قايدان كەلدىڭىز؟ قالا سىزگە قانداي اسەر قالدىردى؟

الەم تانىعان اسەم شاھار مەن شىمكەنت قالاسىنىڭ تۋما­سىمىن. بىراق, 1994 جىلدان بەرى لوس-انجەلوس, نيۋ-يورك قالالارىندا تۇ­رىپ كەلەمىن.  قازاقستانعا, ونىڭ ىشىندە استاناعا جىل سايىن كەلمەسەم دە, كەلىپ-كەتىپ جۇرگەن ۋا­قىت ارالىعىن ۇزاتقان ەمەسپىن. دەسەك تە, وسى جىل­دىڭ وزىندە بۇل مەنىڭ استاناعا ەكىنشى رەت تابان تىرەۋىم. استانانى, قازاقستاندى, ەلباسىمىزدى بۇكىل دۇنيە ءجۇزى بۇگىندە تولىقتاي تانىدى دەپ ايتا الامىن. وتكەن جىلى قازاقستاننىڭ توراعالىعىمەن وتكەن ەقىۇ, بيىلعى يسلام كونفەرەنتسياسى ۇيىمىنىڭ باسقوسۋلارى سونىڭ ايشىقتى دالەلى. مەن كينورەجيسسەر رەتىندە ەۋروپانىڭ كوپتەگەن ەلدەرى مەن قالالارىندا بولدىم. الايدا, استانا سياقتى قارقىندى دامىپ, ءوزىنىڭ بولاشاعى جولىندا قۇلاشىن كەڭگە جايىپ كەلە جاتقان بىردە-ءبىر قالانى كەزىكتىرگەن ەمەسپىن. بۇل رەتتە استانا دۇنيە ءجۇزى ەلدەرىنە ۇلگى بولىپ, كوشتىڭ الدىندا كەلەدى. جانە ءبىر ەسكەرەتىن ءجايت,  مەنىمەن بىرگە قازاقستان جەرىنە كەلىپ وتىرعان ارىپتەستەرىم, ءارى جاقىن دوسىم ارماند اسسانتە, ميشەل رودريگەس سەكىلدى باسقا دا الەم جۇلدىزدارىنىڭ استانا جايلى پىكىرلەرى وسىنداي. «قازاقستاندى ەۋروپا ەلدەرى بىلە بەرمەيدى» دەگەن جاڭىلىس پىكىر بار. وعان ستەرەوتيپ رەتىندە قاراعان ءجون. ونداي پىكىرلەردەن بويدى الىس ۇستايتىن زامان جەتتى. استانانىڭ بولاشاعى بۇدان دا زور ەكەنىنە سەنىمىم نىق. ەركىن يالگاشەۆ, امەريكالىق كينورەجيسسەر. * * * باس قالامنىڭ بولاشاعى باياندى استانا قالاسىنىڭ ءوسىپ-وركەندەۋى مەنىڭ كوز الدىمدا ءوتتى. قىزمەت بابىندا تالاي-تالاي قالالاردىڭ ءدامىن تاتتىم. بىراق, وسى تۋعان قالامداي كورىكتى دە, ىستىق قالانى كورگەن ەمەسپىن. ءبىز ءوزىمىزدىڭ جۇمىس بابىمىزعا بايلانىستى سوڭعى جىلدارى استانادا ءوتىپ جاتقان حالىقارالىق ءىرى باس­قوسۋلاردىڭ, فورۋمداردىڭ ۇيىمداستىرۋ شارالارىندا جۇردىك. بۇكىل دۇنيە ءجۇزىنىڭ نازارىن اۋدارعان ەقىۇ ءسامميتى مەن يىۇ-عا مۇشە مەملەكەتتەر سىرتقى ىستەر مينيسترلەرىنىڭ باسقوسۋىندا ءبىز قالامىزدىڭ تىنىشتىعى مەن ءتارتىبىن ساقتاۋ ماقساتىندا ەرەكشە ۇيىمشىلدىقپەن ەڭبەك ەتتىك. «سىرت كوز – سىنشى» دەمەكشى, كەلگەن قوناقتاردىڭ پىكىرىن تىڭداعاندا, ءبىزدىڭ باس قالامىزدىڭ ساۋلەتى مەن سانىنە ەرەكشە ريزالىقتارىن سەزىنىپ, كوڭىلىمىز قۋانىشقا كەنەلەتىن. تورتكۇل دۇنيەنىڭ نازارىن اۋدارعان وسىنداي حالىقارالىق ءىرى شارالارعا استانا قالاسىنىڭ دايىندىعى ەرەكشە بولدى. ازيادا ويىندارى كەزىندە دە دۇنيە ءجۇزىنىڭ تۇكپىر-تۇكپىرىنەن جينالعان قوناقتار وسىنداي ءىرى شاراعا قالانىڭ ەرەكشە دايىن­دالعاندىعىنا ءتانتى بولدى. مىنە, ءداستۇرلى استانا كۇنى مەرەكەسىندە قالامىز تاعى دا قۇلپىرىپ شىعا كەلدى. ماعان استانانىڭ ارحيتەكتۋرالىق ساۋلەتى ايرىقشا اسەر ەتەدى. «حان شاتىر», «بايتەرەك», «پيراميدا» سياقتى الەمدىك ساۋلەت ونەرىنىڭ ستاندارتتارىمەن سالىنعان دۇنيە جۇزىلىك ارحيتەكتۋرالىق انسامبلدەر قاتارىنا كىرەتىن استانالىق عيماراتتار كورگەن جاننىڭ كوڭىلىنەن شىعاتىندىعى داۋسىز. باس قالامنىڭ بولاشاعى باياندى بولاتىنى حاق. جانات ماحامبەتوۆا, استانا قالاسى ءىىد-ءنىڭ كامەلەتتىك جاسقا تولماعان بالالار جونىندەگى ينسپەكتور.