وليمپيادانىڭ باستالۋىنا 17 كۇن قالدى
برازيليانىڭ ريو-دە-جانەيرو قالاسىندا وتەتىن وليمپيالىق ويىنداردىڭ باستالار شاعى جاقىنداعان سايىن ءبىزدىڭ سول الامانعا قاتىساتىن سپورتشىلارىمىز دا بارىنشا تاس-ءتۇيىن بولىپ بەكىنىپ, وزدەرىن كۇتىپ تۇرعان سىنعا دايىن ەكەندەرىن بايقاتىپ جاتىر. راس, اۋىر اتلەتتەرىمىزدى قۇرساپ الىپ بارا جاتقان ىندەت – دوپينگ جانجالىنىڭ قامتىعان اۋماعى بىرتە-بىرتە ۇلعايىپ بارا جاتقانى كوڭىلگە ەداۋىر كىربىڭ سالىپ جاتقانىمەن, اۋىزدى قۋ شوپپەن سۇرتە بەرەتىندەي دە جاعدايىمىز جوق. سول اۋىر اتلەتتەردىڭ اراسىندا قازىر ەلىمىزدىڭ نامىسىن ەشكىمگە وڭايلىقپەن بەرە قويمايتىن ۇكىلى ۇمىتتەرىمىز جوق ەمەس. سوندىقتان مۇندا دا «قازان اۋزى – جوعارى» دەپ وتىرعان جايىمىز بار.
بۇدان قالدى, بوكسشىلارىمىز بەن بالۋاندارىمىز ساپىندا دا تالاي سىننان وتكەن تالماس تارلاندار جەتەرلىك. سول سياقتى مىلتىق اتۋ مەن جەڭىل اتلەتيكا تۇرلەرىنەن دە ەنشىلەرىن العىلارى كەلەتىن ەرەندەر شىعۋعا ءتيىس. دەگەنمەن, «ارىق ايتىپ, سەمىز شىق» دەمەكشى, بۇگىنگى كوڭىل تولقىپ, جۇرەك لۇپىلدەي باستاعان تۇستا ءبىزدىڭ دە ەشتەڭەنى ساۋەگەيلىكپەن الدىن الا ايتقىمىز كەلمەيدى. مۇنى سپورتشىلارىمىز دا قالاي بەرمەيدى. دەمەك, ءبارىن ىشكە بۇگىپ, كوڭىلگە ءتۇيىپ, الداعى كۇندەردەن تەك ساتتىلىك تىلەسەك كەرەك. قازىرگە دەيىن قازاقستاننىڭ 102 سپورتشىسىنىڭ 104 ليتسەنزيا بويىنشا سپورتتىڭ 26 تۇرىنەن جارىس الاڭدارىنا شىعاتىندارى بەلگىلى بولىپ وتىر.
وليمپياداشىلار موتوشەرۋى استاناعا كەلىپ جەتتى
بۇدان ءۇش كۇن بۇرىن قازاقستان تاۋەلسىزدىگىنىڭ 25 جىلدىعىنا جانە وليمپياداشىلار مەن پاراليمپياداشىلاردىڭ قۇرمەتىنە ارنالعان موتوشەرۋگە قاتىسۋشىلار تۋدى استانالىق بايكەرلەرگە تابىس ەتتى. ءسويتىپ, شىلدەنىڭ 6-سى كۇنى باستالعان مارافون الماتىدان شىعىپ, ەلىمىزدىڭ باتىس وڭىرلەرىن بەتكە الدى. ەلوردا رەسمي سايتىنىڭ حابارلاۋىنشا, ەستافەتا قازاقستاننىڭ بارلىق قالالارىن ارالاپ ءوتىپ, ريوداعى وليمپيالىق ويىندار باستالاتىن كۇن – 5 تامىزدا الماتىدا ءوزىنىڭ مارەسىنە جەتەدى. موتوشەرۋ 7 مىڭ شاقىرىمعا جۋىق قاشىقتىقتى قامتيدى.
