• RUB:
    6.68
  • USD:
    520.93
  • EUR:
    609.07
باستى سايتقا ءوتۋ
19 شىلدە, 2016

تۇراقتى دامۋدىڭ جاڭا پاراديگماسى

773 رەت
كورسەتىلدى

2016 جىل «ۇلت جوس­پارى – قازاقستاندىق ار­مان­عا باستايتىن جول» اتتى ەلباسى با­ع­­دارى­­نان باس­تاۋ الدى. وندا پرەزيدەنت ەلىمىز تاۋەل­سىزدىكتىڭ 25 جىلدى­عىنا قادام باسا وتىرىپ, «قازاقستان-2050» سترا­تەگياسىنىڭ نەگىزگى ماقساتى مەن «بەس ينستيتۋتتىق رەفورمانى جۇزەگە اسىرۋدىڭ 100 ناق­تى قادامىمەن» تەڭ سانالاتىن قازاقستاندىق ارماندى قۇرۋعا بەت العانىمىز تۋرالى اتاپ ءوتتى. پرەزيدەنتتىڭ باستاماسى ساراپشىلار قاۋىم­داس­تىعى ورتاسىندا ەرەكشە قىزىعۋشىلىق تۋدىردى. وسى باعدارلامانىڭ الەۋمەتتىك نەگىزى نەدە؟ ءبىلىم مەن عىلىم قازاقستاننىڭ جاڭعىرۋ ءۇردىسى شارتتارىندا قانداي ورىنعا يە بولۋى كەرەك؟ قازاقستان دامۋىنىڭ جاڭا پاراديگمالارى قانداي؟ وسى ماسەلەلەردى ءبىز ءال-فارابي اتىنداعى قازۇۋ-دىڭ الەۋمەتتانۋ جانە الەۋمەتتىك جۇمىس كافەدراسىنىڭ مەڭگەرۋشىسى, الەۋمەتتانۋ عىلىمدارىنىڭ دوكتورى, پروفەسسور گۇلميرا ابدىرايىموۆامەن تالقىلايمىز. – گۇلميرا سەرىكقىزى, اتالمىش باعدارلامادا پرەزيدەنت ەلىمىزدىڭ 25 جىلدىق تاۋەلسىزدىگى تاريحى شەڭبەرىندە جۇرگىزىلگەن رەفور­مالارعا باعا بەرەدى. ءسىز رەفورمالار باعدارلاماسى مەن ولاردىڭ يدەو­لو­گيالىق تۇعىرناماسىن قالاي باعالار ەدىڭىز؟ – وتكەندى ساراپتاي كەلە, ەلباسىنىڭ الەۋمەتتىك-ينجەنەرلىك جوبانى جۇزەگە اسىرۋ جولدارىنىڭ ستراتەگيالىق تۇر­عى­دان ناقتى ەسەپتەلگەنى مەن ساياسي ءسات­تى­لىگىن باعالاماۋ مۇمكىن ەمەس: رەفورمالار كولەمى بويىنشا دا, تەرەڭدىگى بويىنشا دا نىعايدى. وتكەن جىلى رەفورمالاردى جان-جاقتى تەرەڭدەتۋگە باعىتتالعان نەگىزگى مىندەتتەر ايقىن­دال­دى, جول كارتاسى مەن ونى جۇزەگە اسىرۋدىڭ جوسپارى قابىلداندى. ەكو­نو­ميكانى, ساياساتتى, مادەنيەت پەن قوعام­دى ساتىلاي جاڭعىرتۋ سەكىلدى العا قويىلعان نەگىزگى ماقساتتاردى ءجۇ­زەگە اسىرۋ «مەملەكەت قۇرۋدىڭ 100 ناقتى قادامىن» قارقىندى ىسكە اسىرۋمەن بايلانىستى. ەلىمىزدىڭ دامىعان 30 ەلدىڭ قاتارىنا قوسىلۋىن جەدەلدەتۋ جولىندا مەملەكەت پەن مەملەكەتتىك باسقارۋدىڭ ءتيىمدى مۇمكىندىكتەرىن نىعايتۋ سەكىلدى الدىمىزعا نەگىزگى ماق­سات قويىلعان. اتالمىش ماقساتقا جەتۋ جولىندا جاڭا باعىتتى ۇستانۋ ۋاقىتى كەلدى. 