ءتورت ءتىلدى تولىق مەڭگەرگەن

جاستار قاتارىنىڭ كوبەيىپ كەلە جاتقانى قۋانتادى «قازاقستاندىقتار بولاشاعى – ءبىرتۇتاس ەل» اتتى دوڭگەلەك ۇستەل اياسىندا ايماق باسشىسى ەرىك سۇلتانوۆ كوپ ءتىلدى مەڭگەرگەن ءوڭىر جاستارىمەن كەزدەستى. وندا جينالعان ءتۇرلى ۇلت وكىلدەرىن بىرنەشە ءتىلدى ءبىلۋى بىرىكتىردى. ەرىك حامزا ۇلى ءوز سوزىندە قا­زاق­­ستاندى مەكەندەگەن كەز كەلگەن حا­لىقتىڭ ءداستۇرى, مادەنيەتى, ءتىلى سول ەلدىڭ باي تاريحىنىڭ ايناسى ەكەنىن جەتكىزدى. مەملەكەتتىك ءتىل­دى دامىتۋدىڭ نەگىزگى كورسەت­كىش­تە­رى الەۋمەتتىك جانە قوعام­دىق قىز­مەتپەن ەتەنە بايلانىس­تى. حالىق پەن مەملەكەتتىڭ ءتۇ­بە­گەيلى وزگەرۋى ءتىل دامۋىنا دا اي­تارلىقتاي اسەر ەتەدى. ءاربىر ءتىل – تۇتاس الەم. ەل­باسى ن. نازارباەۆ مەم­لەكەتتىك ءتىل ۇلتتىق بىرلىكتىڭ نە­گىزگى فاكتو­رى جانە حالىقتى ءبى­رىك­تىرۋشى باس­تى كۇش ەكەنىن تالاي مارتە اتاپ كور­سەتتى, دەدى ول. تىلدەردى دامىتۋ باس­قار­ما­سى­­نىڭ باسشىسى كەمەل وسپانوۆ شارا ماقساتى مەملەكەتتىك ءتىل ءمار­تە­بەسىن ارتتىرۋدى, قازاق, ورىس, اعىل­شىن تىلدەرىن جەتىك يگە­ر­- گەن, ءار­تۇرلى سالادا جۇمىس ءىس­تەيتىن جاس ماماندارعا جان-جاق­تى قولداۋ تە­تىك­تەرىن كۇشەي­تۋدى كوزدەيتىنىن اي­تا كەلىپ, ماع­جان­نىڭ «ۇلتتىڭ ۇلت بولۋىنا ءبىرىنشى شارت – ءتىل» دەگەن ورامدى ويىن مىسالعا كەلتىردى. بۇل ءسوزدىڭ تاۋەلسىز قازاقستان ءۇشىن ماڭىزى جويىلماق ەمەس. اۋداندار مەن قالالاردان جي­نال­­عان جاس­تار, مۇعالىمدەر, «نۇر وتان» پارتياسىنىڭ «جاس وتان» جاس­تار قاناتىنىڭ, قازاقستان حال­قى اسسامبلەياسىنىڭ, ستۋدەنتتەر قاۋىمىنىڭ وكىلدەرى ۇشتىلدىلىكتىڭ قوعام­داعى ءرولى تۋرالى وي-پىكىر­لە­رىمەن ءبولىستى. م. جۇماباەۆ اتىنداعى گۋ­ما­نيتارلىق كوللەدجىندە جۇمىس ءىس­تەيتىن جاندوس قالەل ءتورت تىلدە ەركىن سويلەيدى. ونىڭ ءتىل ءۇي­رەنۋگە دەگەن قۇشتارلىعى وتبا­سىنان باستالعان. تىڭ كوتەرۋ كە­زىندە رەسپۋبليكامىزعا كەلگەن ءتۇرلى ۇلت وكىلدەرىمەن اجەسى قويان-قولتىق ارالاسقان. ءسويتىپ, ەش قينالماستان بىرنەشە ءتىلدى مەڭ­گەرىپ العان. كەيىن بۇل ءداستۇر نە­­مەرەلەرى ارقىلى جالعاسقان. جان­دوستىڭ اعاسى تۇرىك جانە اراب تىلدەرىن جاقسى بىلەدى. قا­رىن­داسى دا بىرنەشە تىلگە اعىپ تۇر. ءۇش بالانىڭ اناسى مارال قۇرمانوۆا ۋنيۆەرسيتەتتە اعىل­شىن, نەمىس تىلدەرىنەن سا­باق بەر­ە­دى. ۇلتتىق ۇلان اسكەري ينس­تي­تۋتىنىڭ ءبىرىنشى كۋرس ستۋ­دە­نتى رۋسلان سۋحورۋچكيننىڭ اي­تۋىن­شا, ءار حالىقتىڭ باستى قۇن­دى­لىعى – ءتىلى. مەملەكەتتىك ءتىل تۋ, ەلتاڭبا, ءانۇران سياقتى باستى نىش­اندارىمىزدىڭ ءبىرى. قازاق, ورىس, نەمىس, اعىلشىن تىلدەرىنە قامشى سالدىرمايتىن وبلىستىق ىشكى ىستەر دەپارتامەنتىنىڭ لەيتەنانتى مارينا پيسارەنكو بيىل ىشكى ىستەر مينيسترلىگىنىڭ ال­ما­تىداعى اكادەمياسىن ءبىتىرىپ كە­لىپ­تى. اپكەسى تانيا دا قازاقشاعا سۋ­داي كورىنەدى. ءتورت تىلدە ەركىن ءسوي­لەيتىندەردىڭ ءبىرى ەرجان ماكەن گەرمانياداعى مارتين ليۋتەر اتىنداعى حاللە-ۆيتەنبەرگ ۋني­ۆەرسيتەتىن «بولاشاق» حا­لىق­ارالىق باعدارلاماسى بويىن­شا ءتامامداپ, اۋداندىق اكىم­دىك­كە قىزمەتكە ورنىعىپتى. نا­تاليا گورباتوۆا مەن الەنا پلا­تونوۆا م.قوزىباەۆ اتىنداعى سول­تۇستىك قازاقستان مەملەكەتتىك ۋني­­ۆەرسيتەتىنەن قازاق ءتىلى ءجا­نە ادە­بيەتى ءپانى مۇعالىمى مامان­دى­عىن الىپ شىققاننان بەرى ءشا­كىرت­تەرىنىڭ وزدەرىنە ۇقساۋىن باس­تى پارىز سانايدى. ولاردىڭ قا­زاق ءتىلىن مەڭگەرۋ تالاپتارىن اكە-شەشەلەرى, تۋعان-تۋىستارى ءبىر­اۋىزدان قولداپ, اق باتالارىن بەرگەن. «ءتىل – ەل بىرلىگى» باي­قاۋىندا العىس حاتقا يە بولعان. ع.مۇسىرەپوۆ اۋدانىندا ەڭبەك ەتە­تىن جاس مامان نۇرسۇلتان بايزاق تا ءبىر­نەشە تىلگە جۇيرىك. مەملەكەتتىك ءتىلدى تالماي ناسيحاتتاپ جۇرگەن ءبىر توپ جاس ال­عىس حاتپەن ماراپاتتالدى. ءومىر ەسقالي, «ەگەمەن قازاقستان» سولتۇستىك قازاقستان وبلىسى