مەنىڭ ءوز باسىمنىڭ اسكەرگە سوناۋ 70-ءشى جىلدارى كوكتەم ايىندا شاقىرىلعانىم ەسىمدە. جاپ-جاسىل مامىر-جەلەكتىڭ بۇرقىراعان يىسىنە قانىپ, جايماشۋاق كۇننىڭ نۇرىنا شومىلىپ, جەڭى شولاق جەيدەمەن جول قاپشىعىن ارقالاپ, جولعا شىققان بوزبالالار... تۋعان جەردى قيماعانمەن, وتان الدىنداعى مىندەتتى بورىشىن ورىنداۋعا اسىققان جاستار كەۋدەسىن كەرنەگەن قۋانىشى باسىم ءتۇسىپ, تانىمايتىن الىسقا اتتانىپ بارا جاتتى. بۇل – شىعىس سىبىردە جەردىڭ توڭى ءالى كەتە قويماعان كەز. ءبىز اۆتوماتتى اسىنىپ 27 مامىردا اسكەري انت قابىلداپ تۇرعاندا جاپالاقتاپ توقتاۋسىز قار جاۋدى... كوكتەمگى شاقىرىلىم دەمەسەڭ, كەڭەستىك كۇزگى شاقىرىلىمنان ايىرماشىلىعى تەك جىل مەزگىلىندە عانا بولاتىن. كسرو قارۋلى كۇشتەرى بوزبالالارىن بولاشاق سوعىس جاعدايىنا بەيىمدەۋ ءۇشىن سۋىق جاقتان جىلى جاققا, ىستىق وڭىردەن ماڭگىلىك توڭ قاتقان ايماقتارعا «جەرسىندىرۋ» ءۇشىن وسىلايشا سولداتتارىن ساپىرىلىستىرىپ قويار ەدى! كەڭەس اسكەرىنىڭ وسىنداي ديسلوكاتسيالىق اسكەري ايلا-ءتاسىلى بولعان! ودان... جاۋىنگەرى دە جاماندىق كورگەن جوق!
قازىر قازاقستان قارۋلى كۇشتەرىندە كۇزگى شاقىرىلىم باستالدى.
كۇرتىنىڭ (الماتى وبلىسى) بۇيرات قۇمىنان كولىكپەن شىققان جولاۋشى ءبىر ساعاتتىڭ ىشىندە جازىق قۋاڭ دالانى, وزەن-كولدى, ماساتىداي قۇلپىرعان كوكمايسانى كەشىپ, الاتاۋدان گۇل تەرىپ, شىمبۇلاقتان ءسال جوعارى كوتەرىلسە, ماڭگىلىك مۇزداقپەن بەتتەسەدى. وسىنىڭ ءبارى نەبارى 100 شاقىرىم قاشىقتىقتىڭ ىشىنە سىيىپ جاتىر. قازاق دالاسى! ەندەشە, بۇگىنگى قازاق ەلىنىڭ قازاق جاۋىنگەرىنە وتانىنىڭ قاي بۇرىشىن دا, قاي تابيعاتىن دا جاتسىناتىن جايى جوق.
90-شى جىلدار ارتتا قالدى...
جاۋىنگەر اسكەري ءبولىمدى تاستاپ قاشپايدى. ەڭ ۋايىمشىل اتا-انا اسكەري ءبولىمنىڭ الدىن كۇزەتپەيدى! ويتكەنى, بۇگىنگى جاس ۇلان اسكەرگە بارۋعا ءوزى ق ۇلىقتى. ماعان اركەز وسىناۋ يگى باستاما كوشىنىڭ ەڭ الدىندا داۋىربەك باياليەۆ جانە ءدال سول سياقتى ونداعان جاس تۇلەك تۇرعانداي بولادى دا تۇرادى. ۇزىناعاشتىڭ فۋتبول ستاديونىن تاڭ بوزىنان ون اينالا جۇگىرىپ, ءتۇس اۋا ساباقتان كەلىسىمەن زىلتەمىردى سىلكىلەپ جاتاتىن داۋىربەك ول تۇستا 11 سىنىپتا وقيتىن. تالدىرماش بوزبالا ءبىر جىلدىڭ ىشىندە ەت الىپ, كۇش جيناپ, ءوز بەتىنشە اسكەري كوميسسارياتقا بارىپ, ءتىپتى, ۇلتتىق ۇلان قاتارىنا قىزمەت ەتكىسى كەلەتىنىن ايتىپ تا سالادى. اسكەرگە دەگەن جۇرتتىڭ سەنىمسىزدىگى ءورشىپ تۇرعان كەزدەگى داۋىربەكتىڭ بۇل قىلىعىن قالايشا ەرلىككە بالامايسىڭ؟!