24 جىل ءوتتى, نەگىزگى رەفورمالار وتكەننىڭ ەنشىسىندە, ەندى الداعى ساياسات – جاۋاپكەرشىلىك پەن جان-جاقتى تالداۋعا نەگىزدەلە وتىرىپ, ولاردى جۇزەگە اسىرۋ ءىسى. بارلىق كۇش­تەر­دى جۇمىلدىرۋ ماقساتىمەن ەلباسى مەم­لەكەتتى كاسىبيلەندىرۋ, ينۆەستيتسيالىق تارتىمدى ەلگە اينالۋ جانە عىلىمدى قاجەت ەتەتىن ەكونوميكانى قۇرۋ ىسپەتتەس ماسەلەلەردى شەشۋ ءۇشىن رەفورمالار­دى جان-جاقتى تەرەڭدەتۋگە ەرەكشە نازار اۋدا­رادى. ۇلت جوسپارى – ءاربىر قازاقستان­دىق­تىڭ وزىندىك جاۋاپكەرشىلىگىن سەزىنۋى مەن وزىنە جۇكتەلگەن مىندەتتەمەلەردى ورىنداۋ ماڭىزدىلىعىن ءتۇسىنۋىنىڭ جاڭا ينتەل­لەكتۋالدىق ويلاۋ دەڭگەيى. قازىرگى الەمدىك ساياسي تاجىريبەدە بۇل سىندى يدەولوگيالىق باعدارلامالار ستراتەگيالىق جوبالاۋ مەن بولجاۋدىڭ يننوۆاتسيالىق پاراديگماسىنا نەگىز­دەلگەن قۇندى قۇجاتتار بولىپ تابىلادى. – كوپتەگەن ساراپشىلار, سونداي-اق, شەتەلدىك ماماندار ءبىزدىڭ پرەزيدەنت ۇسىنعان باعدارلامانىڭ ومىرشەڭ سيپاتى مەن ۋاقىتتىلىعىن اتاپ كورسەتەدى. جاھاندىق ەكونوميكالىق داعدارىس جاعدايىندا ءبىز قانداي شارالاردى جۇزەگە اسىرۋىمىز كەرەك؟ – اتقارىلاتىن شارالاردىڭ ورنى مەن ۋاقىتىن دۇرىس تاڭداۋ – پرەزيدەنت باعدارلاماسىنىڭ اي­رىق­­­شا سيپاتتارىنىڭ ءبىرى. ەكونو­مي­­كا­­مەن قاتار, ساياساتقا اسەر ەتكەن جاھاندىق داعدارىس ۋاقىتىندا ەلى­مىزدە وزگەرتۋلەردى نىعايتۋ وڭايعا تۇسپەيتىنى انىق. ەلباسىنىڭ سىرتقى ينۆەستيتسيالاردىڭ جاڭا كوزدەرىن تارتۋ باستاماسى دا وسىمەن انىقتالعان. ەگەر سينگاپۋر «عاجايىبىنىڭ» تاريحىنا كوز جۇگىرتسەك, ونىڭ تۋىنداۋى­نىڭ بىرنەشە بۋىندارىن اتاپ وتۋگە بولادى: بىرىنشىدەن, ەكونوميكادا الەمدىك نارىقتا باسەكەلەستىككە قابىلەتتى بولۋ­عا باسا نازار اۋدارىلدى, سينگاپۋرعا امەري­كالىق جانە وزگە دە ترانسۇلتتىق شەتەل­دىك كومپانيالاردىڭ كەلۋى مەملەكەت ەكو­نو­­ميكاسىنىڭ گۇلدەنۋىنە الىپ كەلدى. ۇكىمەت قۋاتتى دەپ تاپقان وتاندىق جانە شەتەلدىك كاسىپورىنداردى سالىقتان بوساتۋى اتالعان ەلدىڭ بيزنەس ءۇشىن قولايلى بولۋىنا جانە قارا­پايىم ازاماتتاردىڭ كاسىپكە ۇم­تىلۋىنا جول اشتى. بۇل ءوز كەزەگىندە ينفراقۇرىلىمدى دامىتۋعا ۇلكەن ۇلەس قوستى. ەكىنشىدەن, مادەنيەتتەر الۋان­دىعى يدەياسى مەملەكەتتە ءارتۇرلى ۇلت پەن ءدىن وكىلدەرىنىڭ ءبىر-بىرىمەن تولەرانتتىلىق قارىم-قاتىناستا ءومىر سۇرۋلەرىنە مۇمكىندىك بەردى. جاڭا مەملەكەتتىڭ ۇلتتىق يدەيا­سى – بارلىق ازاماتتارعا زاڭ مەن ادىلەتتىك قاعيدالارى اياسىندا مولشىلىقتا ءومىر ءسۇرۋ ۇمتىلىستارىن جۇزەگە اسىرۋعا ءمۇم­كىندىكتەر بەرەتىن وڭتايلى پراگماتيزم. «الەم ءبىزدى اسىراۋعا مىندەتتى ەمەس», دەگەن لي كۋان ءيۋدىڭ تانىمال ءسوزى ەڭ جوعارى الەۋمەتتىك ستاندارتتار بويىنشا ءومىر سۇرەتىن قوعامنىڭ قۇرى­لۋىنا الىپ كەلدى. الدا اتقارىلار جاۋاپتى جۇمىستار كوپ. مەملەكەتىمىز قازىرگى كەزدە «ەكو­نو­م­يكالىق جاھاندانۋ جەدەل ءجۇرىپ جاتقان» جانە «حالىقارالىق باسەكە­لەستىكتىڭ كۇشەيگەن» شارتتارىمەن سيپاتتالاتىن «جاڭا جاھان­دىق كەڭىستىكتە». الەمدىك ءتارتىپتىڭ جاڭا مودەلىن قۇرۋ قاجەتتىلىگى زامان تالابىنا اينال­دى. قازاقستان قارقىندى دامۋ جولىندا قاجەتتى شارالاردى قابىلداي وتىرىپ, قۇرىلىمدىق قاۋىپتەرگە توتەپ بەرە ال­دى, ناتيجەسىندە جاڭا جەتىستىكتەرگە قول جەتكىزدىك. بولاشاقتا پرەزيدەنت باس­تاماسىمەن دامۋ, رەفورمالاۋ مەن اشىق­تىق ساياساتىن ءارى قاراي دامىتۋ ارقاي­سىمىزدىڭ ازاماتتىق مىندەتىمىز ىسپەتتەس. – ەلباسى ماڭىزدى رەفورمالاردىڭ ءبىرى رەتىندە اتاپ وتكەن مەملەكەتتىك اپپاراتتى كاسىبيلەندىرۋ تۋرالى ءسىزدىڭ ويىڭىز قانداي؟ – الەمدەگى زاماناۋي ترەندتەر مەن جاڭالىقتار مەملەكەتتىك باس­قارۋ اپپاراتىن وزگەرتۋدى تالاپ ەتەدى. كاسى­بي­لەندىرۋ ماسەلەسى, ارينە, بار­لىق دەڭگەيلەر ءۇشىن ماڭىزدى, اسىرەسە, باس­­قارۋ تيىمدىلىگى مەن ناقتىلى­عى­نا نەگىز­دەلگەن, مەملەكەت­تىك باس­قارۋ قىز­مەتىندە ەرەكشە مانگە يە. مەم­لەكەت­تىك قىزمەت, ءبىرىنشى كەزەكتە, قوعام ءمۇد­دەسىنە, الەۋمەتتىك تۇراق­تىلىقتى, قاۋىپسىزدىكتى جانە ەكونو­مي­كا­نىڭ دامۋى ءۇشىن قاجەتتى بارلىق ينفرا­­قۇرىلىمنىڭ ءتيىمدى قىزمەت ەتۋىن قامتاماسىز ەتۋگە باعىتتالعان. البەتتە, بۇل جوعارى مادەنيەتتى, زاماناۋي ءبىلىمى مەن كاسىبي قۇزىرەت­تىلىكتەرى بار, پروگرەسسيۆتى جانە كرەا­تيۆتى ويلاۋعا قابىلەتتى, ال ەڭ باستىسى, مەملەكەتتىڭ تۇراقتى دامۋى ءۇشىن ءوز جاۋاپكەرشىلىگىن سەزىنە الاتىن ساپالى مامانداردى تالاپ ەتەدى. 