشىدەن, وزگەلەردىڭ وزىق تاجىريبەسىمەن الماسىپ, جەكە باسىڭ مەن قالىڭ بۇقارانىڭ قاجەتتىلىگىنە قولدانۋعا مول مۇمكىندىك الاسىڭ.
قازاقستاندىق پاتريوتتىق تاربيە بۇگىنگى ومىردەن وقشاۋلانبايدى, قايتا جاڭا ومىرمەن قاۋىشىپ, ۇلتتىق تاربيەگە جاڭاشا ءمان بەرەدى. ۇلتتىق تاربيە دەگەنىمىز ول وقشاۋلانۋ ەمەس, كەرىسىنشە ۇلتتىق تاربيە ۇلگىلەرىمەن الەمدىك يدەيالاردى قابىلداپ, نەنىڭ توزىق, نەنىڭ وزىق ەكەنىن تاني ءبىلۋ, ءورىسى, دۇنيەتانىمى كەڭ ازاماتتاردى تاربيەلەۋگە مۇمكىندىك بولادى دەپ ءتۇسىنۋ قاجەت.
زامانعا ساي جاڭعىرۋ ءۇشىن وسى باعىتتاردى جەتىك ءتۇسىنىپ, ەڭ الدىمەن سانامىزدى وزگەرتۋدەن باستاۋىمىز كەرەك. ۇيرەنشىكتى جامان ادەتتەردەن ارىلىپ, ۋاقىتتىڭ تالابىنا ساي بەيىمدەلۋىمىز كەرەك.
اسقار سمايلوۆ, جوعارعى سوتتىڭ سۋدياسى