جاقىندا رەسەي ەلىنىڭ حانتى-مانسى اۆتونوميالىق وكرۋگىنا قاراستى نيجنەۆارتوۆسك قالاسىندا ءبىر وقۋشىنىڭ بىرنەشە بانكى ەنەرگەتيكالىق كوكتەيل ءىشىپ, جۇرەك اۋرۋىنان كەنەتتەن كوز جۇمعانى تۋرالى جازىلدى.
مۇنداي سۋسىندار ءبىزدىڭ ەلدىڭ دۇكەندەرىندە دە كوپتەپ ساتىلۋدا. ونى شىعاراتىن كاسىپورىن دا الىستا ەمەس, الماتى وبلىسىنداعى ىلە اۋدانىنا قاراستى بورالداي اۋىلىنىڭ مەندەلەەۆ كوشەسىندەگى 17-ءشى ۇيگە ورنالاسقان. انىقتاپ ايتساق, وسى مەكەن-جايداعى «ريس لتد» جشس-ءى ءسپيرتى از گازدالعان سۋسىنداردى تۇتىنۋشىلارعا جاشىكتەپ وتكەرىپ جاتىر.
ءالسىز الكوگولدى سۋسىنداردى, ادەتتە, ەرەسەكتەردىڭ ونشا ەلەپ-ەسكەرە بەرمەيتىنى بەلگىلى. سوندا ونىڭ ەڭ نەگىزگى تۇتىنۋشىسى كىمدەر؟ ارينە, بالالار مەن جاسوسپىرىمدەر! جازعى كانيكۋل الدىندا تاراز قالاسىنداعى ءبىر ۇستاز ليتسەي وقۋشىسىنىڭ قولىنان «دجين-تونيك-ليمون», «درايۆ ۆودكا-اپەلسين» دەپ اتالاتىن سۋسىنداردى كورىپ قالىپ, اتا-اناسىمەن سويلەسۋگە ءماجبۇر بولدى. انىقتاي كەلە, وقۋشىنى دۇكەننەن ەنەرگەتيكالىق سۋسىن اكەلۋگە جۇمساعان سىنىپتاس دوستارى ەكەنى بەلگىلى بولدى. ال: «سەندەرگە مۇنداي سۋسىندى ءىشۋ نە ءۇشىن قاجەت بولدى؟» دەگەن ساۋالعا ولاردان: «ەمتيحان الدىنداعى دايىندىققا كۇش-قۋات جيناۋ ءۇشىن» دەگەن تۇرعىدا جاۋاپ الىندى...
ءبىز اتالعان سۋسىنداردىڭ «مىنەزدەمەسىن» ەل ۇكىمەتىنىڭ, ونىڭ ىشىندە دەنساۋلىق ساقتاۋ, ءبىلىم جانە عىلىم, ىشكى ىستەر مينيسترلىكتەرى باسشىلارىنىڭ جانە پارلامەنت دەپۋتاتتارىنىڭ نازارىنا ۇسىناۋ ءۇشىن قۇتى بۇيىرىندەگى وتە مايدا جازۋلاردى ەرىنبەستەن وقىپ, كوشىرىپ الدىق. وقيىق: «دجين-تونيك-ليمون. ءالسىز الكوگولدى گازدالعان سۋسىن. قۇرامى: ارنايى دايىندالعان سۋ, كومىرقىشقىل گازى, «ليۋكس» ءسپيرتى, قىشقىل رەتتەۋشى (ليمون قىشقىلى), تابيعي تونيك, ليمون ەكستراتى, قانت, «دجين» تابيعي حوش ءيىسى, كونسەرۆانت (ناتري بەنزولى). كالوريالىلىعى: 72كحال/100 مل كەم ەمەس. ساقتاۋ مەرزىمى 12 اي». ءدال وسى مازمۇنداس جاپسىرما قاعازى بار ەكىنشى قۇتىنىڭ سىرتىنا ءتىپتى... «درايۆ. ۆودكا-اپەلسين. ءالسىز الكوگولدى گازدالعان سۋسىن» دەپ جازۋدان دا تارتىنباپتى.
