جالپى, جۇرتشىلىققا كەن ورىندارىندا مۇناي ءوندىرۋ تەك بەلگىلى ءبىر كومپانيالاردىڭ عانا جۇمىسى بولىپ كورىنۋى مۇمكىن, الايدا, قاقاعان قىس پەن شىلىڭگىر شىلدەدە تولاس تاپپايتىن بۇل جۇمىس ءبىر كىسىدەي جۇمىلعان سان مىڭداعان ادامداردىڭ ەڭبەگى, بىرنەشە ءىرىلى-ۇساقتى مەكەمەلەردىڭ جۇمىلۋىنىڭ جەمىسى. ماڭعىستاۋ وڭىرىندەگى مۇناي ءوندىرۋ ىسىندە, ەڭبەك ونىمدىلىگىندە كومپانيالارعا سەرۆيستىك قىزمەت كورسەتەتىن كاسىپورىنداردىڭ ماڭىزى زور.
بۇل تۇرعىدا ءبىز بوزاشى بويىنداعى «قالامقاس» كەن ورنى مەن جەتىباي كەن ورنىنا قۇرىلىس باعىتى بويىنشا سەرۆيستىك قىزمەت كورسەتىپ كەلە جاتقان «Oil Construction Company» جشس-ءىن اتاي الامىز. 2003 جىلى «ماڭعىستاۋمۇنايگاز» اق-تىڭ جەتىباي, وزەن, قالامقاس, قاراجانباس سياقتى اتاقتى كەن ورىندارىن اشۋ, جايلاستىرۋ جانە يگەرۋدە باستى ءرول اتقارعان «ماڭعىستاۋمۇنارا» جشس, «نەفتەستروي» جشس, «ماڭعىستاۋمۇنايجولدارى» جشس سىندى ءۇش ءىرى كاسىپورىننىڭ ءبىرىگۋى ناتيجەسىندە قۇرىلعان مەكەمە قازىرگى تاڭدا 2000-عا جۋىق ادامدى ەڭبەكپەن قامتىپ وتىر. قالامقاس قۇرىلىس-قۇراستىرۋ قىزمەتى, جەتىباي قۇرىلىس-قۇراستىرۋ قىزمەتى, كولىك جانە ارنايى تەحنيكا قىزمەتى, وندىرىستىك قامتاماسىز ەتۋ بازاسى سياقتى نەگىزگى ءتورت ءبولىمشەدەن تۇراتىن سەرۆيستىك كومپانيا قالامقاس جانە جەتىباي كەن ورىندارىنا اۆتوموبيل جانە تەحنولوگيالىق جولدار سالىپ, ولارعا قىزمەت كورسەتۋدەن باستاپ, بۇرعىلاۋدان شىققان ۇڭعىلاردىڭ باسىنا تەربەلمەلى قوندىرعىلاردى قويۋ, توك جۇيەسىن ورناتۋ, جوعارى كەرنەۋلى توك باعانالارىن ورناتۋ, بۇرعىلاۋعا دەيىنگى الاڭشالاردى جاساۋ, شىنى-تالشىقتى قۇبىرلار سالۋ, كۇشتىك جانە ەنەرگەتيكالىق جابدىقتاردى قۇراستىرۋ, ءتۇرلى عيماراتتار كەشەنىنىڭ قۇرىلىسى, قۇبىر وقشاۋلاۋ, جالپى ۇڭعىلاۋعا قاتىستى قۇرىلىس جۇمىستارىن تولىقتاي اتقارىپ كەلەدى. الەمدىك دەڭگەيدە قارجى قىسپاعى ورناپ, داعدارىس دەندەگەنگە دەيىن وزىنە جۇكتەلگەن مىندەتتەر مەن جوسپارلاردى ءمىنسىز ورىنداپ كەلگەن سەرۆيستىك سەرىكتەستىك باسشىلىعى زامان تالابىنا ساي جاڭاشا قيمىلداۋ قاجەت ەكەندىگىن ۇعىندى. وسىلايشا, مۇمكىندىككە قاراي قىزمەت كورسەتۋ اياسىن ۇلعايتىپ, قوسىمشا قىزمەتتەردى قوسىپ اتقارۋعا كىرىستى. باستاما ناتيجەسىز ەمەس, «ىزدەگەنگە – سۇراعان» دەگەندەي, ويعا العان ىستەرىن ورىنداتۋعا ىنتا بىلدىرۋشىلەر تابىلا كەتتى. از ۋاقىت ىشىندە بەينەۋ كەنتىنىڭ اۋىلىشىلىك جانە جىڭعىلدى – تاۋشىق ارالىعىنا گاز جەلىلەرىن تارتىپ, 170 شاقىرىمدىق تاۋشىق – قالامقاس تاسجولىن قالپىنا كەلتىرۋ, اعىمداعى ءجوندەۋ جۇمىستارىنا قاتىستى. «وزەنمۇنايگاز» كەن ورنىنان مۇناي قۇيۋعا جانە ساقتاۋعا ارنالعان سىيىمدىلىعى 10 مىڭ تەكشە مەتر جانە 5 مىڭ تەكشە مەتر قازاندار ورناتىپ بەرسە, «قازترانسويل» اق-قا قالدىق سۋدى قالپىنا كەلتىرۋ, تازالاۋ قوندىرعىسى مەن الاڭشاسىن سالدى, «قاراجانباس» كەن ورنىندا توك جۇيەسىن سالۋعا ات سالىسىپ, اتالمىش كومپانياعا قاراستى «تۇلپارمۇنايسەرۆيس» جشس-نە فۋتبول الاڭىن سالدى. «ماڭعىستاۋمۇنايگاز» اق-تىڭ باستاماسىمەن قالامقاس اۋليەنىڭ باسىنا تۇنەۋحانا سالىنىپ, وسى اتتاس كەن ورنى مەن اۋليە اراسىنا قاتقىل تاباندى جول توسەدى.
