كەشە قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ مەملەكەتتىك حاتشىسى قانات ساۋداباەۆ شىعىس قازاقستان وبلىسىنا كەلدى. ساپار بارىسىندا مەملەكەتتىك حاتشى وبلىس اكىمى بەردىبەك ساپارباەۆپەن بىرگە وبلىس ورتالىعىنىڭ بىرقاتار نىساندارىن ارالاپ, ەل تاۋەلسىزدىگىنىڭ 20 جىلدىعىنا ارنالعان ءىس-شارالاردىڭ جۇزەگە اسۋىنىڭ بارىسىمەن تانىستى.
وڭىردە وتكەن جىلى «KATEV» حالىقارالىق قورى مەن وبلىس باسشىسى بەردىبەك ساپارباەۆتىڭ باستاماسىمەن ەلباسى جولداۋىندا ايتىلعان ينتەللەكتۋالدى ۇلت قالىپتاستىرۋ باعىتىندا «نۇر وردا» حالىقارالىق مەكتەبى اشىلعان بولاتىن. بۇگىندە بۇل مەكتەپتە 100-دەن استام بالا حالىقارالىق ستاندارتقا ساي ءبىلىم الۋدا. مەملەكەتتىك حاتشى, ەڭ الدىمەن, مەكتەپتىڭ جاي-كۇيىمەن تانىستى. بۇل مەكتەپتە وقۋ ءتورت تىلدە جۇرگىزىلەدى. وقۋشىلاردىڭ تەرەڭ ءارى زامان تالابىنا ساي ءبىلىم الۋلارى ءۇشىن مۇندا بارلىق جاعداي جاسالعان. عالامتورمەن, ينتەراكتيۆتى تاقتالارمەن جابدىقتالعان ءتىل كابينەتتەرى قازاق, ورىس, اعىلشىن جانە تۇرىك تىلدەرىن ەركىن مەڭگەرۋگە مۇمكىنشىلىك بەرەدى. قازىر مەكتەپتەردە دەمالىس ماۋسىمى بولسا دا «نۇر وردانىڭ» جاز ايلارىندا دا ەسىگى ايقارا اشىق. ويتكەنى, مۇندا جازعى مەكتەپتىڭ جۇمىسى جاندانىپ تۇر. وقۋشىلار قوناقتاردى كۇمبىرلەگەن كۇيمەن قارسى الدى. سونداي-اق, ەل تاۋەلسىزدىگىنىڭ 20 جىلدىعىنا وراي وزدەرىنىڭ 20 كىتاپ وقىپ جاتقاندىعىمەن مەملەكەتتىك حاتشىنى دا, وبلىس باسشىسىن دا ريزا ەتتى.
وبلىستاعى بەتكەۇستار بالاباقشالاردىڭ ءبىرى «بالاپاندا» ءبۇگىندە 360 ءبۇلدىرشىن تاربيەلەنەدى. ارحيتەكتۋرالىق بەينەسىنىڭ ءوزى كوز تارتاتىن بۇل بالاباقشانىڭ ءىشى دە كىرسە شىققىسىز. مۇنى مەملەكەتتىك حاتشى دا بالاباقشامەن تانىسۋ بارىسىندا اتاپ ءوتتى. بۇلدىرشىندەردىڭ سالاماتتى, اقىلدى ۇرپاق بولىپ ءوسۋلەرىنە جاعداي جاسالعاندىعىن تىلگە تيەك ەتتى. وسكەمەندەگى ەڭ ءۇلكەن باسسەيندەردىڭ ءبىرى دە بالالاردىڭ يگىلىگى ءۇشىن وسىندا سالىنعان كورىنەدى. ءبۇلدىرشىندەردىڭ جىلى لەبىزىنە بولەنگەن مەملەكەتتىك حاتشى ولارعا ەلىمىزدىڭ مىقتى ازاماتتارى بولىپ وسۋلەرىنە تىلەك ءبىلدىردى.
بۇگىندە ەلىمىزدە «100 مەكتەپ, 100 اۋرۋحانا» باعدارلاماسى اياسىندا كوپتەگەن ءبىلىم وردالارى مەن مەديتسينالىق مەكەمەلەر بوي كوتەرىپ كەلەدى. شىعىس قازاقستان وبلىسىندا وسى باعدارلاما اياسىندا جەتى مەكتەپ, ون ءبىر اۋرۋحانا سالۋ كوزدەلگەن.
مەملەكەتتىك حاتشىنىڭ اتباسىن تىرەگەن كەلەسى ءبىر نىسانى – د.سەرىكباەۆ اتىنداعى شىعىس قازاقستان مەملەكەتتىك تەحنيكالىق ۋنيۆەرسيتەتى بولدى. ەلىمىزدىڭ يندۋستريالىق-يننوۆاتسيالىق دامۋ باعدارلاماسىنا قوماقتى ۇلەس قوسىپ كەلە جاتقان اتالعان وقۋ ورنىنىڭ بازاسىندا ەلباسى ن.نازارباەۆتىڭ تاپسىرعان 14 عىلىمي-تەحنولوگيالىق زەرتحانالىق كەشەندەرىنىڭ ءبىرى قۇرىلعان. زەرتحانالاردىڭ ءبىر ەرەكشەلىگى – مۇنداعى تاجىريبەلەردىڭ بارلىعى وبلىستاعى ءىرى كاسىپورىنداردا ىسكە قوسىپ, قولدانۋ ماقساتىندا جاسالاتىندىعى. «ىرگەتاس» اتتى تاۋ-كەن ونەركاسىبىن جاڭا تەحنولوگيالار كومەگىمەن دامىتۋعا ارنالعان زەرتحانا, ەنەرگيا ۇنەمدەۋ تەحنولوگيالارىن ىسكە اسىرۋ مەن جانار-جاعار ماي زەرتحانالارى سىندى ۇلكەن ءبىر كەشەندى قۇراپ وتىرعان زەرتتەۋ لابوراتورياسى بۇگىنگى ستۋدەنت – ەرتەڭگى بىلىكتى مامان كادرلارىن دايىنداۋدا ەلەۋلى ىستەر اتقارىپ وتىر.
