ەل تاريحىندا العاش رەت بالمۇزداق ەكسپورتى يمپورت كولەمىنەن اسىپ ءتۇستى. 2025 جىلدىڭ قورىتىندىسىن جاريالاعان ساۋدا جانە ينتەگراتسيا مينيسترلىگى بۇل ءتاتتى ءونىمنىڭ ەكسپورت كولەمى 14 167 تونناعا جەتكەنىن, يمپورت 12 194 توننانى قۇراعانىن حابارلادى.
مينيسترلىك بۇل كورسەتكىشتى «ەلىمىزدىڭ ءوندىرىس سالاسىداعى تاريحي بەلەس» دەپ باعالاپ وتىر, ويتكەنى بالمۇزداق ءوندىرۋ سالاسىندا العاش رەت ەكسپورت يمپورتتان باسىم تۇسكەن.
ەلدەگى بالمۇزداق ءوندىرۋشى ءىرى كاسىپورىنداردىڭ ءبىرى «شين-لاين» كومپانياسىنىڭ كورپوراتيۆتىك ماسەلەلەر جونىندەگى ۆيتسە-پرەزيدەنتى وماربەك جۇلدىزدىڭ ايتۋىنشا, قول جەتكىزىلگەن ناتيجە – ۇزاقمەرزىمدى جاڭعىرتۋ ستراتەگياسىنداعى ەكسپورتتىق ەكسپانسيانىڭ جەمىسى. «2005 جىلى ەلىمىز نەبارى 12 توننا بالمۇزداق ەكسپورتتاپ, 12 مىڭ توننادان استام ءونىم يمپورتتاعان. قازىر جاعداي تۇبەگەيلى وزگەردى: وتاندىق بالمۇزداقتار الەمنىڭ 10 ەلىنە ەكسپورتتالادى. ءتاتتى ءونىمنىڭ ءدامىن كورگەن مەملەكەتتەر سۇرانىستى دا ءوسىرىپ جاتىر. بۇل وتاندىق ءونىمنىڭ باسەكەگە قابىلەتتى ساپالى ەكەنىن ايشىقتايدى», دەيدى ول.
ونىڭ سوزىنشە, وتاندىق بالمۇزداق ءوندىرىسى قازىر قارقىندى دامىپ كەلەدى. وسى سالانىڭ وندىرۋشىلەرى باسەكەگە قابىلەتتىلىكتى ارتتىرۋ ءۇشىن ونىمدەرىن تۇرلەندىرىپ, كلاسسيكالىق دامنەن بولەك, تۇيە سۇتىنەن دە بالمۇزداق پەن يوگۋرت جاساۋدى قولعا العان. بۇعان قوسا, سالاداعى زاماناۋي تەحنولوگيالار مەن وتاندىق كاسىپورىنداردى مەملەكەتتىك قولداۋ بالمۇزداق ءوندىرىسىن تابىستى ەتە تۇسكەن.
بالمۇزداق ەكسپورتىنىڭ نەگىزگى ۇلەسىن قامتاماسىز ەتەتىن كاسىپورىندار ەندى حالىقارالىق نارىقتاعى پوزيتسياسىن نىعايتۋدى جالعاستىرىپ, «قازاقستاندا جاسالعان» دەگەن برەندتى الەمدىك نارىقتارعا تانىتا ءتۇسۋدى كوزدەپ وتىر.
جالپى بالمۇزداق ءوندىرىسى جىل سايىن ءوسىم كورسەتىپ كەلە جاتقانىن اتاپ وتكەن ءجون. ناقتىراق ايقاندا, 2023 جىلى ءوسىم – 22%-دى, 2024 جىلى 24%-دى قۇراعان. سونىڭ ىشىندە ىشكى نارىقتاعى ساتۋ كولەمى 31%-عا وسكەن.
ەلىمىزدە تۇرعىندار قانشا بالمۇزداق تۇتىناتىنى جونىندە رەسمي ستاتيستيكا جۇرگىزىلمەيدى. دەگەنمەن دە وسى سالاداعى ءىرى كاسىپورىن «شين-لاين» وزدەرىندەگى ساتىلىم بويىنشا ورتاشا تۇتىنۋ كولەمىن ەسەپتەپ شىعارىپتى. ولاردىڭ دەرەگىنشە, ەل ازاماتتارى جىلىنا شامامەن 20 مىڭ توننا بالمۇزداق تۇتىنادى. دەمەك, ءبىر ادامعا جىلىنا شامامەن 3 كگ بالمۇزداقتان كەلەدى دەگەن ءسوز.
ءتاتتى ءونىمدى قىسى-جازى ساتىپ الاتىن وتانداستارىمىز دا بالمۇزداقتىڭ ىشكى نارىقتاعى وتىمدىلىگىنە ۇلەس قوسىپ وتىر. ەڭ قىزىعى, تۇتىنۋشىلار كوبىنە وزىمىزدە وندىرىلگەن بالمۇزداقتاردى ساتىپ الادى ەكەن.