«قالامقاس» كەن ورنىندا ءوزدەرىنە جۇكتەلگەن جۇمىستاردى مۇلتىكسىز ورىنداپ كەلە جاتقان «Oil Construction Company» جشس-ءنىڭ قالامقاس قۇرىلىس-قۇراستىرۋ قىزمەتىندە ەكى اۋىسىممەن 500 ادام ەڭبەك ەتەدى. ماڭعىستاۋ وبلىسىنىڭ اۋدان-قالالارى مەن اتىراۋ, اقتوبە, باتىس قازاقستان, قىزىلوردا جانە وڭتۇستىك قازاقستان وبلىستارىنان كەلىپ جۇمىس ىستەيتىن قىزمەتكەرلەر ءۇشىن بارلىق جاعداي جاسالعان. جۇمىسشىلار ءۇشىن زاماناۋي ۇلگىدەگى شەشىنۋ-جۋىنۋ نىسانى, ەكى اسحانا, ءتورت جاتاقحانا, فۋتبول الاڭدار مەن كاسىپوداق ۇيىمىنىڭ باستاماسىمەن الىنعان ترەناجەرلىك جابدىقتار, بيليارد, تەننيس ۇستەلدەرى, «وتاۋ تۆ» جۇيەسىمەن قامتىلعان تەلەديدارلار, ورتالىق كىتاپحانا, مادەنيەت ءۇيى بار. جۇمىسشىلار ءوزارا جانە اۋقىمدى سپورتتىق سايىستارعا قاتىسىپ, جىل سايىن مۇنايشىلار مەرەكەسى قارساڭىندا وتەتىن «ءۇزدىك مامان» بايقاۋىندا باق سىنايدى. جارىستار جەڭىسسىز ەمەس ەكەن, مەكەمە تورىنە تىزىلگەن كۋبوكتار مەن ماداقتامالار جارقىن ءجۇلدەلەردەن حابار بەرەدى.
مەكەمە باسشىلارىنىڭ ايتۋىنشا, «قالامقاس قۇرىلىس-قۇراستىرۋ» بولىمشەسى بازاسىندا جولدار ءۇشىن ارنايى اسفالتتار دايىندالادى جانە «قالامقاس» كەن ورنىنداعى توسەلگەن تاسجولدار تۇگەلگە دەرلىك كومپانيانىڭ اتقارۋىمەن جۇزەگە اسىرىلۋدا ەكەن. سونداي-اق, اتالمىش كەن ورنىنداعى كومپانيانىڭ قۇرىلىس بولىمشەسىنە اسفالت جول سالۋعا, قۇبىر تارتۋعا, وزگە دە جۇمىس باعىتتارىندا قىزمەت ەتەتىن 140-تان استام تەحنيكا ءتۇرى بار, جوندەۋ بازاسىمەن جانە تەحنيكالىق قىزمەت كورسەتۋ ورتالىعىمەن «قالامقاس» كەن ورنىنا ورنالاسقان كولىكجايدا دوڭعالاق جوندەپ, ماي بولشەكتەرىن جۋاتىن, اككۋمۋلياتور جوندەيتىن تسەحتار بار. قوسىمشا جۇمىس كوزدەرى ەسەبىندە, بيىلعى جىلى كومپانيا قىزمەتكەرلەرى «قالامقاستا» كۇردەلى ەكى قازان قۇرىلىسىن ءجۇرگىزسە, ءتورت قازاندى كۇردەلۋ ءجوندەۋدەن وتكىزگەن. بۇعان دەيىن ولار نەمىس تەحنولوگياسى نەگىزىندە, گەرمانيالىق «Siemens» فيرماسىنىڭ جابدىقتارىن ورناتقان گاز-ترۋبينالىق ەلەكتر ستانساسىنىڭ قۇرىلىسىنا قاتىسىپ, «قالامقاس» كەن ورنىنىڭ 40 پايىز ەلەكتر ەنەرگياسىمەن قامتىلۋىنا قول جەتكىزسە, قازىرگى تاڭدا «قازترانسويل» اق-قا جىلۋ قوندىرعىسىن ورناتۋ ءجانە «قازمۇنايگاز» ۇك» اق-تىڭ ەنشىلەس كاسىپورنى, تەحنيكالىق قىزمەت كورسەتەتىن «ويلترانسپورتكورپورەيشن» مەكەمەسىنە 400 تەحنيكاعا ارنالعان گاراج سالۋ جۇمىستارىن قىزۋ ءجۇرگىزۋدە.