«موتوشەرۋ ەلىمىز تاۋەلسىزدىگىنىڭ 25 جىلدىعىن مەرەكەلەۋ, سونداي-اق, كەلەسى ايدا برازيلياعا باراتىن وليمپياداشىلاردى قولداۋ ماقساتىندا ءوتىپ جاتىر. مەنىڭشە, شارا سپورتشىلارىمىزعا رۋح بەرىپ, ولار ءدۇبىرلى دودادا لايىقتى ونەر كورسەتەدى», – دەيدى قازاقستان گەوگرافيالىق قوعامىنىڭ جانە قازاقستان بايكەرلەر قاۋىمداستىعىنىڭ پرەزيدەنتى دميتري پەترۋحين.
موتوشەرۋ تۋىنا ەلىمىز سپورتشىلارى ءوز قولدارىن قويادى.
ويىندارعا وڭتۇستىك 21 تۇلەگىن اتتاندىرادى
وڭتۇستىك قازاقستان وبلىسىنىڭ سپورتشىلارى برازيليا جەرىندە عانا ەمەس, كۇللى لاتىن امەريكاسىندا ءبىرىنشى رەت وتكەلى تۇرعان وليمپيالىق ويىندارعا 21 جولداما جەڭىپ الدى. وبلىستىڭ دەنەشىنىقتىرۋ جانە سپورت باسقارماسىنىڭ باسشىسى الىبەك نۇرتاەۆتىڭ ايتۋىنشا, ريو-دە-جانەيرو قالاسىندا وتەتىن XXXI جازعى وليمپيادا ويىندارىنا ولار سپورتتىڭ 11 ءتۇرى بويىنشا ەلىمىزدىڭ نامىسىن قورعايتىن بولادى. سونىڭ ىشىندە ءوڭىر ساڭلاقتارى مىلتىق اتۋ, بوكس, بايداركا جانە كانوەدا ەسۋ, اۋىر اتلەتيكا, جەڭىل اتلەتيكا, دزيۋدو, باتۋتتا سەكىرۋ, ستەند اتۋ, ساداق اتۋ, كوركەم گيمناستيكا جانە ءجۇزۋ سىندى سپورتتىڭ تۇرلەرىنەن الاماننىڭ مەدالدارىن ساراپقا سالۋعا قاتىسادى. ايتا كەتۋىمىز كەرەك, ريودا قازىر قازاقستاننىڭ 104 سپورتشىسى ونەر كورسەتەتىنى بەلگىلى بولسا, سولاردىڭ 1/5 بولىگى وڭتۇستىك قازاقستان وبلىسىنىڭ ساڭلاقتارى ەنشىسىنە تيەدى.
ءباسپاسوز ءماسليحاتىنا قازاقستاننىڭ بوكستان ۇلتتىق قۇراما كومانداسىنىڭ باس جاتتىقتىرۋشىسى مىرزاعالي ايتجانوۆ جانە ونىڭ جەكە ءشاكىرتتەرى ءبىرجان جاقىپوۆ پەن قايرات ەراليەۆ تە قاتىستى. وندا ءسوز العان باس باپكەر سپورتشىلاردىڭ الاڭسىز جاتتىعۋلارىنا بارلىق جاعدايلار جاسالعانىن ايتىپ, بۇگىندە ولاردىڭ ءوز بابىندا ەكەندەرىن جەتكىزدى.
قازىرگى تاڭدا وبلىستىڭ ەڭ تاڭداۋلى سپورتشىلارى وليمپيادانىڭ جولداماسىن جەڭىپ الىپ وتىر. جەڭىس تۇعىرىنان كورىنەتىندىكتەرىنە سەنىم بىلدىرگەن باسقارما باسشىسى بارلىق سپورتشىلارعا ساتتىلىك تىلەدى.
تاعى 2 اتلەتىمىز دوپينگپەن ۇستالدى
حالىقارالىق وليمپيالىق كوميتەت (حوك) بۇكىلالەمدىك دوپينگكە قارسى اگەنتتىكتىڭ (WADA) قولداۋىمەن بەيجىڭ وليمپيالىق ويىندارىنا قاتىسۋشىلاردىڭ دوپينگ-سىنامالارىن تەكسەرۋدى جالعاستىرىپ جاتىر. ونىڭ بارىسىندا قازاقستاننىڭ 4 ءزىلتەمىرشىسىنىڭ تىيىم سالىنعان پرەپاراتتار قولدانعاندارى انىقتالدى.
