بۇگىن ەڭبەك جانە حالىقتى الەۋمەتتىك قورعاۋ ءمينيسترى تامارا دۇيسەنوۆا, الماتى قالاسىنا جۇمىس ساپارى بارىسىندا «الماتى كوپىر قۇرىلىسى» جشس ەڭبەك ۇجىمىمەن كەزدەستى.
كەزدەسۋ بارىسىندا ەڭبەك كودەكسى مەن ۇجىمدىق ەڭبەك شارتىن ساپالى جۇزەگە اسىرۋ, كاسىپوداق قوزعالىسىنداعى الەۋمەتتىك ارىپتەستىكتى دامىتۋ ماسەلەلەرى ءسوز بولدى. ەڭبەك جانە حالىقتى الەۋمەتتىك قورعاۋ ءمينيسترى جينالعانداردىڭ نازارىن ماسەلەنىڭ اسا ماڭىزدىلىعىنا اۋدارا وتىرىپ, كەلەر جىلدان باستالاتىن زەينەت جاسىنىڭ ۇلعايۋى جونىندە ناقتى, ءارى تۇسىنىكتى اڭگىمەلەپ بەردى. وسى ورايدا, كەلەر جىلدان باستاپ بازالىق زەينەتاقى تاعايىنداۋ تەتىگى وزگەرەدى.
«ەگەر قازىرگى تاڭدا بازالىق زەينەتاقى زەينەركەرلىك جاسىنا تولعان بارلىق ازاماتتارعا بىردەي مولشەردە تولەنسە, ىنتىماقتى نەمەسە ەڭبەك زەينەتاقىسى 1998 جىلدىڭ 1 قاڭتارىنا دەيىنگى ەڭبەك وتىلىنە بايلانىستى تولەنۋدە», دەدى ت.دۇيسەنوۆا.
مينيستر كەلتىرگەن مالىمەتكە سۇيەنسەك, تولىق زەينەتاقىنى نەمەسە ايلىق ەڭبەكاقىسىنىڭ 60%-ىن (47 اەك-تەن اسپايتىن) 20 جىلدىق ەڭبەك ءوتىلى بار ايەلدەر مەن 25 جىلدىق ەڭبەك ءوتىلى بار ەر ازاماتتار الادى. ەگەر ەڭبەك ءوتىلى وسىدان از بولسا, سايكەسىنشە زەينەتاقى مولشەرى دە از بولادى. بۇل ايىرماشىلىق ەڭبەك ءوتىلىنىڭ ازدىعىمەن ۇلعايا بەرەدى. 1960 جىلدارى تۋعاندارعا بۇل ەڭبەك ءوتىلى ورتاشا - 18 جىل بولسا, 1970 جىلى تۋعاندارعا – 10 جىل, ال 1980 جىلى تۋعاندارعا ەشقانداي ەڭبەك ءوتىلى جوق.
وسىعان بايلانىستى, ايەلدەر اراسىنداعى زەينەتاقىنىڭ ازايۋ بولىگىن وتەۋ ماقساتىندا قازاقستان ۇكىمەتى مىناداي شارالاردى قابىلداپ وتىر:ا) 2018 جىلدىڭ 1 قاڭتارىنان باستاپ بازالىق زەينەتاقى تولەۋ تەتىگى وزگەرەدى.
بۇل وزگەرىس بويىنشا بازالىق زەينەتاقى تاعايىنداۋ مولشەرى ازاماتتاردىڭ 1998 جىلدىڭ 1 قاڭتارىنا دەيىنگى ەڭبەك ءوتىلى مەن 1998 جىلدان بەرى قارايعى بىرىڭعاي زەينەتاقى جيناقتاۋ جۇيەسىنە قاتىسۋىنا تىكەلەي بايلانىستى بولماق;
ءا) زەينەتاقى جارنالارى سالىمدارىنىڭ ۇزىلىسسىزدىگىن قامتاماسىز ەتۋ ماقساتىندا, 2014 جىلدان باستاپ جۇمىس ىستەپ ءجۇرىپ, 1 جاسقا دەيىنگى بالا كۇتىمىندە وتىرعان ايەلدەردىڭ زەينەتاقى جارنالارىنىڭ 10%-ىن رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتەن سۋبسيديالاۋ جۇزەگە اسىپ كەلەدى;
ب) جيناق مولشەرىن ۇلعايتۋ ماقساتىندا, 2020 جىلدان باستاپ جۇزەگە اساتىن زەينەتاقى جيناقتاۋ جۇيەسىندە جۇمىس بەرۋشىنىڭ ءوز قىزمەتكەرىنىڭ جيناقتاۋ ەسەبىنە تاعى دا 5 % مولشەرىندە زەينەتاقى جارناسىن اۋدارۋى زاڭمەن مىندەتتەلگەن.
بۇل جۇيە بويىنشا, ايەل ازاماتتاردىڭ الاتىن زەينەتاقى مولشەرى زەينەتاقى جيناقتاۋ جۇيەسىنە قاتىسۋ مەرزىمى مەن زەينەتاقى جيناقتاۋ جارناسىن ءۇزىلىسسىز اۋدارىپ وتىرعانىنا تىكەلەي بايلانىستى بولادى.
سوندىقتان, كەلەر جىلدان باستاپ ەنگىزىلگەلى وتىرعان زەينەت جاسىن كەزەڭ-كەزەڭمەن جوعارىلاتۋ جۇيەسى زەينەتاقى جيناقتارىن دا ۇلعايتۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. بۇل جۇيە جىل سايىن 6 ايعا ۇلعايا وتىرىپ, 2018 جىلدان 2028 جىلعا دەيىن 10 جىل قاتارىنان جۇزەگە اساتىن بولادى.
سونىمەن قاتار, ايەلدەردىڭ زەينەتكەرلىككە ەرتە شىعۋ بويىنشا جەڭىلدىكتەرى ساقتالاتىن بولادى. 5 بالا تاربيەلەگەن جانە 20 جىلدىق ەڭبەك ءوتىلى بار ايەلدەر زەينەتكەرلىككە 53 جاسىندا شىعا الادى. بۇل جاعدايدا مەملەكەت ءار بالا ءۇشىن جالپىسى 12 جىلدان اسپايتىن, 3 جىلدىق ەڭبەك ءوتىلىن ەسەپكە الادى. 50 جاسىندا زەينەتكەرلىككە شىعۋ مۇمكىندىگى جەكە زەينەتاقى ەسەبىندە مىندەتتى زەينەتاقى جارناسى مەن مىندەتتى كاسىبي جانە ەرىكتى جارنالارى جەتكىلىكتى مولشەردە جينالعان ايەلدەردە ساقتالادى.