ەل پرەزيدەنتىنىڭ شەتەلدىك مارتەبەلى قوناقتاردى قابىلدايتىن قۇرمەتتى كۇزەت اسكەرىندە سول داۋىربەك باياليەۆ ءۇشىنشى بولىپ ساپتا تۇرار ەدى. ۇنەمى تەلەديدار مەن باسىلىمداردان كەنجە ۇلدارىنىڭ بەينەسىن كورىپ سۇيسىنگەن اتا-انانىڭ قۋانىشىن بولىسكەن قانداي عانيبەت! ماقساتى بيىك جاۋىنگەر بۇگىندە ءبىلىمىن دە كوتەرىپ, قىزمەتتە دە ورلەپ ۇلگەردى. سول جىلدار داۋىربەكتىڭ ۇزىناعاشتىق قانشاما ىنىلەرىن اۋىلداعى ورتالىق ستاديونعا جينادى دەسەڭىزشى! ءبارىنىڭ دە كۇزگى شاقىرىلىمداعى داۋىربەكتەي بولعىسى كەلەتىن. بۇل – ءجۋرناليستىڭ ءوز باسى كۋا بولعان كەڭ-بايتاق ەلىمىزدەگى ءبىر عانا وقيعا!
قازىر قازاقستان قارۋلى كۇشتەرى اياعىنان تىك تۇردى. جاۋىنگەرلەرى از عانا ۋاقىت (12 اي) ىشىندە عىلىمنىڭ ەڭ سوڭعى جەتىستىگى – اسكەري سۋپەرتەحنيكالاردىڭ «قۇلاعىندا ويناپ», داعدىلانىپ الدى. تمد-نىڭ اسكەري جاتتىعۋ جارىستارىندا قازاقستاندىق جاياۋ اسكەردىڭ دە, موتواتقىشتاردىڭ دا, تانكىشىلەردىڭ دە سان رەت جەڭىمپاز بولعانىن كورىپ تە, كۋا بولىپ تا ءجۇرمىز. جانىڭ سۇيسىنەدى! اەروۇتقىر كۇشتەر قۇرامالارىندا قىزمەت ەتكەن جاۋىنگەرلەر مەن الەم ەلدەرىندە بەيبىتشىلىك ميسسياسىنا قاتىسىپ, ورلىگىن تانىتقان جىگىتتەرىمىزدىڭ اسكەري تابىستارى ءوز الدىنا!..
بيىلعى الماتىنىڭ كۇزگى شاقىرىلىمىنا بولجاۋ جاساعان ماماندار بولاشاق جاۋىنگەرلەردىڭ 80 پايىزعا جۋىعىنىڭ دەنساۋلىعىنىڭ اسكەري تالاپتارعا ساي كەلگەنىن جاريا ەتتى. ۇزدىك كورسەتكىش! وسىدان ءۇش جىل بۇرىن حالىق دەپۋتاتىنىڭ «مايتابان, كوزى ناشار كورەتىن, ءالجۋاز جاستار ءۇشىن قارۋلى كۇشتەرىمىزدە قۇرىلىس باتالوندارىن قۇرايىق» دەگەن ءسوزى كەرەكسىز بولىپ قالدى! ويتكەنى, جاس مەملەكەتتىڭ جاستارى دا ءوستى. ولار – وتان الدىنداعى بورىشىن ورىنداۋعا ءازىر!
وسى ۇلانداردىڭ اراسىندا اسكەرگە ءداۋىربەكشە دايىندالىپ بارعان تالاي جاستىڭ جۇرگەنى داۋسىز! اق جول, ساعان كۇزگى شاقىرىلىم!
تالعات ءCۇيىنباي,
«ەگەمەن قازاقستان»
الماتى