ءبىلىمنىڭ بيىك بەلەسىندە

قازىرگى ۋاقىتتا ۋنيۆەرسيتەت قۇرىلىمىندا س.سادۋاقاسوۆ اتىن­داعى اگرارلىق-ەكونو­مي­كا­لىق ينستيتۋتى جانە 5 فاكۋلتەت, اتاپ ايتساق, فيلولوگيا جانە پەداگوگيكا, جاراتىلىستانۋ عىلىمدارى, تاريح, زاڭتانۋ, ونەر جانە سپورت, تەحنيكا جانە تەحنولوگيا, سىرتتاي جانە قاشىقتىقتان وقىتۋ فاكۋلتەتتەرى جۇمىس ىستەۋدە. باكالاۆرياتتىڭ 53 ماماندىعى, ماگيستراتۋرانىڭ 28 جانە PhD-دوكتورانتۋرانىڭ 6 ماماندىعى بويىنشا ساپالى قىزمەت كور­سەتىلەتىن ۋنيۆەرسيتەتتىڭ 23 كافەدراسىندا اسا بىلىكتى, جوعارى ساناتتى 300-دەن استام وقىتۋشى, ونىڭ ىشىندە 22 عى­لىم دوكتورى, 19 پروفەسسور, 94 عىلىم كانديداتى, 7 PhD دوكتورى, 190 ماگيستر, ەڭبەك ەتىپ, وسكەلەڭ ۇرپاققا زامان تالابىنا ساي تەرەڭ ءبىلىم بەرۋدە.

ءبىزدىڭ 37 وقىتۋشىمىز قازاقستان رەسپۋبليكاسى «جوعارى وقۋ ورنىنىڭ ۇزدىك وقىتۋشىسى» مەملەكەتتىك گرانتىنىڭ يەگەرى اتاندى. 18 وقىتۋشى الەمنىڭ جەتەكشى ۋنيۆەرسيتەتتەرىندە عىلىمي-پەداگوگيكالىق تا­عى­لى­مدامادان ءوتىپ, «بولاشاق» باع­دارلاماسىنىڭ ستيپەندياتتارى بولدى. ۋنيۆەرسيتەتتە ۇلتتىق عىلىم اكادەمياسىنىڭ ءبىر اكادەميگى, سالالىق عىلىم اكادەمياسىنىڭ 4 اكادەميگى, حا­لىق­ارالىق اقپاراتتاندى­رۋ اكا­دەمياسىنىڭ جانە قازاق­ستان رەس­پۋبليكاسى اكادەميا­لا­رى مەن حالىقارالىق اكا­دە­ميالاردىڭ 4 كور­رەس­پون­دەنت-مۇشەسى قىز­مەت ەتە­دى. ۋني­­­ۆەر­سيتەتتىڭ ءۇش وقى­تۋ­­شى­­سى قازاقستاننىڭ جوعارى وقۋ ورىندارىنىڭ پروفەسسور-وقى­تۋشى قۇرامىنىڭ «توپ-50» تاۋەلسىز رەيتينگىسىنە ەندى.

مۇ­نى وقىتۋشىلىق قۇرامىنىڭ سارقىلمايتىن شىعارماشىلىق شابىتى مەن جوعارى كاسىبي شە­بەر­لىگىنىڭ كۋاسى دەپ ايتساق ارتىق بولماس. ءبىلىم الۋشىلار كونتينگەنتى بەس مىڭعا جۋىق ادامدى­ قۇ­راي­دى. ونىڭ ىشىندە 728 ستۋ­­دەنت «ماڭگىلىك ەل جاس­­­تا­رى – يندۋسترياعا» جانە «سەر­پىن­-2050» الەۋمەتتىك جوبا­سى­نىڭ گرانت يەگەرلەرى بولىپ تا­بىلا­دى. بۇل ورايدا, ساپالىق كور­­سەت­كىشتەرگە ەرەكشە كوڭىل بو­­لىنەدى. ۋنيۆەرسيتەتىمىز 2012 جى­لى يسو حالىقارالىق ستان­دار­تىنا سايكەستىگى تۋرالى سەر­تيفيكاتقا يە بولدى. ال 2013 جىلى مەملەكەتتىك اككرەديتتەۋ­دەن, ۇلتتىق ينستيتۋتسيونالدىق جانە مامانداندىرىلعان اككرەديتتەۋدەن ءوتتى. بۇگىن­دە باكالاۆريات پەن ماگيسترا­تۋرانىڭ 60 ءبىلىم بەرۋ باعدارلاماسى بەس جىل مەرزىمگە اككرەديتتەلدى. ال­تى ءبىلىم بەرۋ باعدارلاماسى حالىق­ارالىق اككرەديتتەۋدەن ءوتتى. ۇجىم بولونيا دەكلاراتسيا­سىنا قول قويعان.

