دارحان قىدىءرالى
دارحان قىدىءرالى«Egemen Qazaqstan»
170 ماتەريال تابىلدى

رۋحانيات • 22 ماۋسىم, 2020

ناۋاي مەن اباي

ادامزات اقىل-وي قازىناسىنىڭ ءىنجۋ-مارجانى بولىپ سانالاتىن تۇركى دانالارىنىڭ ماڭگىلىك مۇرالارى الىس عاسىرلار قويناۋىنان جەلى تارتقان توعاناقتى كەرۋەننىڭ قوڭىراۋ ءۇنىن ءبىزدىڭ زامانىمىزعا ەمىس-ەمىس جەتكىزۋىمەن ۇرپاق جادىسىن وياتىپ جاڭعىرتا تۇسەتىندەي. تونىكوك, يولىعتەگىن جىراۋدان كەيىن سان عاسىردان سوڭ قايسار رۋحتى جاۋىنگەر جۇرتتىڭ جورىق جىرلارىن سول زامانداعى وزىق اراب-پارسى ولەڭىنىڭ ليريكالىق يىرىمىمەن جارىستىرىپ, مازمۇن مەن ءتۇرىن بايىتىپ, نازىك بەدەر ءسىڭىرىپ, تۇركىنىڭ جاڭا داۋىردەگى كلاسسيكالىق پوەزياسى ەتىپ جاڭاشا جاساقتاپ, تاريحتا بۇرىن-سوڭدى بولماعان كوركەمدىك بەلەسكە شىعارعان دارابوز اقىن – الىشەر ناۋاي.

رۋحانيات • 12 ماۋسىم, 2020

ساباقتاستىق سالتاناتى

بۇگىن قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ حالىق­تىڭ الدىندا انت بەرىپ, قازاقستان پرەزيدەنتى قىزمەتىنە رەسمي كىرىسكەنىنە ءبىر جىل تولدى. ناۋرىز ايىندا پرەزيدەنتتىك لاۋازىمدى قابىلداپ العاننان كەيىن العاشقى سۇحباتىن ەل گازەتىنە بەرگەن قاسىم-جومارت كەمەل ۇلى ءوزىنىڭ باستى ۇستانىمدارى رەتىندە ساباقتاستىق, ادىلەتتىلىك جانە دامۋ ەكەنىن ايتقان ەدى. سوندىقتان, سىنعا تولى بۇل بەدەرلى بەلەستى ءبىز «ساباقتاستىق پەن ادىلەتتىلىك سالتانات قۇرعان دامۋ جىلى» بولدى دەپ باعالاي الامىز.

قوعام • 04 ماۋسىم, 2020

سيمپتومسىز سىبايلاستىق

مامانداردىڭ ايتۋىنشا, ىندەتكە شالدىققانداردىڭ كوپشىلىگىندە اۋرۋدىڭ بەلگىلەرى بىردەن بايقالمايدى ەكەن. الايدا ناۋقاستا بەلگىنىڭ بولماۋى, وندا ۆيرۋستىڭ جوقتىعىن بىلدىرمەيدى. قايتا, سيمپتومسىز ءجۇرىپ تالاي جانعا جۇقتىرارى انىق. ال يممۋنيتەتى السىرەگەن تۇستا شىعا كەلەدى. ول كەزدە ءبارى كەش بولۋى مۇمكىن. قوعامدى ىشتەي كەمىرەتىن جەگىقۇرت – رۋحاني ىندەتتەر دە وسىعان ۇقساس. مەيلى, ونى پاراقورلىق, جەمقورلىق نەمەسە سىبايلاستىق دەڭىز, قوعام مۇشەلەرى اعارىپ, ارىلماعان سوڭ, ول قالىپتى جاعدايعا اينالىپ, بەلگىلەرى بايقالماعان كۇيى بۇكىل اعزاعا جايىلا بەرەدى. بۇل – بۇگىنگى قوعامنىڭ كەيپى...   