2015 جىلى قازاقستان جاستارىنىڭ اراسىندا جۇرگىزىلگەن ساۋالناما ءمالى­مەت­تەرى بويىنشا سوڭعى جىلدارى مەم­­لەكەتتىك شەنەۋنىكتىڭ مانسابىنا ۇم­تىلاتىن جاس­تار سانىنىڭ كوبەي­­گەنىن كورسەتىپ وتىر. جاستاردىڭ 30%-ى مەم­لەكەتتىك قىزمەتتى ءساتتى مانساپ قۇرۋدىڭ تارتىمدى جولى رەتىندە قاراستىرادى. ال 2012 جىلى بۇل كورسەتكىش 17 پايىزدى قۇراعان بولاتىن. ۇلكەن ۇلتتىق كومپانيالار پەن كورپوراتسيالاردا جۇمىس ىستەۋدى قالايتىنداردىڭ سانى وزگەرمەگەن (22%). جاستار قالايتىن سالالاردىڭ تىزىمىندە ءبىرىنشى ورىندا قارجى جانە بانك جۇيەسى (37%) تۇر. جاستاردىڭ 10%-ى عانا ءبىلىم بەرۋ جۇيەسىندە جۇمىس ىستەۋ نيەتىن ءبىلدىردى. سونىمەن قاتار, مەملەكەتتىك قىزمەتكە شاعىن قالا جاس­تارى­نىڭ ۇمتىلىستارى ءىرى مەگاپوليس جاس­تارىمەن سالىستىرعاندا باسىم ەكەندىگىن اتاپ وتەلىك. – كەز كەلگەن مەملەكەتتىڭ ءبا­سە­كە­لەستىككە قابىلەتتىلىگى ادام كاپيتالىنىڭ دامۋ دەڭگەيىمەن انىق­تالادى. ءسىزدىڭ پىكىرىڭىز بويىنشا, قازاقستاننىڭ جاڭعىرۋ ۇردىستەرىندە ءبىلىم مەن عىلىم قانداي ورىنعا يە بولۋى كەرەك؟ – ارينە, كەز كەلگەن مەملەكەت ءوزىنىڭ باسەكەلەستىككە قابىلەتتىلىگى مەن الەمدىك ارەنادا وزىندىك ءرولىن ساقتاپ قالۋى ءۇشىن جاۋاپتى. مەملەكەتتىڭ باسەكەلەستىك­كە قابىلەتتىلىگى الەۋمەتتىك ساياساتتىڭ قۋات­تى­لىعىمەن, دەنساۋلىق دەڭگەيىمەن, سونداي-اق, ءبىلىم مەن عىلىمنىڭ دامۋ كورسەتكىشىمەن انىقتالادى. بۇل ماندە, بارلىق باعدارلامالىق قۇجاتتار الەۋ­مەتتىك سيپاتقا يە بولادى. ەلباسى ۇسىنعان شارالار الەۋمەتتىك سالانىڭ ساپالىق دەڭگەيىن جەتىلدىرۋگە جانە حالىق­تىڭ الەۋمەتتىك ءال-اۋقاتىن جوعا­رى­لاتۋعا باعىت­تالادى. جاڭا الەۋ­مەت­تىك ساياساتتى قۇرۋ – قازىرگى ۋاقىت­تىڭ نەگىزگى ماسەلەسى بو­لىپ قالا بەرمەك. الەمنىڭ بارلىق دامىعان ەلدەرىندە ءبىلىم مەن عىلىم ينستيتۋتتارىنىڭ دامۋ دەڭگەيى ونىڭ ستراتەگيالىق باسىم­دىق­تارىن انىقتايدى. 