«قايرات» ءفيلمى پەتەربوردا كورسەتىلەدى
وسىدان تۋرا شيرەك عاسىر بۇرىن رەجيسسۋراداعى جاڭا بۋىن وكىلى, جاس تالانت دارەجان ومىرباەۆ «قايرات» اتتى كارتينا تۇسىرگەن ەدى. ءوزى دە تالاي كينوستسەناريگە ارقاۋ بولعان توقسانىنشى جىلداردا شىعارماشىلىقپەن اينالىسۋدىڭ تاۋقىمەتىن سول كەزەڭدەرگە كۋا بولعاندار بىلەدى.
بىراق, وسىعان قاراماستان, «قايرات» فيلمى رەجيسسەرگە ونىڭ العاشقى جۇلدەسى – لوكارنودا وتكەن كينوفەستيۆالدىڭ «كۇمىس قابىلان» ماراپاتىن اكەلدى. سونىمەن قاتار, كارتينا فرانتسيادا وتكەن فەستيۆالدىڭ باس جۇلدەسىن جانە تۇرىكمەنستاندا وتكەن حالىقارالىق كينوفەستيۆالدە «ەڭ ۇزدىك كوركەم بەينە» جۇلدەسىن جەڭىپ العان بولاتىن.
ەندى, مىنە, اراعا 25 جىل سالىپ, الداعى 2 جەلتوقساندا سانكت-پەتەربورداعى V حالىقارالىق مادەني فورۋمىندا سول «جاڭا تولقىننىڭ» وكىلى دارەجان ومىرباەۆتىڭ «قايرات» ءفيلمى كورسەتىلمەك. «رودينا» كينوتەاترىندا وتەتىن كورسەتىلىم فيپرەسسي (كينوباسپاسوزىنىڭ حالىقارالىق فەدەراتسياسى) سىيلىعىنىڭ 70 جىلدىعىنا ءجانە ءفيلمنىڭ 25 جىلدىعىنا وراي ارنايى ۇيىمداستىرىلىپ وتىر.
ەگەمەندىكتىڭ تابالدىرىعىندا ش.ايمانوۆ اتىنداعى «قازاقفيلم» كينوستۋدياسى ءجانە «الەم» شىعارماشىلىق بىرلەستىگى ءبىرىگىپ شىعارعان اتالمىش فيلم ۇلكەن قالاعا كەلىپ, ءوز ورنىن تابۋعا ۇمتىلعان جاس جىگىتتىڭ ءومىرى تۋرالى باياندايدى.
ءفيلمنىڭ باستى تاقىرىبى – يرراتسيونالدىق بولمىس, بولجاپ بولمايتىن ءومىر. ۇلكەن قالاعا كەلگەن جاس جىگىت جالعىزدىقتان ايىرىلۋ ءۇشىن اينالاسىنداعىلارمەن ءتىل تابىسىپ, ورتاعا بەيىمدەلۋدى ويلايدى.
ال رەجيسسەر ءوزىنىڭ تىرناقالدى كينوتۋىندىسىنىڭ 25 جىلدان كەيىن دە سۇرانىسقا يە بولىپ جاتقانىنا قۋانىشتى. فيلمدە اۆتوبيوگرافيالىق كورىنىستەر بار. بۇل تۋىندى ءوتىپ بارا جاتقان جاستىق شاق پەن جالعىزدىق تۋرالى بولاتىن.
– 90-شى جىلداردىڭ باسىندا وتە قيىن بولدى. كينوتەاترلار بىرىنەن سوڭ ءبىرى جابىلىپ جاتتى. ونەر سالاسى جايىنا قالدى. دەگەنمەن, مەملەكەت سول كەزدە كينەماتوگرافيانى جاقسى قولدادى. ءتىپتى, «قايرات» ءفيلمىن ءتۇسىرۋ ءۇشىن بىزگە پويىز بەرىپ, سونىڭ ارقاسىندا كوپتەگەن قالالاردا ءتۇسىرىلىم جۇرگىزۋگە مۇمكىندىك الدىق. فيلمنىڭ نەگىزگى تۇسىرىلىمدەرى قىزىلوردا, بالقاش وڭىرلەرىندە ءوتتى. «قايرات» ءفيلمىن ءتۇسىرۋ جۇمىستارىنا سول كەزدەگى وتاندىق كينەماتوگرافيانىڭ ۇزدىك ماماندارى – وپەراتور اۋباكىر سۇلەەۆ پەن قويۋشى سۋرەتشى مارات يمامبەرگەنوۆ تارتىلعان ەدى. باستى ءرولگە اكتەردى ۇزاق ىزدەدىك. ءبىر كۇنى اۆتوبۋستا كەلە جاتىپ, ايالدامادا ءتۇسىپ بارا جاتقان جىگىتتى بايقادىم. سوڭىنان اسسيستەنتىمدى جىبەردىم. كەيىن ونى سىناقتان وتۋگە شاقىرىپ, باستى رولگە بەكىتتىك, – دەپ ەسكە الادى دارەجان ومىرباەۆ.
بۇگىنگى تاڭدا دارەجان ومىرباەۆ كوركەم فيلمدەرگە ستسەناري جازىپ, ت.جۇرگەنوۆ اتىنداعى قازاق ۇلتتىق ونەر اكادەمياسىندا بولاشاق كينوتانۋشىلار مەن دراماتۋرگتەرگە ءدارىس بەرەدى. ودان بولەك, رەجيسسەر ش.ايمانوۆ اتىنداعى «قازاقفيلم» كينوستۋدياسىندا «دەبيۋت» شىعارماشىلىق بىرلەستىگىندە كوركەمدىك جەتەكشى بولىپ قىزمەت اتقارىپ, جاستاردى كينو ونەرىنە باۋلىپ ءجۇر.
ايناش ەسالي,
«ەگەمەن قازاقستان»
الماتى