رۋحانيات • 04 مامىر, 2020
وقشاۋلانۋ كەزىندە ءبىراز كىتاپ وقىپ, ويمەن وڭاشا قالدىق. جينالىپ قالعان, ءبىر كەزدەرى قيىپ العان گازەت تىگىندىلەرىنە كوز جۇگىرتتىك. سولاردىڭ اراسىندا ء«تارجىمان» گازەتىنىڭ كونەرگەن بەتتەرى كوزگە وتتاي باسىلدى. زامانىندا ابايعا دا, الاش ارىستارىنا دا رۋحاني ۇستاز بولعان يسمايل گاسپىرالىنىڭ قازاقتار تۋرالى جازعان ماقالالارى. سونىڭ ىشىندە 1909 جىلى 13 قازاندا جارىق كورگەن ءبىر ماقالا ايرىقشا نازارىمىزدى اۋداردى.
رۋحانيات • 01 مامىر, 2020
مۇستافا شوقاي جانە «تۇركىستان لەگيونى» ماسەلەسى
ءىى دۇنيەجۇزىلىك سوعىس جىلدارىندا جانە ودان كەيىنگى كەڭەستىك كەزەڭدە حالقىمىزدىڭ ءبىرتۋار ۇلى, تۇركىستاننىڭ تۇتاستىعى مەن تاۋەلسىزدىگى جولىندا باسىن بايگەگە تىككەن مۇستافا شوقاي جايىندا كوپتەگەن جالعان اقپارات تاراپ, ۇلى تۇلعاعا كۇيە جاعىلعانى بەلگىلى. بولشەۆيزمنىڭ قاس دۇشپانى رەتىندە بيلىكپەن ىمىراعا كەلمەي شەتەل اسقان الاش ارىسىنا تاڭىلعان ايىپتار بۇل كەزەڭدە نەگىزىنەن تۇركىستان لەگيونى توڭىرەگىندە ءوربيتىن ەدى. بۇل جايىندا ءتىپتى, «سوتسياليستىك رەاليزمنىڭ» اياسىندا كوركەم شىعارمالار جازىلىپ, قارالاۋ ناۋقانىنا ءتۇرلى بايگەلەر بەرىلىپ جاتتى.
قوعام • 28 ءساۋىر, 2020
اسسالاۋماعالەيكۇم, اعايىن! سەكسەنىنشى جىلداردىڭ باس كەزى. جەتى-سەگىز جاسار ويىن بالاسىمىز. بىردە جولدى كەسىپ وتە بەرگەنىمىز سول ەدى, جەتەكتەپ العان اپام كىلت توقتادى. الىستا اياڭداپ كەلە جاتقان ءبىر قاريانى كوزى شالىپ قالسا كەرەك. نەبارى ەكى مەتر جولدان ءوتۋ ءۇشىن الگى كىسىنى ءبىراز كۇتۋگە تۋرا كەلدى. جاسى ۇلكەن كىسىگە اپامنىڭ سالەم سالعانى, ريزا بولعان قاريانىڭ بىزگە مەيىرلەنىپ باتا بەرگەنى, سودان كەيىن عانا جولدان وتكەنىمىز ەسىمدە قالىپ قويىپتى.
رۋحانيات • 21 ءساۋىر, 2020
وركەنيەت كوركەم نيەتتەن باستالادى. ورەلى وركەنيەتكە باستاعان سونداي كوركەم نيەتتىڭ ءبىر كورىنىسى – عۇلاما ءال-فارابي مەن ءجۇسىپ بالاساعۇننىڭ شىعارمالارى ەكەنى انىق. بۇل تۇستا وتىرارلىق عۇلاما يسلام فيلوسوفياسى ارقىلى بىرنەشە مادەنيەتكە ىقپال ەتىپ, ادامزات وركەنيەتىنىڭ ءورىسىن كەڭەيتسە, تازا تۇركى تىلىندە جازعان بالاساعۇندىق بابامىز تۇركى-يسلام وركەنيەتىنىڭ قالىپتاسۋىنا قىزمەت ەتتى. وسى بۇلاقتاردان سۋسىنداعان اباي دا اراعا عاسىرلار سالىپ, قازاق وركەنيەتىنىڭ نەگىزىن قالادى.
قوعام • 14 ءساۋىر, 2020
جاڭعىرۋ «جاڭعىرىققا» اينالماسىن دەسەك
وسىدان تۋرا 3 جىل بۇرىن ەل گازەتى «Egemen Qazaqstanda» جارىق كورگەن ەلباسىنىڭ «بولاشاققا باعدار: رۋحاني جاڭعىرۋ» اتتى ماقالاسى ۇلتتىق رۋحانياتقا ۇلكەن سەرپىلىس اكەلىپ, قوعامعا قوزعاۋ سالعانى بەلگىلى. حالىقتىڭ وتكەنىن ونەگە ەتىپ, بۇگىنىن باعامداپ, بولاشاق باسىم باعىتتارىن ايقىنداپ بەرگەن باعدارلامالىق ماقالا تارلان تاريح پەن جارقىن بولاشاقتىڭ كوكجيەكتەرىن ۇيلەسىمدى ساباقتاستىرعان ۇلتتىق تۇعىرناما رەتىندە قابىلداندى. اسىرەسە ۇلتتىق بىرەگەيلىكتى ساقتاۋ, پراگماتيزمدى باسشىلىققا الۋ, مادەنيەتتى ۇلىقتاۋ, ءبىلىمدى كۋلتكە اينالدىرۋ, تۋعان جەرگە دەگەن سۇيىسپەنشىلىكتى ارتتىرۋ, لاتىن الىپبيىنە كوشۋ سياقتى ماسەلەلەر قوعامدا قىزۋ قولداۋ تاۋىپ, اۋقىمدى جۇمىستار اتقارىلدى.