2010 جىلدىڭ وزىندە پرەزيدەنت ن.نازارباەۆ ءبىلىم سالاسىنا ناقتى مىندەت جۇكتەگەن بولاتىن. 2020 جىلعا قاراي قازاقستاننىڭ ەكى ۋنيۆەرسيتەتى الەمدىك جوعارى وقۋ ورىن­دارىنىڭ توپ-200 تىزىمىندە بوي كوتەرۋى قاجەت. بۇل ستراتەگيالىق تۇرعى­دان, ۋني­ۆەر­سيتەتتەردىڭ – «ۇلتتىق يننو­ۆا­تسيا­لىق جۇيە­نىڭ نەگىزى» ەكەندىگىن راستايدى. وسى ماقساتقا جەتۋ جولىنداعى ءبىزدىڭ ۋنيۆەرسيتەتىمىز – ءال-فارابي اتىنداعى قازۇۋ-دىڭ جەتىستىكتەرىن اتاپ وتپەسەم بولماس. 2015 جىلى ۋنيۆەرسيتەت ءوزىنىڭ باسەكەلەستىككە قابىلەتتىلىگىن الەمدىك 800 ۋنيۆەرسيتەتتىڭ ىشىندە 275-ورىن الىپ, قايتا دالەلدەدى. بۇل تەك جاي ساندار عانا ەمەس. بۇل جەتىستىك – ەلباسى اتاپ وتكەن مىندەتتەردى جۇزە­­گە اسىرۋ جولىندا عالىمداردىڭ ين­تەل­­لەك­تۋالدىق كورپوراتسياسىنىڭ, ءبىر­نەشە ۇرپاق وكىلدەرىنىڭ كۇندەلىكتى جاساعان ەرەن ەڭبەكتەرىنىڭ جەمىسى. ستراتەگيالىق جوسپاردىڭ, ياعني «ءناتي­جەگە باعىتتالعان باسقارۋ جۇيەسى» نەگى­زىندە قاراپايىم, بىراق ماڭىزدى قاعي­دالار جاتىر: جەتىستىكتەر­دى رەي­تينگ­­تىك باعالاۋ; فاكۋلتەتتەر مەن كافەد­رالار دەڭگەيىندەگى ءوزىن-ءوزى باس­قارۋ; عىلىم مەن بىلىمدە ينتەرناتسيونا­ل­دانۋ­دى دامىتۋ; حالىقارالىق اكادەميا­لىق قاۋىمداستىققا كىرۋ مەن جاڭا باع­دار­لامالار قابىلداۋ; تۇراقتى اۋديت – حالىقارالىق اككرەديتتىك ۇيىم­دار تاراپىنان ءبىلىم ساپاسىن باعا­­لاۋ; وقۋ ىسىنە تۇراقتى مونيتورينگ ءجۇر­گىزۋ, ستۋدەنتتەر اراسىندا ساۋالناما ءجۇر­­گىزۋ جانە جۇمىس بەرۋشىلەر مەن تۇلەك­­تەر اراسىندا كەرى بايلانىس ورناتۋ ءجۇ­يەسىن قۇرۋ. ال ەڭ باستى قاعي­دا – جو­عارى كورپوراتيۆتى مادەنيەت پەن ەتي­كا نەگىزىندە قىزمەت ەتەتىن, باسە­كەلەس­­­تىككە قابىلەتتى كاسىبي ءبىلىم بەرۋ مەن عى­لىمي قاۋىمداستىقتى قۇرۋ. بۇل – ءبىزدىڭ ىق­پالىمىز جانە نەگىزگى ارتىق­شىلىعىمىز. – گۇلميرا سەرىكقىزى, ۇلت جوس­پارىنىڭ باستى اسپەكتىسى – قۋات­تى قۇن­دىلىقتىق نەگىزگە سۇيەن­گەن اشىق قوعامدى قۇرۋ. ءسىز الەۋ­مەت­تانۋ­شى رەتىندە «ماڭگىلىك ەل» تۇجىرىمداماسىنىڭ قاي تۇسىنا باسا نازار اۋداراسىز؟ جاڭا پاراديگما جاس قازاق­ستان­دىقتاردىڭ دۇنيە­تانىم­دىق جانە رۋحاني قۇن­دى­لىق­تىق قۇرىلى­مى­نىڭ قالىپ­تاسۋى­نا قالاي اسەر ەتەدى؟ – قازاقستاندىق قوعامنىڭ الەۋمەتتىك جوبالانۋى مەن جاڭعىرۋ ۇردىستەرى تۋرالى ءسوز قوزعاعاندا, ارينە, ءبىز ەلىمىزدىڭ تاريحي وتكەنى مەن جاڭا ۇرپاققا مۇرا ەتىپ قالدىراتىن, ولاردىڭ بويىنا ءسىڭى­رە­تىن ءداستۇرلى قۇندى­لىق­تارىمىزدى ارقا­شان ۇمىتپاۋىمىز قاجەت. وسى تۇس­تا پرە­زيدەنتتىڭ «ماڭگىلىك ەل» جانە جال­پىعا ورتاق ەڭبەك قوعامى سىن­دى يدەيا­لارىن ازاماتتىق بىرەگەيلىك پەن رۋحاني قۇندىلىقتىق نەگىزدەرىنىڭ قالىپتاسۋى مەن قازاقستاندىق قوعامدا بىرلىك پەن كەلىسىمنىڭ ورىن الۋى ءۇشىن ۇلكەن ماڭىزعا يە ەكەندىگىن اتاپ ءوتۋىمىز قاجەت. «ماڭگىلىك ەل» – ازاماتتىلىق, ەڭ­بەك­­سۇيگىشتىك, تولەرانتتىلىق, پات­ريوت­­تىق, نامىسقورلىق, تەڭدىك, عىلىم مەن ءبىلىم كۋلتى سىندى قۇندى­لىق­تار­دى ايقىنداي­تىن ۇلتتىق ويلاۋ نەگىزىمەن قالىپتاسقان رەفورما. قازاق­ستان جاستارىنىڭ اراسىندا جۇرگى­زىل­گەن زەرتتەۋلەر جاس ۇلدارىمىز بەن قىز­دارىمىزدىڭ 84%-ى ءوزىن «قازاق­ستاندىق» دەپ سايكەستەندىرەتىنىن كورسەتتى. الىنعان ناتيجەلەر قازاق­ستان­دا نەگىزگى قۇندىلىقتارعا سۇيەنە وتىرىپ, پات­ريوتتىق سەزىمدەگى ازامات­تىق ۇلتتى قا­لىپت­استىرۋ باستاۋلارىن جۇزەگە اسىرۋ ءمۇم­كىن­دىك­تەرىنىڭ اۋقىم­دىلىعىن قايتا دالەلدەدى. الەۋمەتتانۋلىق زەرتتەۋلەر جاس قازاق­ستاندىقتاردىڭ قۇندىلىقتىق قۇرى­لىمىنداعى بارلىق وزگەرىستەرىنە وتە سەزىمتال. زەرتتەۋ ناتيجەلەرى بويىن­شا, قازاقستاندىق جاستاردىڭ قۇن­دى­لىق­تىق باعدارلارىندا ەداۋىر وزگەرىس­تەر ورىن العانىن كورە الامىز. 14-29 جاس ارا­لى­عىنداعى جاس ۇرپاق ءبىرىنشى كەزەكتە سوڭعى جىلدارداعى الەۋمەتتىك وزگەرىستەردىڭ «جەمىسى» بولىپ تابىلادى. 2015 جىلى جاس­تاردى زەرتتەۋگە باعىتتالعان ساۋالنامالار ناتيجەسىنەن مىسالدار كەلتىرەيىك. ءوزىن «وتە باقىتتى» جانە «جەتكىلىكتى دەڭگەيدە باقىتتى» دەپ سانايتىن جاستاردىڭ سانى 84,2%. وزدەرىن باقىتسىز سانايتىن جاستاردىڭ ۇلەسى ءبىر پايىزدان تومەن. 