ال ەۋروپالىق جانە ەۋرازيالىق ۋنيۆەرسيتەتتەر قاۋىمداستىعىنا مۇشە بولىپ ەنۋى ۋنيۆەرسيتەتتىڭ حالىقارالىق تۇرعىدان تانىلۋ­ىنىڭ كۋاسى بولىپ تابىلادى. وقۋ ورنى 12 پاتەنتتىڭ يەگەرى جانە وقىتۋشىلارىمىز 300-دەن استام پاتەنتتىڭ اۆتورلارى. ۋنيۆەرسيتەتتە تەمپۋس, ەرازمۋس حالىقارالىق جوبالارى ىسكە اسىرىلۋدا. بۇگىنگى ىسكە اسىرىلىپ جاتقان ەۋروپالىق جوبالار سانى بويىنشا ش.ءۋاليحانوۆ اتىنداعى كمۋ قازاقستان جوو-لارىنىڭ اراسىندا 4-ورىندى يەلەنىپ وتىر. جەتىستىكتەرىمىز عىلىمي ور­تا­­نىڭ جوعارى باعاسىن الۋدا. 2009-2016 جىلدار ارالىعىندا ش.ءۋاليحانوۆ اتىنداعى كمۋ تەمپۋس IV التى جوباسىن جانە جو­عارى ءبىلىم الەۋەتىن ارتتىرۋعا باعىت­تالعان «ەرازمۋس پليۋس كا2» ءتورت جوباسىن ۇتىپ ال­دى.­

تەمپۋس 2012 I-WEB جوبا­سى­ اياسىندا «سۋ ساپاسى» عى­لىمي-زەرتتەۋ زەرتحاناسى اشىل­­دى. الەمدىك ءبىلىم بەرۋ جانە عىلىمي-اقپاراتتىق جۇيە­مەن تىعىز كىرىگۋ ستراتەگياسى جوس­پارلى تۇردە ىسكە اسىرىلۋدا. حالىقارالىق ىنتى­ماق­تاس­تىققا كەلەر بولساق, ۋنيۆەرسي­تەت ءداستۇرلى بايلانىستاردى تە­رەڭ­دەتىپ, ولاردى جاڭا ماز­مۇن­مەن تولىقتىرۋدى كوزدەيدى. ۋنيۆەرسيتەت الەمنىڭ ءتۇرلى ايماقتارىنىڭ 50 وزىق عىلىمي ورتالىقتارىمەن ارىپتەستىك ىن­تى­ماقتاستىقتا. ەلباسىمىز ن.ءا. نازارباەۆ­تىڭ «100 ناقتى قادام» – ۇلت جوس­پارىن جۇزەگە اسىرۋ تە­رەڭ­ بىلىكتىلىكتى, بىلىمدىلىكتى, شە­­ب­ەر­­لىكتى قاجەت ەتەدى. بۇل بو­­لاشاق ءۇشىن كەز كەلگەن مامان­دىقتى تولىق, ءارى كاسىبي جو­عارى دەڭگەيدە يگەرۋ دەگەندى بىلدىرەدى. ءبىلىم مەن عىلىم كوزىن جەتىلدىرۋگە باعىت-باعدار بەرەدى. ول ءۇشىن ءبىلىم جۇيەسىن يننوۆاتسيالىق تەحنولوگيالارمەن جابدىقتاپ, ءبىلىم الۋ مەن وقىتۋدىڭ حالىقارالىق تالاپتارىن مەڭگەرۋدىڭ ما­ڭى­زى زور.