قوعام • 31 ناۋرىز, 2020
پاندەميا: تاريح تۇرعىسىنان پايىمداۋ
تارلان تاريحقا جۇگىنسەك, ادامزات بالاسىنا بىرنەشە رەت وبا ىندەتى كەلىپ, ميلليونداعان ادامداردىڭ ءومىرىن جالماعانىن كورەمىز. ماسەلەن, ساق-سكيف داۋىرىندە دە اتالعان ىندەتتىڭ بار بولعاندىعى تۋرالى دەرەكتەر كەزدەسەدى.
تاريح • 30 ناۋرىز, 2020
اۋەلى قىتاي مەن ورتالىق ازيادا باستالىپ 1347 - 1351 جىلدارى اراسىندا ەۋروپانى قىناداي قىرعان قارا ءولىم - وبا ىندەتى 200 ميلليون ادامنىڭ جانىن الدى. بۇل ۇرەيلى ىندەتپەن بىرگە ەۋروپانىڭ كوپتەگەن قۇندىلىقتارى وزگەردى.
رۋحانيات • 22 ناۋرىز, 2020
مىنە, كۇن مەن ءتۇن تەڭەلەتىن, تابيعات گۇلدەنەتىن, بارشا جۇرت ىرىزدىققا كەنەلەتىن ۇلىستىڭ ۇلى كۇنى – ءاز ناۋرىز كەلىپ جەتتى. باعزى بابالارىمىزدىڭ بۇل كۇنگە ايرىقشا ءمان بەرگەنى تۋرالى كونە جازبالاردا ءجيى ايتىلادى. مىسالى, گرەك تاريحشىسى كۆينت كۋرتسي رۋفتىڭ «ەسكەندىر جورىعى» دەگەن ەڭبەگىندە ۇلىستىڭ ۇلى كۇنى تاڭ شاپاعى قىلاڭ بەرگەن مەزەتتە قاعان ورداسىنا كۇن بەينەلى تۋ تىگىلىپ, الاڭعا شىمقاي قىزىل كيىم كيگەن 365 بوزبالا شىعىپ, جىل ىشىندەگى ءاربىر تاۋلىكتىڭ شەجىرە-بايانى سياقتى 365 كۇي تارتقانى تۋرالى تامسانا باياندالعان. سودان سوڭ ەلدىڭ باتاگوي ابىزى ورتاعا شىعىپ, ەل تىلەگىن تاڭىرگە جەتكىزەر 9 كۇيىن قوبىزبەن تارتادى ەكەن. ال تان-شۋ جىلناماسىندا تۇركىلەردىڭ كوكتەم مەزگىلىندە تاساتتىق بەرىپ, تاڭىرگە ءتاۋ ەتەتىنى ايتىلعان. جەر-جاھان جاڭارعان, كوڭىلدەر اعارعان, دۇنيە تازارعان بۇل كۇندى اتالارىمىز قاسيەتتى تاۋعا بارىپ تاڭىرگە ءتاۋ ەتىپ, كوككە اق شاشىپ, وتقا ماي تامىزىپ تويلاعان ەكەن. راشيد اد-دين مەن ابىلعازى ءباھادۇر بۇل كۇندى ەرگەنەقوننان شىعۋىمەن بايلانىستىرىپ, ونى ەركىندىككە قول جەتكىزگەن مەرەكە رەتىندە اسپەتتەيدى. ءابۋ رايحان ءال-بيرۋني تۇركى جۇرتىنىڭ ناۋرىزدى «جاڭا كۇن» دەپ تويلايتىنىن جازعان.
ەلباسى • 19 ناۋرىز, 2020
ەلباسى جانە اتاتۇرىك: 19 سانىنىڭ تىلسىمى
تەرەڭ تاريحتان تاعىلىم ىزدەپ ءتىن تارتساق, ار جاعىنان تۇتاس تۇركىنىڭ تۇعىرى بيىك تولاعاي تۇلعالارىنىڭ سۇلباسى ءسان-سالتاناتىمەن اتويلاپ شىعا كەلەتىنى بەلگىلى. الدە ءبىزدىڭ تاعدىرىمىز اتالارىمىز الىپ-الىپ باسقان وسىناۋ ابات ايماقتان ءبىر ەلى اجىراماي, كىندىگىمىزدىڭ قارا شاڭىراقتا بايلانعانىنان با, كىم ءبىلسىن؟
قوعام • 17 ناۋرىز, 2020
ۇلتتىڭ يممۋنيتەتى سىنالار ءسات
مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆ حالىققا ۇندەۋ جاريالاپ, ەلدە العاش رەت ەنگىزىلىپ وتىرعان توتەنشە جاعدايدىڭ ءجونىن ەگجەي-تەگجەيلى ءتۇسىندىرىپ بەردى. قازاقستاندا ءبىر ايعا جۋىق مەرزىمدە سانيتارلىق-ەپيدەميالىق شارالار كۇشەيتىلىپ, قاۋىپسىزدىككە باسىمدىق بەرىلەدى. بۇل – ەڭ اۋەلى حالىقتىڭ اماندىعى ءۇشىن قابىلدانعان شەشىم ەكەنى انىق.