حوك پەن WADA-نىڭ «قارا تىزىمىنە» الدىمەن ۆلاديمير سەدوۆ ىلىنگەن. سودان كەيىن ىلە-شالا يرينا نەكراسوۆا مەن ماريا گرابوۆەتسكايانىڭ قاقپانعا ءتۇسىپ قالعانى جاريا ەتىلدى. ولاردىڭ ەكەۋى دە 2008 جىلعى وليمپيادادا مەدال يەگەرلەرى اتانعان. اتاپ ايتقاندا, نەكراسوۆا 63 كيلوعا دەيىنگى سالماقتا كۇمىس, ال گرابوۆەتسكايا 75 كيلودان اۋىر سالماقتا قولا مەدالداردىڭ يەگەرلەرى بولعان. ماماندار «ا» سىناماسىندا ولاردان تىيىم سالىنعان ءدارى-دارمەكتەر تاپتى. ال بەيجىڭ الامانىنىڭ قورىتىندىسىندا تىزىمگە ىلىنگەن ءتورتىنشى اتلەتتىڭ يليا يلين ەكەنى بەلگىلى.
ەندى شىلدەنىڭ 18-26-ى ارالىعىندا لوزاننادا (شۆەيتساريا) قازاقستان تاراپى وكىلدەرىنىڭ قاتىسۋلارىمەن «ب» سىناماسىن اشۋ پروتسەدۋراسى جۇرگىزىلەدى. بۇدان بۇرىن دوپينگپەن يليا يلين (2008 جىلعى وليمپيادا, 2012 جىلعى وليمپيادا), الماس وتەشوۆ (2015 جىلعى الەم چەمپيوناتى, 4 جىلعا ديسكۆاليفيكاتسيا الدى), سۆەتلانا پودوبەدوۆا (2012 جىلعى وليمپيادا), ەرمەك ءومىرتاي (2015 جىلعى الەم چەمپيوناتى, 4 جىلعا ديسكۆاليفيكاتسيا الدى), ءزۇلفيا چينشانلو (2012 جىلعى وليمپيادا), جاسۇلان قىدىرباەۆ (ازيانىڭ 2012 جىلعى جاسوسپىرىمدەر چەمپيوناتى, 2015 جىلعى الەم چەمپيوناتى, 8 جىلعا ديسكۆاليفيكاتسيا الدى), مايا مانەزا (2012 جىلعى وليمپيادا) جانە فاينا سىبانباەۆا (دوپينگكە قارسى ەرەجەنى ءۇش رەت بۇزعانى ءۇشىن 8 جىلعى ديسكۆاليفيكاتسيا الدى) قولعا تۇسكەن ەدى.
جاقىن ارادا ءيليننىڭ, پودوبەدوۆانىڭ, چينشانلو مەن مانەزانىڭ قانداي جازا الاتىندارى دە ايتىلادى. ال ۆلاديمير سەدوۆتىڭ ءوزى دوپينگ جانجالىنا قازاقستان قۇراماسىنىڭ باس جاتتىقتىرۋشىسى الەكسەي ءنيدى تىكەلەي كىنالى دەپ ەسەپتەيدى.
سەرىك ءپىرنازار,
«ەگەمەن قازاقستان»
«شارشى الاڭدا – شاكىموۆا مەن شيلدس»
كۇنى ەرتەڭ ريو جەرىندە وليمپيالىق ويىندار دۇركىرەپ ءجۇرىپ بەرىپ, بوكسشى قىزدارىمىز سايىسقا ءتۇسىپ كەتكەندە, ونىڭ فينالدىق شايقاسىندا تاپ وسىنداي حابارلاندىرۋ ەستىگىمىز كەلەدى. وسىنىڭ ءوزى قازاق قىزدارى بوكسىنىڭ كەزەكتى ءبىر الاتىن اسۋى بولىپ شىعار ەدى.
جالپى, 75 كيلو ۇلتتىق قۇرامانىڭ قىزدارى ءۇشىن ولجالى سالماق دەۋگە بولادى. مارينا ۆولنوۆا وليمپيادادا قولا مەدالدى ءدال وسى سالماقتا قانجىعاسىنا بايلاعان. مارينا بوكستان كەتكەننەن كەيىنگى كەزەك شاكىموۆاعا كەلدى.