وقۋ ورنىنىڭ ماتەريالدىق-تەحنيكالىق بازاسىنا, ۋنيۆەرسيتەتتىڭ كادر دايارلاۋمەن عانا شەكتەلمەي, ءوڭىردىڭ وندىرىستىك دامۋىنا دا مول ۇلەس قوسىپ وتىرعاندىعىنا مەملەكەتتىك حاتشى وڭ باعاسىن بەردى.
يندۋستريالىق-يننوۆاتسيالىق دامۋ باعدارلاماسىن ىسكە اسىرۋ بارىسىندا وبلىسىمىزدىڭ كوپتەگەن كاسىپورىندارى دا زامان تالابىنا ساي جاڭعىرۋدا. سونداي كاسىپورىنداردىڭ ءبىرى – «ءۇلبى مەتاللۋرگيا زاۋىتى» اق-تا بولعان مەملەكەتتىك حاتشى كاسىپورىننىڭ تانتال ءوندىرۋ تسەحىنىڭ جۇمىسىمەن تانىستى.
جۋىقتا وبلىس ورتالىعىندا ءساۋلەمەن ەمدەۋ ورتالىعىنىڭ قۇرىلىسى اياقتالىپ, جۇمىسىن باستاعان بولاتىن. قانات ساۋداباەۆ ورتالىقتىڭ ۇجىمىمەن كەزدەسىپ, زاماناۋي قۇرىلعىلارمەن جابدىقتالعان ورتالىقتى ارالادى.
بۇگىندە وڭىردە ساۋلەمەن ەمدەۋ تەراپياسىن كۇتىپ, كەزەكتە تۇرعان 17 مىڭنان استام ناۋقاس بار. جاڭادان اشىلعان ورتالىق ولاردىڭ سانىن جىل كولەمىندە بىرنەشە ەسەگە ازايتۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. تەك ءبىر ايتا كەتەرلىگى – ونكولوگيالىق اۋرۋعا شالدىققانداردى كەشەندى تۇردە ەمدەۋ ءۇشىن ورتالىققا جالعاسىپ جاتقان 250 ورىنعا لايىقتالعان اۋرۋحانا سالۋ اۋاداي قاجەت. مۇنى وبلىس باسشىسى ەرەكشە قاداپ ايتتى. وعان تەك وبلىستىق بيۋدجەتتىڭ شاماسى جەتپەيدى. سوندىقتان, وبلىس باسشىسى مەملەكەتتىك حاتشىدان رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتەن قارجى بولدىرۋگە ىقپال ەتۋىن سۇرادى.
مەملەكەتتىك حاتشىنىڭ اتباسىن بۇرعان سوڭعى نىسانى – وبلىستىڭ ماقتانىشىنا اينالعان ەتنواۋىل بولدى. مۇنداعى ورىن تەپكەن ءار ۇلتتىڭ باسپانالارى مەن زامان تالابىنا ساي سالىنعان كورمە زالدارى, شەبەرلەر قالاشىعى, ءتىپتى ارحيتەكتۋرالىق سكۋلپتۋرالار مەملەكەتتىك حاتشىنىڭ ريزالىعىن تۋدىردى. حالىق مۇندا جاي دەمالىپ قانا قويماي, مۇراجاي مەن كورمە زالدارىنداعى دۇنيەلەردى تاماشالاۋ, فولكلورلىق جانە ۇلتتىق-اسپاپتىق اللەيالاردا سازدى اۋەن تىڭداۋ ارقىلى رۋحاني جاعىنان بايىپ تا قايتاتىندىعى كىم-كىمدى دە بولسا سۇيسىنتەدى. ءبىر ايتا كەتەرلىگى – مۇنداي ەتنواۋىل ەلىمىزدە ازىرگە بىرەۋ-اق, ول – شىعىستا.
– مەنىڭ ويىمشا استانانىڭ وركەندەۋى ەلىمىزدىڭ بارلىق قالالارىنىڭ وركەندەۋىنە نەگىز بولدى. ەلباسىمىز ەلوردامىزدىڭ تەك ەكونوميكالىق-الەۋمەتتىك دامۋىنا عانا ەمەس, مادەني دامۋىنا دا ەرەكشە نازار اۋدارىپ كەلەدى. مەنىڭ بايقاۋىمشا, شىعىس وڭىرىندە دە بۇل ءداستۇر ساقتالعان. سىزدەردىڭ يندۋستريالىق-ەكونوميكالىق دامۋ باعىتىندا عانا ەمەس, مادەني سالادا دا كوپ جەتىستىككە جەتكەندىكتەرىڭىز قۋانتادى, – دەدى قانات ساۋداباەۆ.
ساپارىن قورىتىندىلاي كەلە, مەملەكەتتىك حاتشى شىعىس قازاقستاندا اتقارىلىپ جاتقان شارۋالاردىڭ ەل ەكونوميكاسى مەن مادەنيەتىنىڭ دامۋىنا ەرەكشە ۇلەس قوساتىندىعىن اتاپ ءوتىپ, بۇل جۇمىستارعا وڭ باعا بەردى.
لاۋرا تىلەۋبايقىزى, جۋرناليست, ارنايى «ەگەمەن قازاقستان» ءۇشىن.