ءالى ەسىمدە, سوناۋ 90-شى جىلداردىڭ باسىندا, ەل تاۋەلسىزدىگىن الىسىمەن جەر-جەردە دىنىمەن قايتا قاۋىشقان حالىق جاپا-تارماعاي اۋىلدارىندا مەشىت سالۋعا كىرىسكەن ەدى. سولاردىڭ ءبىرى ءوزىم تۋىپ-وسكەن ىنتالى اۋىلىنىڭ باس كوتەرگەن ازاماتتارى جولدىباي ەندىباەۆ, ابدەش ماديەۆ, يمامباي يسلاموۆ, كامال ومىربەكوۆ, تولەپبەرگەن ادىلبەكوۆ جانە باسقالار اعايىنداردىڭ باسىن قوسىپ, قولايلى جەر تاڭداپ, مەشىت سالۋدى قولعا الدى. بىرەر جىلدا كوپتىڭ كۇشىمەن مەكتەپتىڭ قارسى بەتىنەن سول يماندىلىق ءۇيى دە بوي كوتەرىپ, وعان ءدىني باسقارمانىڭ رۇقساتىمەن تورەگەلدى قالپە اتى بەرىلگەن-ءدى. تورەگەلدى قالپە بولسا ەرتەرەكتە مير-اراب مەدرەسەسىن بىتىرگەن, وسى اۋىلدان شىققان تۇڭعىش ءدىني قىزمەت اتقارعان ءدىندار بولعان. العاشقى ازان ءۇنى دە ەستىلدى. بۇل كۇن اۋىل تۇرعىندارى ءۇشىن ەرەكشە قۋانىشتى كۇن بولعانى ءسوزسىز.
سودان بەرى دە 20 جىلدان اسا ۋاقىت ءوتىپتى. ۋاقىت ءوز دەگەنىن ىستەيدى. عيمارات ەسكىرە باستادى. ەندى ونى بۇگىنگى ۋاقىت تالابىنا ساي قايتا جاڭارتۋ قاجەتتىگى تۋىندادى. كوپشىلىك ويلانا باستادى. وسى ءساتتى كۇتىپ جۇرگەندەي, اۋىلدىڭ پەرزەنتى, شىمكەنت قالاسىندا تۇراتىن قارابەك قاجى تولباسيەۆ ورداباسى اۋدانىنىڭ باس يمامى باستاربەك كەنجە ۇلىمەن جانە بەلگىلى كاسىپكەر ۇلدارى سەرىك, باۋىرجانمەن اقىلداسىپ مەشىت عيماراتىن قايتا جاڭارتۋعا بەل بۋدى. ەسكى عيمارات ءسۇرىلىپ, ونىڭ ورنىنا جاڭادان كورىكتى دە ءزاۋلىم, قوس مۇنارالى تاماشا مەشىت تۇرعىزىلدى. بۇرىنعىسىنان تاعى ءبىر ەرەكشەلىگى, اۋماعى ەداۋىر كەڭەيتىلدى. 150 كىسىگە ارنالعان ءارى وعان جەرگىلىكتى بالالاردىڭ ءدىني ساۋاتىن اشاتىن كەڭ بولمە مەن يمامنىڭ قىزمەتتىك بولمەسى قوسىلدى. عيماراتتىڭ الدىنا ءتۇرلى-ءتۇستى تاس كىرپىشتەر توسەلدى. اۋىل مەكتەبى تۇلەكتەرىنىڭ ءبىر توبى تەمىردەن اسپالى ءجۇزىم باعانالارىن تۇرعىزىپ, مەشىتتىڭ كوركىنە كورىك قوسا ءتۇستى. كۇزەتشى ءۇشىن دە ەكى بولمەلى تۇرعىن ءۇي تۇرعىزىلعان. جىلۋ جۇيەسى ىسكە قوسىلعان. مەشىتتىڭ ءىشى دە كورىكتى. ناماز وقىلاتىن زالعا كىلەم توسەلگەن. راسىندا دا, مەشىتتىڭ سىرتقى كورىنىسىنە ىشكى كوركى ساي.
مەشىتتىڭ اشىلۋ سالتاناتىنا قاتىسۋشىلاردىڭ قاراسى كوپ. الىس-جاقىننان كەلگەن قوناقتار دا از ەمەس. كوپشىلىكتىڭ ءجۇزى قۋانىشتان بال-بۇل جانادى. كەلۋشىلەر مەشىت عيماراتىن اللا رازىلىعى ءۇشىن تۇرعىزعان قاراكەڭە سالەم بەرىپ, قۇتتى بولسىن ايتىسىپ جاتتى. ىلە مەشىتتىڭ اشىلۋ ءراسىمى دە باستالىپ, وڭتۇستىككە بەلگىلى قاري كامىلجان سادىقوۆ قاسيەتتى قۇران كارىمنەن ايات, سۇرەلەر وقىدى. قمدب-نىڭ وڭتۇستىك قازاقستان وبلىسى بويىنشا وكىلى احمەتجان كەرىمبەكوۆ, اۋداننىڭ باس يمامى باستاربەك كەنجە ۇلى مەن وسى جولداردىڭ اۆتورىنا العاشقى قۇتتىقتاۋ ءۇشىن ءسوز بەرىلدى.
جاڭا مەشىت پەن ونى سالدىرۋشى قارابەك قاجىعا قاسيەتتى قۇران كارىمنىڭ سوڭعى شىققان ءسابيت يبادۋللا مەن ەرمەك مۇقاتايدىڭ قازاقشا ءتارجىمالارى جانە ت.ب. دا ءدىني ۋاعىزدىق كىتاپتار تاپسىرىلدى. اۋىل تۇرعىندارى ۇلتتىق داستۇرىمىزگە ساي قارەكەڭە تۇلپار مىنگىزىپ, يىعىنا شاپان جاۋىپ جاتتى. بۇل سالتاناتتا وبلىس پەن اۋداننىڭ بەلگىلى ەڭبەك ارداگەرلەرى جولدىباي ەندىباەۆ, ءىسمات تۇرسىنقۇلوۆ, تولەپبەرگەن ادىلبەكوۆ, نۇرالى يسابەكوۆ وزدەرىنىڭ جۇرەكجاردى لەبىزدەرىن بىلدىرسە, «اي» مەيرامحاناسىندا جايىلعان داستارقان باسىندا دا ىزگى تىلەكتەر جالعاستى: «قايتا جاڭارعان مەشىتتىڭ ءىشى ءىلىم مەن بىلىمگە, شۋاقتى نۇرعا تولىپ, جاماعاتى كوبەيە بەرگەي! پايعامبارىمىزدىڭ (س.ع.س.): «كىم جەر بەتىندە اللانىڭ ءۇيىن سالسا, جاراتۋشىمىز وعان ءجانناتتا ساراي سالىپ بەرەدى», – دەگەن حاديسىنە وراي مول ساۋاپتاردى ءناسىپ ەتسىن!». اللا تاعالا كوپتىڭ تىلەگىن قابىل ەتە گور, ءاۋمين!
وڭعار ومىربەك,
جۋرناليست