رۋحانيات • 03 ماۋسىم, 2020

نۇكتە فيلوسوفياسى

ازىرەت ءالىنىڭ «عىلىم ءبىر نۇكتە ەدى, ناداندار ونى كوپ نۇكتەگە اينالدىردى» دەگەن تاعىلىمدى ءتامسىلى, سۇيەكتى ءسوزى بار. وسى ءبىر وقشاۋ ويدان تاعان تارتساڭىز, سانا ىشىندە ۇلكەن ءدۇمپۋ پايدا بولاتىنداي. نۇكتە – ادامزات ءمورى, بولات قورعاسىنداي اۋىر, قاققان شەگەدەي مىقتى. قالامدى اق پاراققا قويساڭىز, الدىمەن نۇكتە پايدا بولادى. ادامنىڭ عۇمىرى سەكىلدى سويلەم نۇكتەمەن باستالىپ, نۇكتەمەن ءتامامدالادى. لەپ بەلگىسىندەي سىمباتتى بولماسا دا, سۇراۋ بەلگىسىندەي ادەمى ورنەكتەلمەسە دە, نىعىز نۇكتە – اياقتالعان تياناقتى ويدىڭ جەمىسى. ءبىر تارماققا شالقار ويدى كوگەندەپ قويادى. تۇجىرىم تۋدىرادى, اقيقاتتى ايگىلەيدى.

پىكىر • 01 ماۋسىم, 2020

«عىلىم تاپپاي ماقتانبا...»

عىلىم – رۋحانياتتىڭ كوزاينەگى. كەز كەلگەن جاراتىلىس جۇمباعىنىڭ ىشكى استارىنا ءۇڭىلىپ, جان قۇپياسىن جارىققا شىعاراتىن سانا بيىگىندەگى تولعام. الىپ اقىل يەسى اباي اتامىز «ادامنىڭ كوڭىلى شىن مەيىرلەنسە, ءبىلىم-عىلىمنىڭ ءوزى دە ادامعا مەيىرلەنىپ, تەزىرەك قولعا تۇسەدى» دەپ تاپسىرلەيدى.

قوعام • 31 مامىر, 2020

عاسىر زۇلماتى

زۇلمات, ز ۇلىمدىق – «قارا تۇنەك» دەگەن ماعىنا بەرەدى. ساڭىلاۋسىز, ساۋلەسىز, سوقىر قاراڭعىلىق. كۇشتەۋ, قيناۋ, قىرىپ-جويۋ, زورلىق-زومبىلىق جاساۋ, ادام ءولتىرۋ دەگەن ماعىناسى دا بار. ايدىڭ نۇرى, جۇلدىزدىڭ جارىعى تۇسپەيتىن ءتۇپسىز قاراڭعىلىقتا جاپاندا جالعىز قالعان ادامنىڭ بويىن قورقىنىش بيلەيتىنى سياقتى, ز ۇلىمدىق تا ەلدىڭ بويىنا ۇرەي بولىپ ەنەدى, ءسويتىپ سۇيەككە سىڭەدى. ز ۇلىمدىق – قولدان جاسالادى, زۇلماتتى ۇيىمداستىرعان زالىم بولادى, ال زوبالاڭعا ۇشىراعان جۇرت «مازلۇم» اتالادى. بۇل ورايدا «مازلۇم» – قازاق حالقى, ال «زالىمنىڭ» ستالين ەكەنى بەلگىلى.

تاريح • 22 مامىر, 2020

باتىر باۋىرجان

تەڭىزدىڭ تامشىدان قۇرالاتىنى سياقتى, كەز-كەلگەن قاۋىم دا, حالىق تا جەكە تۇلعالاردىڭ جيىنتىعىنان تۇرادى. تۇلعالاردىڭ مىنەزى, قاسيەتى, ار-نامىسى مەن ۇياتى – ءبارى-ءبارى جىيىلىپ كەلىپ ۇلتتىڭ رۋحىن قۇرايدى. سوندىقتان, ۇلت رەتىندە ۇيىسقان, حالىق رەتىندە قالىپتاسقان ەلدەردىڭ كوزگە كورىنبەيتىن وزىندىك «رۋحى» بولادى. رۋحى بيىك تۇلعالار تۇرعاندا حالىقتىڭ جاسامپازدىعى دا ارتا بەرمەك.

قوعام • 16 مامىر, 2020

؟!

