اگروكاسىپكەرلىكتى دامىتۋعا وڭ ىقپال ەتىپ وتىر
ارشالى اۋدانىنىڭ ارناساي اۋىلىندا ەلدى ەلەڭ ەتكىزگەن ماڭىزدى جوبا جۇزەگە اسىرىلۋدا. باستى ماقسات – تامشىلاتا سۋارۋ تەحنولوگياسىن ەنگىزۋ ارقىلى سۋدى ۇنەمدەۋدىڭ تۇراقتى جۇيەسىن قالىپتاستىرۋ. نەگىزگى دىڭگەگىن جەرگىلىكتى مەكتەپتەگى «اقبوتا» قوعامدىق قورى مەن ۇكىمەتارالىق ۇيىمدار ۇستاپ وتىرعان جوبا اتالعان اۋداننىڭ 6 اۋىل ايماعىن قامتىپ, ونى ىسكە اسىرۋعا كەمىندە 16 مىڭ ادام قاتىستىرىلادى. بۇعان قوسىمشا, اقمولا وبلىسىنىڭ 3 اۋىلدىق اۋدانىنىڭ تۇرعىندارىن اۋىز سۋدى ۇنەمدەۋ باعىتىنداعى جاڭا تەحنولوگيا نەگىزدەرىن وقىتۋعا تارتىپ, استانا ماڭىنداعى ەلدى مەكەندەردىڭ 30 مىڭنان استام ادامىن اقپاراتتاندىرۋ جوسپارلانعان.
– كەيدە جاڭساق قادامدار جاڭا باستامالارعا جول اشاتىنى بار, – دەيدى «اقبوتانىڭ» جوبالىق قىزمەتىنىڭ جەتەكشىسى تاتيانا نەمتسان. – استانا سۋ قويماسى 2008 جىلى ستراتەگيالىق نىسان دارەجەسىن الدى. ماقسات بەلگىلى بولعانىمەن, كوپ ۇزاماي «مەدالدىڭ ەكىنشى جاعى» كورىنىس بەردى. اۋىل تۇرعىندارى اۋلاسىنداعى باۋ-باقشا اۋقىمى كۇرت كەمىدى. ماسەلەن, ارناساي اۋىلىندا 2009 جىلى 14 گەكتار وسىنداي اۋماق بولسا, قازىر ول ەكى ەسە ازايىپ, بوس جەرلەر كولەمى كوبەيدى. جاز ايلارىندا سۋ قويماسىنان سۋ الۋ توقتاتىلىسىمەن ارناساي اۋىلىنداعى سۋ جۇيەسىنە تۇسەتىن سالماق 3 ەسە ارتتى. ونىڭ ۇستىنە, قولدا بار جەلى باۋ-باقشانى سۋلاندىرۋعا لايىقتالماعان. قاراپايىم ەسەپ 0,12 گەكتار ءۇشىن ءار وتباسى 5 دوللار جۇمساۋعا ءماجبۇر بولدى. بۇل ءبىر ايدا 120, ال جازعى ماۋسىمدا 400 دوللاردى قۇرايدى. سۋ تاپشىلىعى مەن قىمباتشىلىعى ارشالى اۋدانىنىڭ وزگە اۋىلدارىن دا تىعىرىققا تىرەگەنىن ايتۋ كەرەك. وسىعان بايلانىستى ءبىزدىڭ قوعامدىق قور باتىل قادامدار جاساپ, يگى ۇمتىلىستارىمىز قولداۋ تاپتى.
وسىدان بەس جىل بۇرىن ارناسايداعى ۆياچەسلاۆ ورتا مەكتەبىنىڭ ەكى جىلىجايىنداعى 300 شارشى مەتر الاڭدا جانە اشىق الاڭداعى ۋچاسكەلەردە ەكسپەريمەنتتىك نەگىزدە تامشىلاتىپ سۋارۋ تەحنولوگياسى قولعا الىندى. سونىمەن قاتار, ارناساي اۋىلىنداعى 10-16 جاس ارالىعىنداعى 35 مۇشەسى بار «جاس فەرمەر مەكتەبىندە» كليماتتىق وزگەرىستەرگە بايلانىستى مەكتەپ جانە تۇرعىندار باقشاسىندا كوكونىستەردى تامشىلاتىپ سۋارۋ تەحنولوگياسىن ۇيىمداستىرۋ ماسەلەسى زەرتتەلدى. بەلگىلى عالىمدار مەن مامانداردىڭ قاتىسۋىمەن اتقارىلعان جۇمىس ناتيجەلەرى قازاقستاننىڭ سولتۇستىك وڭىرىندە سۋ شىعىنىن 2 ەسەگە قىسقارتۋعا جانە ارنايى الاڭداردا ونىمدىلىكتى اناعۇرلىم ارتتىرۋعا مۇمكىندىك بارلىعىن دالەلدەپ وتىر.