قىزدار قۇراماسىنىڭ جاتتىقتىرۋشىسى ۆاديم پريسياجنيۋك شاكىرتىنىڭ مىقتى جاقتارى مەن ءالسىز تۇستارىن بەس ساۋساعىنداي بىلەدى. «قارسىلاسىنا جۇدىرىعى تيىسىمەن, اۆتوماتتى تۇردە ارتقا ءبىر قادام جاسايتىنى بار ەدى. سول ادەتىن قويىپ, شابۋىلداۋدى ودان ءارى جالعاستىرىپ, «تەمىردى قىزعان كەزىندە سوعۋعا» ءبىرشاما بەيىمدەلىپ قالدى. سەبەبى, ءساتتى سوققىدان كەيىن بىردەن ۇدەي تۇسپەسەڭ, كەلەسى شابۋىلدى باستاۋعا تاعى دايىندالۋ كەرەك, وعان تاعى ۋاقىت كەتەدى. قارسىلاسى دا قاراپ قالماۋى مۇمكىن», دەيدى.
داريعانىڭ سالماعىندا وليمپيادا مەن الەم چەمپيوناتتارىندا توپ جارعاندار از ەمەس. بۇل تۋرالى بوكسشىنىڭ ءوزى «باستى قارسىلاستارىمدى ۇنەمى قاداعالاپ جۇرەمىن. ولاردىڭ اراسىندا وليمپيادا مەن الەمنىڭ چەمپيونى امەريكالىق بوكسشى بار. جالپى, مەنىڭ سالماعىمدا مىقتى بوكسشىلار از ەمەس», دەيدى.
داريعانىڭ ايتىپ وتىرعانى امەريكالىق سپورتشى – كلارەسسا شيلدس. الەمدىك ارەنادا قارسىلاس شاق كەلتىرمەي جۇرگەن ءشيلدستى ءبىزدىڭ جانكۇيەرلەر دە بىلۋگە ءتيىس. قاراتورى قىز وليمپيادا ليتسەنزياسى قالتاسىندا تۇرعانىنا قاراماستان, جۋىردا عانا ەلوردادا جالاۋى جەلبىرەگەن الەم بىرىنشىلىگىنە قاتىستى. قاتىسىپ, كەزەكتى التىن مەدالدى يەلەنىپ, ءتۋرنيردىڭ ۇزدىك بوكسشىسى اتانىپ كەتتى. بۇرىنعى جەتىستىكتەرىن بەزبەندەيتىن بولساق, كلارەسسا شيلدس 17 جاسىندا لوندون وليمپياداسىنىڭ تۇعىرىنا شىعىپ, قىزدار اراسىندا بوكستان التىن مەدال العان العاشقى سپورتشى رەتىندە ەسىمىن بوكس شەجىرەسىنە قاشاپ جازدى. سپورت ساۋەگەيلەرىنىڭ اراسىندا قازىردىڭ وزىندە التىن مەدالدى امەريكالىق سپورتشىنىڭ موينىنا تاعىپ جاتقاندار بار. التىن الىپ جاتسا, اۋەسقوي بوكستا اتى اڭىزعا اينالدى دەي بەرىڭىز. دەگەنمەن, باسقا بوكسشىلار دا, ءبىزدىڭ جەرلەسىمىز دە ءشيلدستى ءشىدەرلەۋگە تىرىسىپ باعارى انىق.