وسى رەتتە ايتايىق دەگەنىمىز, بالالار مەن جاسوسپىرىمدەردىڭ ورگانيزمى تەز ەلىتەدى, تەز ۋلانادى جانە تەز «جەڭىلەدى». سوندىقتان بالالار نەمەسە ولاردىڭ اتا-انالارى «ءالسىز الكوگولدى گازدالعان سۋسىن» دەگەن جارنامانى مالدانىپ سۋسىندى ۇزدىكسىز پايدالانا بەرسە, ولاردىڭ بىرنەشە جىلدان كەيىن الگى قۇتىداعى سۋدىڭ قۇلاقكەستى ق ۇلىنا اينالاتىنى انىق. ونى مىسە تۇتپاي ناعىز ءسپيرتتىڭ وزىنە اۋىز سالۋى دا مۇمكىن. ال بۇل دەنساۋلىققا وتە زيان. بالالاردىڭ مىنەز-قۇلقى مەن جۇيكەسىنە دە كەرى اسەر ەتەرى ءسوزسىز. مىسالى, جوعارىدا ايتىلعان حانتى-مانسى اۆتونوميالىق وكرۋگىندەگى كوز جۇمعان 15 جاسار وقۋشى بىرنەشە بانكى الكوگولسىز (!) كوكتەيل ىشكەننىڭ وزىندە ومىرىمەن قوشتاسسا (مەديتسينا قىزمەتكەرلەرى وسىنداي قورىتىندىعا كەلىپ وتىر), ءبىزدىڭ وقۋشىلار «ليۋكس» ءسپيرتى قوسىلعان گازدالعان سۋسىنمەن كوڭىلى قالاعانىنشا «ءشول» باسىپ, «كۇش» جيناۋدا. ەندەشە, بۇل ماسەلە اتا-انا مەن ۇستازدى دا الاڭداتپاي قويمايدى. ال ءبىز ولاردىڭ جانايقايىن جوعارىعا جەتكىزبەيىنشە جايباراقات وتىرا المادىق.
سوڭعى كەزدەرى الماتى, شىمكەنت, تاراز جانە تاعى باسقا قالالاردا وقۋشىلار اراسىنداعى توبەلەس جيىلەپ, ونىڭ اياعى ون ەكىدە ءبىر گ ۇلى اشىلماعان ورىمدەي بالالاردىڭ ولىمىنە ۇلاسۋدا. البەتتە, ونىڭ باسقا دا ءتۇرلى سەبەپتەرى مەن سالدارلارى بار ەكەنى بەلگىلى. دەگەنمەن, «درايۆ. ۆودكا-اپەلسين» سۋسىنىنىڭ قاندى ويناتاتىن «قىزۋىن» دا جوققا شىعارا الماساق كەرەك.
سوندىقتان اتى اتالعان مينيسترلىك باسشىلارى, حالىق ءسوزىن سويلەپ جۇرگەن دەپۋتاتتار مەن سەناتورلار ءبىر جاعادان باس, ءبىر جەڭنەن قول شىعارا وتىرىپ, اتالعان سۋسىنداردىڭ ادام ومىرىنە, ونىڭ ىشىندە بالالار مەن جاسوسپىرىمدەر اعزاسىنا قانشالىقتى پايداسى مەن زيانى بارىنا مۇقيات ساراپتاما جاساۋعا جانە ونىڭ ەلىمىز بويىنشا كىمدەرگە, قانشا جاستاعى تۇتىنۋشىلارعا وتكەرىلۋى كەرەكتىگىن انىقتاۋدا مۇددەلىلىك تانىتسا دەيمىز. ويتكەنى, ەل بولاشاعى – بالالار مەن ءجاسوسپىرىمدەر ءومىرى مەملەكەت ءۇشىن بارىنەن قىمبات.
كوسەمالى ساتتىباي ۇلى, جامبىل وبلىسى.