وسى ورايدا, سول­تۇس­تىك وڭىردەگى ءبىلىم وردا­سىندا اتقارىلىپ جاتقان اۋقىم­دى جۇمىستار بەلگىلەنگەن مىن­دەت­تەرمەن ءوز ۇيلەسىمىن تابۋدا. ۋنيۆەرسيتەتتىڭ ماتە­ريال­دىق-تەحنيكالىق بازاسى جىل سايىن جاڭارتىلىپ وتىرادى. ستۋدەنتتەردىڭ ساپالى ءبى­لىم الۋلارى ءۇشىن بارلىق جاع­دايلار جاسالعان. سوڭعى جىل­دارى وزىق اۋديتوريالىق قور­مەن جاب­دىقتالعان ءتورت زاماناۋي وقۋ عيماراتىندا 40-تان استام في­زي­كا­لىق, حيميالىق, تەحنيكا­لىق جانە اۋىل شارۋاشىلىعى زەرت­­حانالارى مەن شەبەرحانالا­رى زاماناۋي اتريبۋتتارعا ساي جابدىقتالدى. وقۋ ورداسىندا 5 ينتەرنەت-كافە, 8 وقۋ زالى, 57 كومپيۋتەرلىك جانە مۋلتي­مەديالىق سىنىپ, 4 مۇراجاي بار.

سونىمەن قاتار, ۋنيۆەرسيتەتتە 2 ستۋدەنتتەر ءۇيى, 3 جاتاق­حانا, عالىمدار ءۇيى, ستۋ­دەنت­تىك تاماق­تانۋ ورتالىعى, مونشا جانە كىر جۋ كەشەنى, قىزمەتكەرلەرگە ارنال­عان ۆەدومستۆولىق 18 پاتەر بار. باس وقۋ عيماراتىندا وقۋ ءدارىس­حانالارىندا پايدالانىلا­تىن بۇيىمداردى دايىندايتىن جيھاز تسەحى اشىلدى. ءبىلىم الۋشىلاردىڭ تەوريالىق بىلىمدەرىن تاجىريبەمەن ۇشتاس­تى­رۋ ماقساتىندا قۇرىلعان «ەليت» وقۋ-عىلىمي-وندىرىستىك كەشەنى دە ءوز قىزمەتىن تابىسپەن جۇزەگە اسىرۋدا. كەشەن اۋىل شارۋاشىلىعىنا قاجەتتى تەحنيكالارمەن تولىق قامتىلعان. مەملەكەتتىك قولداۋدىڭ ناتيجە­سىن­دە 300 گەكتار جەر ءبولىنىپ, ستۋدەنت­تەرىمىزدىڭ تاجىريبەدەن وتۋىنە مۇمكىندىك تۋىپ وتىر.

سونداي-اق, اتالعان كەشەندە 150 ءداندى جانە مايلى داقىلدار سۇرىپتارىن ايماققا ۇيلەستىرۋ, بەيىمدەۋ باعىتىنداعى عىلىمي جۇمىستار جاسالۋدا. بۇگىندە مال شارۋاشىلىعى ونىمدەرىن ءوندىرۋ تەحنولوگياسى ماماندىقتارىن دامىتۋعا ارنالعان جۇمىستى جۇرگىزۋگە, مال ازىعىن دايىنداۋعا قول جەت­كىزىپ وتىرمىز. مۇنداعى نەگىزگى ماقسات – ءتيىستى مولشەردە مال باسىن ۇستاپ, سونىڭ نەگىزىندە وقۋ عىلىمي-تاجىريبەلىك جۇمىس­تار­دى جۇرگىزۋ. بولاشاقتا ستۋدەنت­تەرىمىز اتالمىش كەشەندە مالدى ازىقتاندىرۋ, ۇرىقتاندىرۋ, تولدەتۋ سياقتى جۇمىستاردى جۇرگىزىپ, وقۋ بارىسىندا العان تەوريالىق بىلىمدەرىن تاجىريبە جۇزىندە ىسكە اسىراتىن بولادى. فيلولوگيا جانە پەداگوگيكا فاكۋلتەتىندە لينگافوندى كابينەتتەر ىسكە قوسىلدى. تەحنيكالىق ماماندىقتاردا وقي­تىن ستۋدەنتتەر ءۇشىن اس­كە­ري كافەدرانىڭ اشىلۋى قاراستىرىلۋدا.

