ۆيكتوريا مەن «بالقاديشا»

«قىزى ەدىڭ ىبەكەڭنىڭ بالقاديشا, وزەندى ورلەي بىتكەن, شىركىن-اي, تال قاديشا! سەكسەن قىز سەرۋەنگە شىققان كەزدە, ىشىندە قارا باسىڭ, پا, شىركىن, حان قاديشا!» اق سۇڭقار اقان سەرىنىڭ بالبىراعان «بالقاديشا» ءان­ىن زەرەندىنىڭ بالقى­تىلىپ تەكشەلەن­گەن تاۋ-تاستارىنا ءبىت­كەن زاڭعار قاراعايلارىنىڭ اراسىندا تال بويى اسا جوعارى تالعاممەن شەبەر جاسالعان ءبىر كەرىم قىز ناشىنە كەلتىرە شىرقاپ ءجۇر. تاستان تەرىلىپ, جوعارى قاراي ورلەگەن جولدا توقتاي قالىپ تىڭدادىق. ورىستىڭ بويجەتكەنى بولسا دا قازاقى قوڭىر داۋسى تىم تار­تىم­دى. جانىڭنىڭ نازىك قىلىن باياۋ شەرتىپ, شەرلى كوڭىلدىڭ شەكسىز مۇحيتىندا قالىقتاتادى. زەرەندىنىڭ كور­كەم تابيعاتى مەن كەرىم قىزدىڭ كەلبەتى كەرەمەت ءبىر ۇيلەسىم تاپقان. تۇپ-تۇنىق كوك ايدىن اۋدەم جەردە شالقىپ جاتىر. كول تامانعا وتە بەرگەن قاراكوزدەن: «بۇل كىم؟» دەپ سۇرادىم. «ۆيكتوريا عوي», – دەدى. تا­ڭى­ر­قاي قاراعان كوزىندە: «قالاي ونى بىلمەيسىز!» دەگەن ناز جاتىر. ءسىرا, مەنى لاگەردىڭ كوپ قىز­مەتكەرىنىڭ ءبىرى دەپ ويلاسا كەرەك. – سالەم, ۆيكتوريا! – دەدىم ءاندى شىرقاي كەلىپ بالقىپ اققان كوك جاقپار تاسقا ءبىر جامباستاي شوككەن قىزدىڭ سىرت جاعىنان جاقىنداپ. ابدىراپ قالدى. – ا-ا, سالەمشى بولساڭىز تورگە شىعىڭىز. – تاستىڭ تورىندە ءوزىڭ وتىرعان جوق­سىن, با؟! – ا-ا, وندا بۇدان بيىك تاسقا جاي­عاسىڭىز. – راحمەت. تانىسا وتىرايىق. قاي ءوڭىردىڭ گ ۇلى بولدىڭ؟ – كوركەم كەرەكۋدىڭ قىزىمىن. – كەرەكۋدىڭ كەرىم, سۇلۋ گ ۇلىمىن دە! – نەگە ولاي دەدىڭىز؟ – ابايدىڭ شۇكىماندى كورگەندە «ءاي, كەرىم قىز ەكەن» دەگەنى ويىما ورالدى. – اباي تۋرالى مەنىمەن وي جارىستىرىپ اۋرە بولماڭىز. – نەگە؟ – التىنشى سىنىپتان باستاپ اباي وقۋلارى بايقاۋلارىنا قاتىسىپ, تالاي جەلكەندى جۇلدەنى جەلبىرەتكەنبىز. – قارا ەرتىستەي اعىپ تۇرعان مىنا قازاقشاڭا قاراعاندا ايتقاندارىڭ راس سياقتى. – سياقتى ەمەس, انىق, – دەدى ۇركىپ العا ۇمتىلعان كەۋدەسىنە قولىن قويىپ. – داۋلاسايىن دەپ ەمەس, تىلدەسىپ, بىلىسەيىن دەپ كەلىپ ەدىم. – وندا وي تىزگىنى مەن ءسوز توركىنى وزىڭىزدە. ساباقتاڭىز, – دەدى كوگىلدىر كوزىن ءبىر توڭكەرىپ. – «قازاقشانى قالاي, قاشان, قاي جەردە ۇيرەندىڭ؟», – دەگەن جاۋىر بولعان سۇراقتاردى كولدەنەڭ تارتتىم. – كەشىرىڭىز, وسى سۇراقتى ەستىسەم ازا بويىم قازا بولادى. قالاي دەسەك تە ەستى ادام­عا قويىلاتىن سۇراق ەمەس. اينا­لايىن اعاتايىم-اۋ, كەز كەلگەن ازامات ءوز ەلىنىڭ مەملەكەتتىك ءتىلىن تولىق ءبىلۋى ءمىن­دەت ەمەس پە؟! قالا بەردى, ءار قا­زاق­­ستان­دىق­قا تىم قۇرىعاندا ءوز