جەرلەسىمىزدىڭ تاعى ءبىر قارسىلاسى – كوكشەتاۋدىڭ تۋماسى, قازىر رەسەيدىڭ نامىسىن قورعاپ جۇرگەن ياروسلاۆا ياكۋشينا. ول 2011 جىلى جاستار اراسىندا الەم چەمپيونى بولدى, ەرەسەكتەر دوداسىنا قاتىسا باستاعان التى جىلدا ءۇش رەت رەسەي چەمپيونى اتاندى. لوندون وليمپياداسىنا بارۋعا قارىس قادام قالعاندا, جەرلەسى نادەجدا تورلوپوۆاعا جول بەرگەن. ال تورلوپوۆا ناتيجەسىندە كۇمىس مەدالدى ولجالاپ قايتتى. سودان بەرى جاتپاي-تۇرماي ريوعا دايىندالعانىن ياروسلاۆا ۇنەمى ايتىپ جۇرەدى. ياكۋشينانىڭ ءالسىز جەرى – بۇرىن ءبىرشاما جەڭىل سالماقتا ونەر كورسەتكەنى. قازىر 75 كيلوعا جەتەعابىل بولعانىمەن, تابيعي سالماعى اجەپتاۋىر از, سوعان سايكەس دەنە ءبىتىمى دە كوپ قارسىلاسىنا قاراعاندا شاعىنداۋ, قولى قىسقالاۋ. ەگەر رەسەيلىك قىزبەن قولعاپ ءتۇيىستىرىپ جاتسا, شاكىموۆا تاجىريبەسىنىڭ مولدىعى مەن دەنە كۇشىنىڭ ارتىقشىلىعىن كورسەتەدى دەگەن ءۇمىت بار.
شەبەرلىگى شاكىموۆامەن شامالاسىپ قالۋى مۇمكىن تاعى ءبىر سپورتشى – قىتايلىق لي تسيان. بۇعان دەيىن ەكەۋىنىڭ جولى ەكى رەت ءتۇيىستى. ازىرگە ەسەپ 1-1. ازيا چەمپيوناتىنىڭ فينالىندا داريعانىڭ باعى باسىم تۇسكەن. بيىلعى ءساۋىر ايىندا قىتايدا وتكەن ليتسەنزيالىق تۋرنيردە ەكەۋى اقتىق كەزەڭدە تاعى كەزدەسىپ, لي تسيان التىن الدى. داريعا وسى تۋرنيردە جولداماعا قول جەتكىزگەنىن, سونداي-اق, قىتايلىق بوكسشى ءوز جەرىندە جەڭگەنىن ەسكەرسەك, ول كۇمىس ءۇشىن وكىنۋگە سەبەپ جوق سىڭايلى. ەكى سپورتشى ءۇشىن دە تامىز ايىنداعى جەڭىس نەمەسە جەڭىلىستىڭ ءجونى بولەك.
داريعا بۇعان دەيىن ازيادا ەكى مارتە توپ جاردى. ەل چەمپيوناتتارىندا قارسىلاس شاق كەلتىرمەي جۇرگەنىنە بىرنەشە جىل. 2015 جىلدىڭ ۇزدىك بوكسشىسى دەپ تانىلعانى تاعى بار. قۇراما ساپىنداعى وزگە سپورتشىلارمەن بىرگە الماتىدا وقۋ-جاتتىعۋ جيىندارىن وتكىزگەن داريعا از كۇننەن كەيىن استاناعا كەلىپ, ءدۇبىرلى دودا الدىنداعى سوڭعى جاتتىعۋعا قاتىسادى. 28 شىلدە كۇنى ەرلەر قۇراماسىمەن بىرگە وليمپيادا الاۋى تۇتاناتىن ەلگە اتتانباق.
قىزداردىڭ بوكسشىلىق مانسابى ەرلەرگە قاراعاندا قىسقالاۋ. داريعا شاكىموۆا 1988 جىلى تۋعان, العاش رەت ازيا چەمپيوناتىندا توپ جارعانىنا دا التى جىلدىڭ ءجۇزى بولدى. ال ريو وليمپياداسى جەرلەسىمىز ءۇشىن سوڭعى الامان بولۋى ابدەن مۇمكىن.
ريوداعى بوكسشىلار باسەكەسى «ريوتسەنترو» سپورت كەشەنىندە 6-12 تامىز ارالىعىندا وتەتىنى بەلگىلى بولدى. ەرلەر – 10 سالماق دارەجەسىندە, ارۋلار 3 سالماقتا باس-اياعى 13 مەدال جيىنتىعىن ساراپقا سالماق. داريعا شاكىموۆا 14 تامىز كۇنى ءبىزدىڭ ۋاقىتپەن كەشكى ساعات 8-00-دەن كەيىن شارشى الاڭعا شىعۋعا ءتيىس. لوندونداعى مارينانىڭ جولىن ريودا داريعا جالعاستىرسا دەگەن تىلەك بار.
ارنۇر اسقاروۆ,
«ەگەمەن قازاقستان»