ەلباسى • 19 ناۋرىز, 2020

ەلباسى جانە اتاتۇرىك: 19 سانىنىڭ تىلسىمى

1134 رەت
كورسەتىلدى
5 مين
وقۋ ءۇشىن

تەرەڭ تاريحتان تاعىلىم ىزدەپ ءتىن تارتساق, ار جاعىنان تۇتاس تۇركىنىڭ تۇعىرى بيىك تولاعاي تۇلعالارىنىڭ سۇلباسى ءسان-سالتاناتىمەن اتويلاپ شىعا كەلەتىنى بەلگىلى. الدە ءبىزدىڭ تاعدىرىمىز اتالارىمىز الىپ-الىپ باسقان وسىناۋ ابات ايماقتان ءبىر ەلى اجىراماي, كىندىگىمىزدىڭ قارا شاڭىراقتا بايلانعانىنان با, كىم ءبىلسىن؟

بايىرعى زاماننان باسىنان تالاي عاسىر اۋناتقان ۇلى دالانىڭ بابا تۇكتى توپىراعى باۋرايىنا ەل قوندىرىپ, تۇيە وركەشىن ىقتاپ, قارت تاريحتان ەنشىسىن العان تامىرلاس جۇرتتىڭ باستاۋحاتى ىسپەتتى بولعاننان شىعار, ءسىرا. ايتەۋىر, بۇل ۇيىقتىڭ بەيتانىس, قيۋا ءبىر تۇكپىرىنەن بالبال تاس كورسەك تە باسىمىزدى سۇيەي كەپ تابىسا كەتەردەي كۇي كەشەتىنىمىز تاعى راس. تابارىگى تاۋىسقىسىز تاريحتىڭ كومەيىندە كۇمبىرلەگەن بۇل كادەلى سىر – شەرلى شەجىرەمىزدىڭ باستاۋىندا تۇرعان دانا بابالار مەن ۇلى تۇلعالارعا دەگەن العاۋسىز قۇرمەتتىڭ دە ءبىر كورىنىسى.

امسە تاريحتى تۇلعالار جاسايدى دەگەن ۇعىم بار. الىمساقتان بەلگىلى, ءار ءداۋىر ۇلى ارمان جولىندا ۇلتى ءۇشىن مايدان اتىرىپ, «حالقى ءۇشىن تۇندە ۇيىقتاماعان, كۇندىز وتىرماعان» ۇلى پەرزەنتتەر ومىرگە اكەلگەن. سولاردىڭ ۇشار باسىندا ءبىر ۋىس توپىراعىن جاۋىنا تاپتاتپاعان مودە, اتيللا, بىلگە, ەلتەرىس قاعانداردىڭ ەرلىگى تاريح قويناۋىندا ءالى دە قوردالانىپ جاتىر. مىسىردى مىسىمەن بيلەگەن بەيبارىس, ءاپايتوس الپ-ارسلان, ايگىلى ءامىر تەمىر, ءباھادۇر بابىر سىندى باتىر بابالارىمىز بۇگىنگى ۇرپاقتىڭ ساناسىندا قاتتالىپ قالعان.

نارتۇلعانىڭ ۇلىلىعى, ادەتتە, كۇرمەۋى قيىن تاعدىرشەشتى تۇستا تاۋەكەل ەتىپ تاۋ قوپارعان ەسەلى ەڭبەگىنىڭ اۋقىمدىلىعىمەن, ەرەن ەرلىگىنىڭ جەمىستى جەڭىسىمەن ايقىندالادى. وسى تۇرعىدان العاندا, دۇنيە استاڭ-كەستەڭ بولعان الاساپىران قىم-قۋىت شاقتا جاۋاپكەرشىلىك ارقالاپ, ەل ءۇشىن ەڭسەلى ىستەر اتقارعان تەگەۋرىندى تۇلعالار قاتارىنا XX عاسىردىڭ باسىندا مۇستافا كەمال اتاتۇرىك كەلىپ قوسىلدى. وسمان ەلىنىڭ ومىرتقاسى مايىسقاندا, ءوز الدىنا وتاۋ تىگىپ, تۇركيا مەملەكەتىنىڭ ىرگەتاسىن قالاعان مۇستافا كەمال ەلىن كۇرەسىننەن الىپ شىقتى.

