كەشە استانادا قازاقستان رەسپۋبليكاسى پرەزيدەنتىنىڭ جانىنداعى مەملەكەتتىك باسقارۋ اكادەمياسىندا تانىمال رەسەيلىك ساياساتتانۋشى يۋري سولوزوبوۆتىڭ «نازارباەۆ – يادروعا قارسى الەمنىڭ كوشباسشىسى» اتتى كىتابىنىڭ تۇساۋكەسەرى بولىپ ءوتتى.
مەملەكەت باسشىسى ن.ا.نازارباەۆتىڭ فەنومەندىك تۇلعالىق سىرىن اشۋعا ارنالعان ەڭبەكتەر سوڭعى كەزدەرى حالىقارالىق شەڭبەردە ءجيى شىعا باستاۋدا. بۇل حالىقارالىق قاۋىمداستىقتىڭ قازاقستانعا, ونىڭ باسشىسىنا دەگەن ەرەكشە ىقىلاسىن كورسەتسە كەرەك. ۇلتتىق ستراتەگيا ينستيتۋتىنىڭ ارنايى جوبالار بويىنشا ديرەكتورى (رەسەي فەدەراتسياسى), «قازاقستان – ساياسي جاڭالىقتار اگەنتتىگىنىڭ» باس رەداكتورى جانە پوستكەڭەستىك كەڭىستىكتەگى ساياساتتىڭ وزەكتى ماسەلەلەرىنە ارنالعان ماقالالار مەن كىتاپتاردىڭ اۆتورى يۋ.سولوزوبوۆ جينالعان قاۋىم الدىندا ءسوز الدى. جوبا اۆتورى بولىپ سانالاتىن ساياساتتانۋشى «نازارباەۆ – يادروعا قارسى الەمنىڭ كوشباسشىسى» اتتى كىتاپ جايلى اڭگىمەلەپ بەردى. كىتاپتا تانىمال رەسەيلىك عالىمداردىڭ, بەلگىلى ساياساتتانۋشىلار مەن عالىمداردىڭ جانە قوعام قايراتكەرلەرىنىڭ پىكىرلەرى بەرىلگەن. مۇقاباسى ەرەكشە كوركەمدەلىپ, ىشكى بەتتەرى ءتۇرلى-ءتۇستى فوتولارمەن بەزەندىرىلگەن ەڭبەك ازىرگە 2 مىڭ دانامەن شىعىپ وتىر.
بۇدان باسقا كوپشىلىك نازارىنا قازاقستان جانە ونىڭ كوشباسشىسى جايلى بىرقاتار كىتاپتار سەرياسى ۇسىنىلدى. ولار يۋري سولوزوبوۆتىڭ ايتۋىنشا, قازاقستان تاۋەلسىزدىگىنىڭ 20 جىلدىعىنا, وسى ۋاقىت ىشىندە قول جەتكىزىلگەن جەتىستىكتەرگە ارنالىپ وتىر.
جوبا اۆتورى قازاقستانعا جاڭا گەوەكونوميكالىق جوبالاردىڭ ينتەگراتسيالىق كوشباسشىسى ءجانە باستاماشىسى رەتىندە بەلسەندى ءرول بەرىلۋى ءتيىس, دەپ سانايتىندىعىن دا جەتكىزدى. «ءبىزدىڭ «ەۋرازيالىق ۇشتىك» – رەسەي, قازاقستان جانە بەلورۋسسيا – بۇل الەمدەگى ءىرى مەملەكەتتەر. ءبىز كسرو-نىڭ ەكونوميكالىق الەۋەتىنىڭ 83 پايىزىنا يەمىز. اشىق ايتقاندا, ءبىزدىڭ ەكى ەل – رەسەي مەن قازاقستان – بۇلار وزىنەن ءوزى قۋاتتى ءارى تاۋەلسىز بلوك», دەدى ول ءوز سوزىندە. «نازارباەۆ فاكتورى» ءبىزدىڭ ىنتىماقتاستىق ىسىمىزدە ەرەكشە ماڭىزعا يە, دەي كەلىپ, 2005 جىلى رەسەي ازاماتتارىنىڭ باسىم بولىگى نۇرسۇلتان نازارباەۆتى تمد ەلدەرىندەگى ەڭ تانىمال ساياساتكەر رەتىندە اتاعاندىعىن دا تىلگە تيەك ەتتى. نۇرسۇلتان نازارباەۆ – ۇلكەن ەلدىڭ ارمان-ماقساتتارىن جۇزەگە اسىرا الاتىن جاۋاپتى دا كەمەڭگەر كوشباسشى. قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ تۇڭعىش پرەزيدەنتى ءوزى باسشىلىق ەتىپ وتىرعان جاس مەملەكەت ءوز تاۋەلسىزدىگىندە يادروعا قارسى بەيبىتسۇيگىش ەل بولىپ قالىپتاسۋى ءۇشىن كوپتەگەن جۇمىستار اتقاردى.