جۇمىرباستى پەندەنىڭ اۋەلى قۋانىشىن بەينەلەۋگە اسىعاتىن لەپتى سويلەمدەردى ۇناتاتىنى جاسىرىن ەمەس. سىمداي تارتىلعان, ءتىپ-تىك, قاسقايىپ, قايقايىپ تۇراتىن, قويىلعان جەرىنىڭ ءمان-ماڭىزىن ارتتىرىپ, ايبىنىن اسىرىپ كورسەتەتىن بۇل ايبارلى, ماڭعاز تاڭبا ءبىر قاراعاندا كەربەز كىسىدەي كورىنەدى. ەكى-ۇشەۋى قاتار كەلگەندە سويلەمدى ءتىپتى تۇرلەندىرىپ, داۋىسىڭدى ەرەكشە كوتەرىپ ايتۋعا ماجبۇرلەيدى. كەز-كەلگەن جاي سويلەمنىڭ ءوزىن ۇران مەن ۇندەۋگە اينالدىرا الادى. سۇيسىنگەنىڭدى, سۇيىنگەنىڭدى سۇيىنشىلەپ تۇرادى. ءبىر نارسەنىڭ اياقتالعانىن جانە ونىڭ جوعارى دەڭگەيدە ورىندالعانىن دا ايقىنداپ بەرەدى. بوياۋى قانىق, بادەنى بولەك, ابىرويى ارتىق. سودان با ەكەن, كەز-كەلگەن سويلەمنىڭ سوڭىنا لەپ بەلگىسىن قويۋعا اۋەستەنە باستاعاندار بىرتە-بىرتە ماقتانۋعا, ارتىق پافوسقا بەرىلۋگە, ەموتسيانىڭ يىرىمىنە ءتۇسىپ, قيقۋلاپ قولپاشتاۋعا بەيىمدەلە كەتەدى. 

رۋحانيات • 12 مامىر, 2020

قاراتاۋدىڭ قازىنالى قاينارى

ءاربىر قازاق – بوز جۋسانى اڭقىعان, بوز سەلەۋى شالقىعان دالانىڭ ءتولى. سوندىقتان تۋعان جەر – تۇلعانىڭ تابان تىرەر تۇعىرى دەسەك, كىندىك كەسكەن, تۋىپ وسكەن اۋىلىن جىرلاعان, تاعزىم جاساپ تۋ ەتكەن ءسوز زەرگەرلەرىنىڭ اراسىنان مارحابات بايعۇتتىڭ وقىرمان رەتىندە جانىما جاقىن, جۇرەگىمە مەيلىنشە جىلى ەكەنى جاسىرىن ەمەس. ويتكەنى ول جازعان قاراپايىم اۋىل تۇرعىندارى, قاراتاۋدىڭ قالتارىسىندا قالعان وقيعا, وقشاۋ تاۋ-تاس, ءتىپتى وسىمدىكتەرىنە دەيىن بالا كەزدەن ايقىن, ەتەنە تانىس. ءبىر تاۋدىڭ باۋرايىندا, ءبىر بۇلاقتىڭ سۋىن ءىشىپ وسكەندىكتەن بولسا كەرەك, قالامگەردىڭ تۋىندىلارى سىربۇلاقتىڭ سىبدىر-سىرلارىنداي, ءالديباستاۋدىڭ اسەرلى اڭگىمەلەرىندەي, كوكبۇلاقتىڭ شەرلى شەجىرەسىندەي ەستىلەدى.

پرەزيدەنت • 05 مامىر, 2020

پرەزيدەنت قاسىم-جومارت توقاەۆ: ەلىمىز بۇل قيىندىقتان شىڭدالىپ شىعادى

– قۇرمەتتى قاسىم-جومارت كەمەل­ ۇلى, ءسىزدىڭ پرەزيدەنت رەتىندەگى العاش­قى سۇحباتىڭىز بىلتىر «Egemen Qazaqstan» گازەتىندە جاريالانعان ەدى. ەڭ الدى­مەن, قازىرگىدەي كۇردەلى كەزەڭدە وي-تول­عامدارىڭىزدى تاعى دا ءبىزدىڭ گا­­زە­تىمىز ارقىلى وقىرمانعا جەتكى­زۋگە كەلىسىم بەرگەنىڭىز ءۇشىن العىس بىلدى­رەمىز. – «ەگەمەن» – ەلدىڭ ءۇنى, ۇلتتىڭ مىنبەرى. قازاق تاريحىنىڭ ءجۇز جىلدىق جىلناماسى. سوندىقتان باس باسىلىم ارقىلى ەل-جۇرتپەن تىلدەسۋدىڭ ماڭىزى زور.  

ياندەكس.مەتريكا