بۇعان قوسا, 20 جىلدىق مەرەيتويىمىز شەڭبەرىندە 310 ورىندىق جا­تاق­حانا ستۋدەنتتەر يگىلىگىنە بەرىل­مەك. ستۋدەنتتەر ءۇيى مەن جاتاقحانالار دا بۇگىنگى كۇننىڭ تالا­بىنا ساي جابدىقتالعان. ۋنيۆەرسيتەتتە 700 مىڭ دانادان استام قورى بار كىتاپحانا قىز­مەت كورسەتەدى. كىتاپ قورى جىل سايىن جاڭارتىلىپ, تولىق­تىرىلۋدا. جەكە باسپاحانامىز دا قولىمىزدى ۇزارتىپ وتىر. «ش.ءۋاليحانوۆ اتىنداعى كوكشەتاۋ مەملەكەتتىك ۋني­ۆەر­سي­­تەتى­نىڭ حابارشىسى. فيلولو­گيا­لىق توپتاما» عىلى­مي جۋرنالى, «الاۋ» اتتى گازەت شىعىپ تۇرادى. ءبىزدىڭ ۋنيۆەرسيتەتتە­ ستۋ­دەنت­تەردىڭ وقۋداعى جەتىس­تىك­تەرىن جانە ساباققا قاتىسۋىن ەسەپكە الۋدى قامتاماسىز ەتەتىن ليتسەنزيالانعان باقىلاۋ جانە باسقارۋ ەلەكتروندى زاماناۋي جۇيەسى (كببج) ءبىرىنشى بولىپ ەنگىزىلىپ, قالىپتى قىزمەت ەتۋدە.

زاماناۋي سپورت بازاسى قىزمەت كورسەتەدى. ونىڭ قۇرامىنا دەنە شىنىقتىرۋ-ساۋىقتىرۋ كەشەن­دەرى, سپورت زالدارى, زەرەندى دەمالىس ايماعىنىڭ ورماندى القا­بىندا ورنالاسقان «تۇلپار» سپورت­تىق-ساۋىقتىرۋ لاگەرى كىرەدى. ء«ۇش تۇعىرلى ءتىل – ۇلت كە­لە­­شە­گى» ۇستانىمىن نەگىز­گە العان ۋنيۆەرسيتەتتە وقۋ ۇدە­رى­­سى كوپتىلدىلىك ءبىلىم بەرۋ باع­دار­­لاماسىنا ساي وتكىزىلەدى. باع­دار­لاما جاراتىلىستانۋ عىلىمدارى فاكۋلتەتىنىڭ ماتەماتيكا, فيزيكا, ينفورماتيكا, ەكولوگيا, حيميا, بيولوگيا, گەوگرافيا ماماندىقتارى مەن ماگيستراتۋرانى دا قامتيدى.

ستۋدەنتتەردىڭ اكادەميا­لىق جە­تىس­تىكتەرىن باقىلاۋ «PLATONUS» اۆتومات­تان­دى­رى­­­لعان جۇيەسى نەگىزىندە ىسكە اسى­­رىلادى. ۋنيۆەرسيتەتتە اكا­دەميالىق ۇتقىرلىق باع­دار­لاماسى بەلسەندى تۇردە ىسكە اسىرىلۋدا. «ەرازمۋس», «دااد», «ايرەكس», «لوگو», «تەمپۋس» حالىقارالىق الماسۋ باعدارلاماسى, پرەزيدەنتتىك «بولاشاق» باعدارلاماسى جانە تاعى باسقا باعدارلامالار اياسىندا وقىتۋشىلار مەن ستۋدەنتتەر اۆستريا, شۆەيتساريا, گەرمانيا, ۇلىبريتانيا, اقش, رەسەيدىڭ جوعارى وقۋ ورىندارىندا ءبىلىم الۋدا. سونىمەن بىرگە, ۋنيۆەرسيتەتىمىزدە رەسەي, قىتاي, يزرايل, اقش, تۇركيا جانە ورتالىق ازيا ەلدەرىنىڭ ستۋدەنتتەرى وقيدى.