كسرو كەزىندە ەلىمىز اۋماعىندا 1040 قۇرىلىقارالىق بالليستيكالىق زىمىرانداردىڭ يادرولىق وقتۇمسىعى جانە اۋە بازاسىنىڭ 370 يادرولىق وق زاريادى بولسا, بۇل الەمدەگى ءتورتىنشى ورىندى بىلدىرەتىن ەدى. نۇرسۇلتان نازارباەۆ 1991 جىلدىڭ سوڭىندا الماتى دەكلاراتسياسىنا قول قويىپ, وندا تاۋەلسىز مەملەكەتتەر دوستاستىعىنىڭ قۇرىلۋى تۋرالى جاريالانۋمەن قاتار, بۇرىنعى وداقتىڭ يادرولىق ارسەنالىنىڭ جۇمىس ىستەۋىنە بىرلەسىپ باقىلاۋ جاساۋ تەتىگى دە ايقىندالعان بولاتىن. پرەزيدەنت ن.نازارباەۆ ەلىمىزدىڭ يادرولىق قارۋدى تاراتپاۋ تۋرالى شارتقا قوسىلۋعا دايىن ەكەنىن 1992 جىلى 18-23 مامىردا ۆاشينگتونعا العاشقى رەسمي ساپارى كەزىندە دە جاريالادى. ارتىنان رەسپۋبليكا اۋماعىندا ورنالاسقان يادرولىق قارۋ جويىلعان بولاتىن. قازاقستان يادرولىق قارۋدى تاراتپاۋ رەجىمىن نىعايتۋعا قاتىستى وسىنداي قادام جاساي وتىرىپ, ورتالىق ازيادا يادرولىق قارۋسىز ايماق قۇرۋ تۋرالى باستاما كوتەردى. ءسوز سوڭىندا يۋ.سولوزوبوۆ قازاقستان سودان بەرى يادرولىق قارۋسىزدانۋ سالاسىندا جۇيەلى ساياسات ۇستانىپ كەلە جاتقاندىعىن ەرەكشە اتاپ كورسەتتى.
نەگىزىنەن كىتاپ قازاقستان رەسپۋبليكاسى پرەزيدەنتىنىڭ باسپاسوز قىزمەتى مەن قازاقستان پرەزيدەنتىنىڭ تۇڭعىش مۇراجايىنىڭ كومەگىمەن جاريالانىپ وتىر. ولار دا تۇساۋكەسەر ءراسىمىنە ارنايى كەلىپ قاتىستى. ءىس-شارا بارىسىندا قازاقستان پرەزيدەنتىنىڭ ءباسپاسوز قىزمەتى ءازىرلەگەن «قازاقستاندىق جول: تاۋەلسىزدىك حرونيكاسى» اتتى دەرەكتى فيلم دە كوپشىلىك نازارىنا ۇسىنىلدى. سوڭىنان يۋ.سولوزوبوۆ اكادەميا تىڭداۋشىلارى مەن پروفەسسور-وقىتۋشىلار قۇرامى الدىندا «نازارباەۆ – يادرولىق قارۋعا قارسى قوزعالىستىڭ كوشباسشىسى» تاقىرىبىندا ءدارىس وقىدى. ودان كەيىن اكادەميا رەكتورى ارىن ءورساريەۆ وسى ءبىلىم ورداسىنىڭ عىلىمي كەڭەسى اتىنان رەسەيلىك ساياساتتانۋشىعا قازاقستان پرەزيدەنتى جانىنداعى مەملەكەتتىك باسقارۋ اكادەمياسىنىڭ قۇرمەتتى پروفەسسورى ديپلومىن سالتاناتتى جاعدايدا تابىس ەتتى.
اسقار تۇراپباي ۇلى.