ەلىنىڭ اۋ­ماعىندا تەك قانا قازاقشا سويلەۋ وتان ال­دىنداعى پەرزەنتتىك پارىزىنىڭ ەڭ اسىلى عوي. – ەندى, بيلىكتەگىلەردى بىلەسىڭ... – سول بيىكتەگى بەكزاتتار, ءوزىن كوتە­رىپ وتىرعان ەلدىڭ مەملەكەتتىك ءتىلىن ءالى مەڭگەرە الماي جۇرگەنىنە سەنگىم كەل­مەيدى. شيرەك عاسىردا كوسىلىپ تۇرىپ قازاقشا سويلەيتىن, قازاقشا عانا ويلاپ, قازاقشا جازاتىن كەزدەرى الدەقاشان كەلدى. ءتىپتى, «كوك بازاردا» كوكونىس ساتىپ تۇرعان جاتجۇرتتىق بازارشىلاردىڭ وزدەرى دە بەس-التى ايدا قازاقشا سايراپ شىعا كەلەدى. وسىعان قاراپ كوڭىلدىڭ كوك دونەنى ءارتاراپتى ءبىر شارلايدى. – ءۇش تۇعىرلى ءتىل تۋرالى ويىڭدى دا اعىتىپ ءوت. – ءۇش تۇعىرلى ءتىلدى قولدايمىن. ويتكەنى, مەن ۆيكتوريا پەتروۆامىن. بىراق 6-سىنىپقا دەيىن ەلىمىزدەگى بارلىق بالالار مەملەكەتتىك تىلدە عانا ءبىلىم الۋى كەرەك دەپ سانايمىن. ايتپەگەندە ەشقانداي شىن پاتريوت تاربيەلەپ شىعارا المايمىز. مەنىڭ اتا-انام بالا كەزىمدە رەسەيدەن كوشىپ كەلگەن. 6-سىنىپتان باستاپ قازاقشا ۇيرەنە باس­تادىم. نامىسىمدى قامشىلاپ, ىنتا قويىپ ىنتىزار كوڭىلمەن ۇيرەنگەن سوڭ, سول جىلى-اق اباي وقۋلارىنا قاتىستىرا باستادى. قازىر كوللەدجدىڭ 4-كۋرس ستۋدەنتىمىن. بۇيىرتسا, كەلەر جىلى اعىلشىن ءتىلى ءپانىنىڭ مۇعالىمى دەگەن ديپلومدى قولىما الامىن. دەسەم دە, كەلەشەكتە قازاق ءتىلدى جۋرناليست بولۋدى كوزدەپ ءجۇرمىن. – تالابىڭا نۇر جاۋسىن! – راحمەت. – جان جادىراتاتىن جىلى دا اسەم داۋىسىڭا باقسام ونەرلى بولارسىڭ. – بولساق بولارمىز. – ءبىر ءوتىنىش ايتسام بولا ما؟ – اتتىڭ قۇنى, تۇيەنىڭ قومى ەمەس شىعار. – «بالقاديشانى» تاعى ءبىر اۋەلەتشى. – وسى زەرەندى بالقاديشانىڭ تۋعان جەرى. ونى بىلەتىن شىعارسىز. ۇلكەن جولدان بۇرىلار تۇستاعى ەسكەرتكىشى بىلتىر قويىلىپتى. قانداي عاجاپ. مىنا تابيعاتتى كورىپ قالاي عانا بالبىراعان «بالقاديشا» ءانىن شىرقامايسىڭ. «دە­گەندە بالقاديشا, بالقاديشا, بۇرالعان بەلىڭ نازىك, شىركىن-اي, تال قاديشا! ءبىر ەمەس, ەكى جەڭگەڭ كەلىپ وتىر, رۇقسات ءبىز­دەن سىزگە, امال نە, بار قاديشا!» دەپ, اسەم اۋەندى تاعىدا قالىقتاتا باستادى. وسى كەزدە استاناعا قايتۋدى ەس­كەرت­­­كەن كولىك قايتا-قايتا بيپىلدەپ شاقى­رۋىن قويمادى. – قوش بول, كەرەكۋدىڭ كوركەم كەرىم سۇلۋى. – كورىسكەنشە دەڭىز. كەلەر جىلدىڭ جازىندا ەۋرازيا ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ جۋرناليستيكا فاكۋلتەتىنە تۇياق ىلىكتىرىپ قالۋىمىز بەك ىقتيمال. كەۋدەدە قيماستىقتىڭ قوبىزىن بوزداتقان ءبىز زەرەندىدەن سىرعىپ اعىپ, استاناعا قاراي بەت الدىق... نۇرباي ەلمۇراتوۆ, «ەگەمەن قازاقستان» اقمولا وبلىسى