رەسەيدىڭ ف.دوستوەۆسكي اتىنداعى ومبى مەملەكەتتىك ۋنيۆەرسيتەتىمەن بىرگە ماگيستراتۋرانىڭ ديپلوم­دىق ءبىلىم بەرۋ باعدارلاماسى ىسكە اسىرىلۋدا. ۋنيۆەرسيتەت ستۋدەنتتەرىنىڭ ءتۇرلى دەڭگەيدەگى كونكۋرستارعا قاتىسىپ, جوعارى جەتىستىكتەرگە قول جەتكىزۋى ولاردىڭ عىلى­مي-زەرتتەۋ قىزمەتىنىڭ كورسەتكىش­تەرى بولىپ تابىلادى. اتالمىش وقۋ ورنىنىڭ ءبىلىم الۋشىلارى ستۋدەنتتەردىڭ رەسپۋبليكالىق پاندىك وليمپياداسىنا قاتىسىپ, 25 جۇلدەلى ورىندى جەڭىپ الدى. ۋنيۆەرسيتەتتەگى تاربيە جۇمىسى جاقسى ۇيىمداستىرىلعان. بىزدە جاستار ءىسى جونىندەگى كوميتەت (جىك), ستۋدەنتتىك ءماسليحات, «جاس وتان», «اتامەكەن» ستۋ­دەنت­­تىك اسسامبلەياسى, وزگە دە ستۋدەنتتىك ۇيىمدار بەل­­سەن­دى جۇمىس ىستەيدى. ۋنيۆەر­سي­تەت ستۋدەنتتەرى وبلىستىق, رەس­پۋبلي­كالىق جانە حالىقارالىق تۋرنيرلەرگە, اقمولا وبلىسى اكىمىنىڭ جۇلدەسى ءۇشىن وتەتىن سايىستارعا, ستۋدەنتتىك سپارتا­كيا­دالارعا, ءار الۋان سپو­رت­ تۇرلەرى بويىنشا ۇيىم­­داس­تى­رىلاتىن ۋنيۆە­رس­ي­ا­دال­ار­عا, الەم, ەۋروپا, ازيا چەمپيونات­تارىنا قاتىسىپ, جۇلدەگەر اتانىپ ءجۇر. جاڭا وقۋ جىلىندا پەداگو­گيكا­لىق جانە ەكونوميكا­لىق ماماندىقتار بويىنشا ۋنيۆەرسيتەت جانىنان كوپسالالى كوللەدج اشىلدى.

ش.ءۋاليحانوۆ اتىنداعى كوكشەتاۋ مەملەكەت­تىك ۋنيۆەرسيتەتىندە 2011 جىل­­دان باستاپ قامقورلىق كەڭە­سى جۇمىس ىستەيدى. 2016 جىلى ۋنيۆەرسيتەت­تە باقىلاۋ كەڭە­سى قۇرىلىپ, تا­مىز ايىندا ونىڭ ءبىرىنشى وتىرىسى ءوتتى. وقۋ ۇدەرىسىنىڭ پراكتيكالىق باعىتتىلىعىن كۇ­شەي­تۋ ماق­سات­ىندا قالاداعى وندىر­ى­ستەر مەن كاسىپورىنداردا كا­فە­د­را­- لاردىڭ فيليالدارى قۇرى­ل­- دى. مەملەكەتتىك-جەكە­مەن­­شىك ارىپتەستىك اياسىندا وبلى­س­ى­­مىز­دىڭ 9 اۋدانىمەن, سونداي-اق, وڭىردەگى ونەركاسىپ سەكتورىنىڭ 14 كاسىپورنىمەن ىنتىماقتاستىق تۋرالى مەمو­ران­دۋمعا قول قويىلدى. وقۋ ورنىنىڭ دامۋ سا­تى­سى­نىڭ قاي كەزەڭىنە توقتالساق تا, ش.ءۋاليحانوۆ اتىنداعى كوك­شەتاۋ مەملەكەتتىك ۋني­ۆەر­­­سيتەتىنىڭ ءاردايىم وزىق, الدىڭعى قاتاردا كورى­نىپ جۇرگەنىنە كۋا بولامىز. ۋنيۆەرسيتەت ايماق­تىڭ زياتكەرلىك جانە رۋحاني ءومىرىنىڭ وزەگى بولىپ, ال ونىڭ ۇجىمى ءبىلىم بەرۋ سالاسىندا ادال, ءمىنسىز قىزمەت ەتۋ ۇلگىسىن كورسەتۋدە.

ءابدىمۇتالىپ ءابجاپپاروۆ,

كوكشەتاۋ مەملەكەتتىك ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ رەكتورى, تەحنيكا عىلىمدارىنىڭ دوكتورى, پروفەسسور, قازاقستاننىڭ ەڭبەك سىڭىرگەن قايراتكەرى

اقمولا وبلىسى