ءداۋىر تۋدىرعان دارىن

حالىق قاھارمانى, كسرو حالىق ءارتىسى ءازىربايجان مامبەتوۆكە ەسكەرتكىش تاقتا ورناتىلدى « ...اكادەميالىق تەاتر ۇجى­مىندا, ونىڭ تىنىس-تىرشىلىگى­مەن جەتە تانىس قاۋىم اراسىندا «مامبەتوۆ كومانداسى» دەيتىن ۇعىم بار. قازىرگى شەنەۋنىكتەر سياق­تى ازەكەڭ ەشكىمدى دە سىرت­تان ەرتىپ كەلگەن جوق, ءوز «كو­مان­داسىنداعى» ادامداردى وسى جەردەن تاپتى. قاراشاڭىراقتىڭ قابىرعاسىن قالاسقان اعا ۇرپاق­تىڭ وكىلدەرىمەن دە, تەاتردىڭ ەسىگىن جاڭا اشقاندارمەن دە ءتىل تا­بىسىپ, ءوزىنىڭ جاڭاشىل يدەيا­لا­رىن جۇزەگە اسىراتىن قاۋىم­نىڭ باسىن بىرىكتىردى. ءبىزدىڭ زامانداس­تارىمىز نۇكەتاي, فاريدا, اسان­الى… مەن دەگەندەي, سول «ءمام­بەتوۆ كومانداسىندا» بول­دىق, دەپ ەستەلىك جازعان ەدى ازە­كەڭ ومىردەن وتكەندە قازاق­ستان­نىڭ حالىق ءارتىسى ءسابيت ورازباەۆ. ءيا, قازاق ساحنا ونەرiن الەم­دiك دەڭگەيگە كوتەرىپ, كەڭەستiك داۋiردە-اق ءوزiنىڭ دارىنىمەن ەل مارتەبەسiن اسپانداتقان, ساحنا­لىق شەشiمدەرiنiڭ تەرەڭدiگiمەن جاڭاشىل رەجيسسەر اتانعان ونەر تارلاندارىنىڭ ءبىرى – ءازiربايجان ءمادي ۇلى مامبەتوۆتى ەشقاي­سى­مىز ۇمىتا المايمىز. تىرنا­قال­دى رەجيسسەرلىك ەڭبەك جولىن 1957 جىلى ش.حۇسايىنوۆ­تىڭ «ەر­تىس جاعا­سىندا» اتتى پەساسىن قويۋمەن باس­تاعان دارىن يەسىنىڭ ودان كەيىن ق.مۇحامەد­جانوۆتىڭ «بولتىرىك بورىك اس­تىن­دا», م.اۋەزوۆتىڭ «ايمان-شولپان», ق.بايسەيىتوۆ پەن ق.شاڭ­عىت­باەۆتىڭ «بەۋ, قىزدار-اي» سەكىلدى كوپتەگەن پەسالارىن قويۋ ارقىلى كومەديا جانرىندا دا قارىم-قابىلەتىن ۇشتاي تۇسكەنىن ايتپاي كەتۋ مۇمكىن ەمەس. سودان سوڭ ..., ءيا, سودان سوڭ ... ونى: « ...قا­رىمدى رەجيسسەر قاناتىن كەڭگە جايدى. وسى زامانعى ش.ايتماتوۆ, ت.احتانوۆ, ق.مۇحامەد­جانوۆ, و.ب­و­كەەۆ, ق.ىسقاقوۆ, ءا.تارازي درا­ما­تۋرگياسىنداعى شىر­قىراعان شىن­دىق بار داۋىسپەن اسقاق ايتىلا باس­تادى. شەكسپيردىڭ «گام­لەتى», «كو­­ريولاسى», «رومەو مەن دجۋل­ەت­­­تاسى», چەحوۆتىڭ «ۆانيا اعايى», ماكس ءفريشتىڭ «دون جۋان­نىڭ دۋ­مانى», ايتماتوۆتىڭ «بو­ران­­دى بەكەتى» جان الەمىنىڭ تۇپكىر-تۇپكىرىنە بويلاعان الەۋ­مەتتىك ءوت­كىر­لىگىمەن, ازاماتتىق داۋسى­نىڭ تەرەڭدىگىمەن, شىعار­ما­­شى­لىق دياپازونىنىڭ شال­قار مۇ­حيتتاي شال­قىپ, سەزىم دۇنيە­سىنە جول تارت­قان سەرگەكتىگىمەن قاپى­سىز تانىلدى», دەپ ءابىش كەكىلباەۆ ايتقانداي, رەجيسسۋرادا ءالى دە ازاعانى ىزدەپ جۇرگەندەر جەتكىلىكتى. سوندىق­تان سوڭعى دەمى شىققانشا تەاتر­دى ويلاپ, تەاترمەن تاعدىرلاس بول­عان ونەر تار­لانىنىڭ ەسىمىن ءماڭ­گىلىك ەتۋگە باعىتتالعان شارالار لەگى جالعاسىپ, تولاستاماسا كەرەك. كەشە الماتىداعى ابىلاي حان داڭعىلى مەن قاراساي باتىر كوشەسىنىڭ قيىلىسىنداعى ءازىر­بايجان مامبەتوۆ تۇرعان ۇيدە مەموريالدىق تاقتا ورناتىلدى. جۇمانىڭ جاڭبىرلى كۇنىندە اي­تۋ­لى رەجيسسەردى ۇلىقتاۋعا ار­نال­عان شاراعا «مامبەتوۆتىڭ شەك­پەنىنەن شىققان دەيتىن» ءشا­كىرت­تەرى, كوز كورگەن زامانداس­تا­رى, ەلى­مىزدىڭ تەاترالدىق قاۋىم­داستىعى قاتىسىپ, ەستەلىكتەر ايتتى. ايناش ەسالي. الماتى. ________________ سۋرەتتەردى تۇسىرگەن بەرسىنبەك سارسەنوۆ