6,1% رەسپوندەنت اتالعان سۇراققا جاۋاپ بەرۋگە قينالدى. زەرتتەۋ بارىسىندا جاستاردىڭ وتبا­س­ىلىق قۇندىلىقتاردى العا قوياتى­نى انىقتالدى: ساۋالناماعا قاتىسۋ­شى­لاردىڭ كوپ بولىگى ءۇشىن «بەرىك وتباسى – تۇلعالىق ساتتىلىكتىڭ باستى كورسەتكىشى» رەتىندە ءبىرىنشى ورىندا تۇر. سونىمەن بىرگە, باسىم قازاقستاندىقتار ءۇشىن ءومىردىڭ نەگىزگى ءمانى ءوز ەلىنە, وتباسى مەن جاقىندارىنا قىزمەت ەتۋ بولىپ تابىلادى. نەگىزىنەن, قازاقستان جاستارى ەلدىڭ الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق ءال-اۋقاتىن ارتتىرۋدى قولدايتىنى بەلگىلى بولدى. زەرتتەۋ ناتيجەلەرى ماتەريالدىق يگىلىكتەردەن قول ءۇزىپ قالۋ قورقىنىشى جاس ۇرپاقتىڭ نەگىزگى كوشباسشى ءۇش قورقىنىشىنىڭ قاتارىنا كىرەتىندىگى انىقتالدى. جاس ەرەكشەلىگى بو­يىنشا اتالعان قورقىنىش جاس ۇلعايا كەلە ارتا تۇسەتىنى بەلگىلى بولدى (14-19 جاستا – 37,30%, 20-24 جاستا – 41,50% جانە 25-29 جاستا – 52,10%). وتاننىڭ وتكەنى مەن بۇگىنىن باعالاۋ ۇلتتىق جانە ازاماتتىق بىرەگەيلىكتىڭ ءمانى بولىپ تابىلادى. ءومىر وزگەرەدى, ۋاقىت وتە كەلە تاريح پاراقتارى تۇرلىشە ساراپتالىپ, باعالانا بەرمەك. ءوزىنىڭ ەل ومىرىنە قاتىستىلىعىن سەزىنۋ, ءوزىن ەلىمەن سايكەستەندىرۋ, ءوز ەلىنىڭ بۇگىنى مەن ەرتەڭىن ماقتان تۇتۋ ءپاتريوتيزمنىڭ نەگىزگى قۇراۋشىسى بولىپ تابىلادى. جاستاردىڭ 82,1%-ى ءوز ەلىنىڭ تاريحىن ماقتان تۇتادى, جاستاردىڭ تەڭ جارتىسى قازاقستاندا تۋىپ-وسكەنىنە شەكسىز قۋانىشتى ەكەندىكتەرىن ايتادى. جاس قازاقستاندىقتاردىڭ 87%-ى «ءوز ەلىن وتە جاقسى كورەتىندىگىن جانە ءوز ەلىنىڭ تاريحي مۇرالارىن بىلەتىندىگىن, ونى ەستە ساقتاپ قاستەرلەيتىندىگىن» ايتادى. قورىتا كەلە, قازاقستان پرەزيدەنتى ن.ءا.نازارباەۆتىڭ «ۇلت جوسپارى – قازاق­ستاندىق ارمانعا باستايتىن جول» باع­دارلاماسى جاڭاشىل ويلارعا, جاھان­­دىق ەكونوميكالىق كەڭىستىكتەگى وزگەرىستەر­دى سارالاۋدىڭ زاماناۋي ادىستە­مەلىك باعىتتارىنا قانىققان قۇندى قۇجات ەكەن­دىگىن ايتقىم كەلەدى. بىلۋىمشە, ەڭ باس­تىسى, قازاقستاننىڭ بۇگىنى مەن تاريحي وتكەنىنىڭ جاڭاشا ولشەمىنە قادام باسا وتىرىپ, ەلىمىزدە ويلاۋدىڭ جاڭا ديسكۋرسى مەن دامۋىنىڭ جاڭا پاراديگماسىن قالىپتاستىرۋ جالپىقازاقستاندىق ماقسات بولماق. اڭگىمەلەسكەن گۇلزەينەپ سادىرقىزى, «ەگەمەن قازاقستان» الماتى
سوڭعى جاڭالىقتار