جوبا اقمولا وبلىسىنداعى قوعامدىق جانە اكىمشىلىك ورگاندار تاراپىنان قولداۋ تاپقانى قۋانىشتى. ونىڭ جالپى قۇنى 155600 اقش دوللارىنا تەڭ بولسا, ۇكىمەتتەن سۇرالاتىن قارجى 100 مىڭ دوللار شاماسىندا. قالعان شىعىندى ءوز موينىنا الىپ وتىرعان جوبا ۇيلەستىرۋشىلەرىنىڭ باتىلدىعى دا سۇيسىنتەدى. ويتكەنى, جوبانى جۇزەگە اسىرۋ مەيلىنشە قىسقا مەرزىمدە جۇزەگە اسىرىلماق.
جاۋاپتى جوبانىڭ جاۋاپكەرشىلىگىن جاقسى تۇسىنەتىن «اقبوتا» قوعامدىق قورى قۇندى ءىستى قولعا العالى كوپتەگەن سەنىمدى ارىپتەستەر قۇرامىن توپتاستىرا ءبىلدى. شەف-مونتاج مىندەتىن ويداعىداي اتقارىپ جۇرگەن «جاس فەرمەر مەكتەبىندەگى» ۆولونتەرلەر توبىن ايتپاعاندا, ارناساي اۋىلىنىڭ 300 تۇرعىنى قۇرىلتايشىسى سانالاتىن «قايسار» جشس جۇمىسقا بىلەك سىبانا كىرىسىپ كەتتى. ارناسايلىقتار تۇرمىسى تومەن, كوپ بالالى جانە جالعىز باستى اۋىلداستارىن 3 تەكشە مەترلىك سۋجيناعىشتار, سورعىشتار, شلانگالارمەن قامتاماسىز ەتۋگە كومەكتەسۋدە. قازىردىڭ وزىندە ارناساي اۋىلىندا تامشىلاتىپ سۋارۋ ءجۇيەسىندەگى 160 ۋچاسكە, جىبەك جولى, ۆولگودونوۆكا, ميحايلوۆكا اۋىلدارىندا, باباتاي ستانساسىندا جانە ارشالى كەنتىندە 10 تاجىريبەلىك ۋچاسكە ۇيىمداستىرىلدى. سونداي-اق, 8 وقۋ سەمينارى وتكىزىلىپ, جوبا بويىنشا اتقارىلعان جۇمىس قورىتىندىسىن باياندايتىن فيلم, 12 بەتتىك ءۇش تىلدەگى جۋرنال, فوتوكورمە جانە ەكى فورماتتاعى كۇنتىزبە شىعارىلدى. مۇنىڭ بارلىعى الەمدىك «مىڭجىلدىق تۇعىرناماسى» تالاپتارىمەن سايكەستەندىرىلگەنىن دە اتاپ ءوتۋ ءلازىم.
– ۆياچەسلاۆ ورتا مەكتەبىنىڭ نەگىزىندە 2004 جىلى قۇرىلعان «اقبوتا» قوعامدىق قورى كوپتەگەن يگى ىستەردىڭ باستاماشىسى بولا بىلۋدە, – دەيدى ارشالى اۋدانىنىڭ اكىمى ازامات تايجانوۆ. – ولار اۋدانىمىزدىڭ الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق دامۋىنا ەكپىن بەرگەن «بالالاردىڭ ەكولوگيالىق مادەنيەتىن قالىپتاستىرۋ», «پارلى القاپ قۇنارىن ارتتىرۋدىڭ بالامالى تەحنولوگياسى» جانە باسقا جوبالاردى جۇزەگە اسىرا ءبىلدى. قوعامنىڭ جاڭا ۇمتىلىستارى اۋداندىق اكىمدىك كەڭەسىندە كەڭىنەن تالقىلانىپ, مۇددەلى ۇيىمدار مەن مەملەكەتتىك ورگاندارعا ناقتى تاپسىرمالار بەرىلدى. مەكتەپتەر مەن اۋىلدارداعى جىلىجايلار مەن تۇرعىنداردىڭ اۋلالىق ۋچاسكەلەرىندە تامشىلاتىپ سۋارۋ تەحنولوگياسىن ەندىرۋدىڭ تاجىريبەلىك ءمانى وراسان جانە ول اۋىلداعى كاسىپكەرلىك قوزعالىسقا جان بىتىرەتىنى ءسوزسىز.
باقبەرگەن امالبەك,
«ەگەمەن قازاقستان»
اقمولا وبلىسى,
ارشالى اۋدانى