8 كارەردەن قۇم, ۇلۋتاس, مەرگەل, شاقپاتاس, شويتاس, قۇمدى مالتاتاس سياقتى قۇرىلىس ماتەريالدارىن وندىرەتىن كومپانيا «قالامقاس» كەن ورنىنان قۇم, مەرگەل ءوندىرىپ كەلەدى. تەڭىز سۋىنىڭ كوتەرىلۋى سالدارىنىڭ الدىن الۋ ماقساتىندا سۋ بوگەتىن سالىپ, ونى تۇراقتى قاداعالاپ وتىرادى.
ەلىمىز ۇلى مەرەكە – تاۋەلسىزدىكتىڭ شيرەك عاسىرلىق مەرەيتويىنىڭ تابالدىرىعىندا تۇر. 25 جىل ىشىندە اياقتان تۇرىپ, الەمدىك دەڭگەيدە تانىلعان قازاقستاننىڭ الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق دامۋىندا تۇتاس حالىقتىڭ, ءىرىلى-ۇساقتى كاسىپورىندار مەن جەكەلەگەن ەڭبەك ادامدارىنىڭ ۇلەسى زور. ەل ەڭسەسىن تىكتەپ, تاۋەلسىزدىكتى باياندى ەتۋگە ماڭعىستاۋ دالاسىنىڭ قيىر تۇبىندەگى كەن ورىندارىندا ەڭبەك ەتىپ جاتقان قۇرىش بىلەكتى مۇنايشىلاردىڭ ۇلەسى كوپ. ءوز ىستەرىن جەتىك مەڭگەرگەن مۇنايشىلار قاي ءىستى بولسىن شەبەرلىكپەن اتقارىپ, جاقسى ءىستەرگە جۇمىلىپ كەلەدى.
– جاتاقحانا بار, ءۇش مەزگىل تاماق بەرىلەدى. جالاقىنى ۋاقىتىندا الىپ تۇرامىز, جاعدايىمىز جامان ەمەس, – دەيدى قازان قۇرىلىسى باسىندا ءجۇزدەسكەن مۇنايشىلار اتىنان قازان قۇراستىرۋشىلار قايرات ەرەكەشوۆ پەن مۇرات بيسەكەشوۆ. سالادا 2001 جىلدان بەرى ەڭبەك ەتىپ كەلە جاتقان ولار – ءوز جۇمىستارىنىڭ بەساسپاپ شەبەرلەرى. ولاردىڭ ءسوزىن مۇناي سالاسىندا 43 جىل ەڭبەك ءوتىلى بار گ.حارچەنكو, قازان قۇراستىرۋشى د.تيحومولوۆ, ءدانەكەرلەۋشىلەر ۆ.پاحوموۆ جانە ب.ۇزاقباەۆ قوستاي ءتۇستى. ءبىر اي نەمەسە اي جارىم ۋاقىتتا ۇلكەن سىيىمدىلىقتاعى قازاندى سالىپ بىتىرەتىن ولار كەزەكتى قازان قۇرىلىسىن مۇقيات ءجۇرگىزۋدە. مىندەتتى سەرۆيستىك قىزمەتتەرمەن بىرگە, قوسىمشا جۇمىستاردى اتقارىپ, كىرىس كوزدەرىن ۇلعايتا تۇسكەندىكتەن, قارجىلىق-ەكونوميكالىق داعدارىستارعا قاراماستان, كومپانيادا جۇمىسشىلارعا قىسقارتۋ جۇرمەگەن, جۇمىس ورنى تۇراقتى ساقتالىپ كەلەدى.
حالىققا كەرەگى – تاۋەلسىزدىكتىڭ تۇراقتىلىعى, تىنىشتىق جانە دامۋ. الەم ەلدەرىندە بولىپ جاتقان جاعدايلار بىزگە وزىمىزدە بار قۇندىلىقتاردى قاستەرلەۋگە, باعالاۋعا جانە ونى ساقتاپ قالۋعا مۇددەلى ەكەنىمىزدى ۇعىندىرادى. ەرەن ەڭبەگىن ەل دامۋىنا, حالىق نەسىبەسىنە ارناعان مۇنايشىلاردىڭ ءاربىر جۇمىسى – تاۋەلسىز قازاقستاننىڭ كەلەشەگى ءۇشىن قالانعان كىرپىش ەكەنى انىق.
گۇلايىم شىنتەمىرقىزى,
«ەگەمەن قازاقستان»
ماڭعىستاۋ وبلىسى
سۋرەتتەردى تۇسىرگەن اۆتور