قاتتى ايازدىڭ سوڭى قارلى بورانعا ۇلاساتىن سىڭايلى
كۇز حالىققا جايلى-اق باستالىپ ەدى... «بيىلعى قىس قاھارىن قاتتى توكپەيدى-اۋ» دەپ بولجاعانىمىز دا راس. الايدا, قاراشا تۋعاندا قار جاۋدى, قالىڭ جاۋدى. قايتقان قۇستار قاناتىن باياۋ قاعىپ, تاس لاقتىرساڭىز ءدال تيەتىندەي قاشىقتىقتا ۇشىپ بارا جاتقانى دا كوڭىلگە سالقىندىق سەبە كەتتى. سول تۇستا توپتاسا قارقىلداعان قارعالار كەشەگى ىزعاردى ەسكەرتتى-اۋ. ءولارانىڭ كۇندەرى شىم-شىم ايازبەن اتىپ, قىتىمىرلانا باتقانى دا ەستەن شىعا قويعان جوق. «كۇننىڭ رايى قايتەر ەكەن؟» دەسكەنبىز.
اي ورتاسىنان اۋعاندا سينوپتيكتەر حابار تاراتتى. «باتىس ءسىبىردىڭ سولتۇستىك ايماقتارىندا سۋىق انتيتسيكلون تاراتىلادى, سونىڭ اسەرىنەن تەك سولتۇستىك وبلىستاردا عانا ەمەس, رەسپۋبليكانىڭ وڭتۇستىگىندە دە تەمپەراتۋرانىڭ تومەندەۋى كۇتىلۋدە», دەدى ماماندار. «قازگيدرومەت» وكىلدەرى ىلە-شالا بىلاي مالىمدەدى: «بۇرىن-سوڭدى بولماعان اياز قازاقستاننىڭ سولتۇستىك پەن شىعىس وبلىستارىنا ورنىقتى. ورتاشا تاۋلىكتىك اۋا تەمپەراتۋراسى بۇل اۋدانداردا كليماتتىق نورمادان 10-18 گرادۋسقا تومەن. مۇنداي اياز كار تەڭىزى ۇستىندە قالىپتاسقان سالقىن جانە قاتتى انتيتسيكلوننىڭ اسەرىنەن بولۋدا. اركتيكالىق اۋا اعىنى سالدارىنان ەڭ تومەنگى تەمپەراتۋرا – 30-36 گرادۋسقا دەيىن ءتۇستى. وسىنداي جاعداي الداعى ءۇش تاۋلىكتە ساقتالادى, ورتالىق پەن شىعىستا تۇنگى تەمپەراتۋرا, ءتىپتى تومەندەۋى, جەكەلەگەن اۋدانداردا – 40 گرادۋسقا دەيىن تومەندەۋى مۇمكىن».
ماماندار قاتەلەسپەگەن ەكەن, سەنبى, جەكسەنبى كۇندەرى قاھارىنا مىنگەن قىستى كوردىك. بەت قاراتپاعان ايازى كۇشەيىپ, ايتارداي-اق قىستى! سولتۇستىك, ورتالىق جانە شىعىس وبلىستاردا تۇنگى تەمپەراتۋرا – 30-35, كەي جەرلەردە – 40 گرادۋس اياز بولدى, باتىستا سىناپ باعاناسى – 20-28 گرادۋستى كورسەتتى.
كەشە كۇن رايى سىنعان سياقتى, ايتەۋىر اياز ساباسىنا تۇسكەن. دەسە دە, سينوپتيكتەر دابىل قاعۋدا. ەرتەڭ جانە ارعى كۇندەرى ءسولتۇستىك قازاقستان, اقمولا, پاۆلودار وبلىستارىندا قار, بۇرقاسىن, كەي جەرلەردە كۇشتى بوران بولماق. وڭتۇستىك-باتىستان سوققان جەلدىڭ ەكپىنى سەكۋندىنا 23-28 مەترگە دەيىن جەتەتىن كورىنەدى. قالاي دەسەك تە, «قاراشانىڭ قايتۋى» وڭاي بولمايتىن سىڭايلى.
ءبىز «قازگيدرومەت» ورتالىعى اۋا رايىن ۇزاق مەرزىمگە بولجاۋ باسقارماسىنىڭ جەتەكشى ينجەنەرى ايگۇل مىڭجانوۆامەن تىلدەسكەن ەدىك. «اعىمداعى ايدىڭ ورتاسىنان باستالعان اياز ءۇش-ءتورت تاۋلىكتە كۇشىنە ەنگەن ەدى. ارتى قارلى بورانعا ۇلاساتىن ءتۇرى بار. جەلتوقسان دا قۇبىلمالى بولعالى تۇر», دەيدى ول. مامان سوزىنە سەنسەك, كەلەر ايدا قار, تۇمان, بۇرقاسىن, كوكتايعاق جاعدايلارى ءجيى ورىن الاتىن سىڭايلى. قازاقستاننىڭ باسىم بولىگىندە تەمپەراتۋرالىق رەجىم كليماتتىق نورما اياسىندا قالىپتاسادى, تەك سولتۇستىك قازاقستان, پاۆلودار جانە شىعىس قازاقستان وبلىستارىندا مولشەردەن ءبىرشاما تومەن بولادى.
«ەڭ سۋىق كۇندەر جەلتوقساننىڭ ءبىرىنشى جانە ءۇشىنشى ونكۇندىگىندە ورىن الادى. ول كەزدە سولتۇستىك, شىعىس, ورتالىق وڭىرلەردە سىناپ باعاناسى تۇندە – 20-25, كەي جەرلەردە – 35 گرادۋسقا دەيىن تومەندەسە, كۇندىز – 10-15, كەي جەرلەردە – 20 گرادۋستى كورسەتەدى. ال باتىس, وڭتۇستىك وبلىستاردا تۇندە – 10-20, كۇندىز – 5-15 دەڭگەيىندە بايقالماق», دەيدى ا.مىڭجانوۆا. «قازگيدرومەت» وكىلىنىڭ ءسوزى ءداستۇرلى بولجامدارىمىزبەن دە ۇيلەسىپ تۇر. اقىرعى ايدىڭ العاشقى كۇندەرىندە «قىرباستىڭ قىزىلى» كەلمەي مە؟ كادىمگى بەت شىمشيتىن اياز. سودان كەيىن, جىلدىڭ سوڭىنا تامان «تەكەنىڭ بۇرقاعى» بار. «بۇرقىلداق» دەپ تە اتالادى. بۇل – ەكى-ءۇش كۇن بويى ۇيىتقيتىن ىزعارلى بوران.
قاڭتار قالاي باستالادى؟ كەشەگى ىزعاردان سوڭ, بۇل ساۋال دا كوپتى الاڭداتقانى راس. ايگۇل مىڭجانوۆا الداعى جىلدىڭ قىسى حالىقتى قاتتى قىسا قويمايتىنىن ايتادى. «ۇزاق مەرزىمگە جاسالعان بولجامعا سۇيەنسەك, تەمپەراتۋرا اياسى ورتاشا كوپجىلدىق ماننەن بار بولعانى ءبىر گرادۋس قانا تومەن. ال اقپاندا باتىس قازاقستان, اتىراۋ, ماڭعىستاۋ قىزىلوردا جانە وڭتۇستىك قازاقستان وبلىستارىندا قار شامادان از جاۋسا, قالعان وڭىردە جىلداعى مولشەر شاماسىندا جاۋادى», دەگەن بولجام جاسادى سينوپتيك.
اسحات رايقۇل,
«ەگەمەن قازاقستان»