ءداۋىر دوڭعالاعى اينالىپ, جۇزجىلدىقتار جالعاسىپ, مىڭجىلدىقتار توعىسقان XXI عاسىردىڭ باسىندا ۇلى دالانىڭ تاعى ءبىر داڭقتى پەرزەنتى وسى قۇتتى كەرۋەننىڭ كوكجيەگىنەن كورىنىپ, كۇللى الەمگە تانىلدى. ول – ەلباسىمىز نۇرسۇلتان نازارباەۆ, تالايلى شاقتا اسقار تاۋدىڭ ۇشار باسىنداعى قىزىل تاسقا تاڭباسىن قاشاپ باسقان تەكتى جۇرتتىڭ ماڭدايىنا بىتكەن, تۋىن اسقاق ۇستاعان ارداقتى تۇلعاسىنا اينالدى.

ءبىر-بىرىمەن يىق تىرەسە جالعاسقان تاۋلاردىڭ شوقىسى ىسپەتتى قوس تۇلعانىڭ تاعدىرلى شەشىمدەرى, مەملەكەت قۇرۋ جولىنداعى باستامالارى وتە ۇقساس ەكەنى ءجيى ايتىلادى. بۇل پىكىرگە الەمنىڭ سالماقتى ساياساتكەرلەرى كۋالىك بەرە الادى. ماسەلەن, 2009 جىلى سۇحباتتاسقانىمىزدا تۇركيانىڭ پرەزيدەنتى بولعان ايگىلى ساياساتكەر, مارقۇم سۇلەيمەن دەميرەل وسى ۇقساستىق تۋرالى تەبىرەنە ايتىپ ەدى. تاۋەلسىزدىك الۋ, مەملەكەتتىڭ ىرگەسىن قالاۋ, حالىقتىڭ الەۋەتىن ارتتىرىپ, ەكونوميكاسىن دامىتۋ, ەسەڭگىرەپ قالعان ەلدىڭ ەڭسەسىن تىكتەپ, قۋاتىن ەسەلەۋ, استانا اۋىستىرۋ, تۇراقتىلىق پەن تاتۋلىقتى تۋ ەتىپ, بەيبىتشىلىك پەن كەلىسىمدى ورنىقتىرۋ, ءتۇرلى ەتنوستاردى ۇيىستىرا وتىرىپ, ىرگەلى ۇلت قالىپتاستىرۋ, ءتىل مەن تاريحقا, مادەنيەت پەن ونەرگە كوڭىل ءبولىپ, ەل رۋحانياتىن ورگە سۇيرەۋ, ءتۇرلى رەفورمالارعا باستاماشى بولۋ, زايىرلى قوعام قۇرۋعا ۇمتىلىپ, لاتىن الىپبيىنە كوشۋگە قادام جاساۋ سياقتى قوس تۇلعاعا ورتاق كوپتەگەن ءىرى وقيعانىڭ تىزبەگىن سانامالاپ شىعۋعا بولادى. ازامات تاقىمى, ات ارقاسى سىنالار ەڭكۋ جولدا ەكى تۇلعا دا سۇرىنبەدى. اتاتۇرىك «تۇرىك» اتاۋىن قايتا تىرىلتسە, ەلباسى تۇركى الەمىنىڭ باسىن بىرىكتىردى! سوندىقتان بۇگىندە نۇرسۇلتان نازارباەۆ ەسىمى تەك قازاق حالقىنىڭ عانا ەمەس, كۇللى تۇركى جۇرتىنىڭ ماقتان تۇتار, توڭىرەگىنە توپتاسار تۇعىرلى تۇلعاسىنا – ورتاق سيمۆولىنا اينالىپ ۇلگەردى!

تابيعاتتىڭ ءبىز بىلمەيتىن تىلسىم قۇپياسى كوپ, سونداي جۇمباقتىڭ ءبىرى – سانداردىڭ سىرى ەكەنى ءمالىم. بۇل ورايدا دا قوس تۇلعانىڭ تاعدىرىندا ۇقساس جايتتار كوپ. ماسەلەن, اتاتۇرىكتىڭ ءومىرى 19 سانىمەن تىعىز بايلانىستى ورىلگەن. باسقاسىن ايتپاعاندا, 1919 جىلى 19 مامىردا سامسۋن قالاسىنا كەلىپ كىرگەن اتاتۇرىك وسى ساتتەن باستاپ جاڭا تۇركيانىڭ نەگىزىن قالادى. ەلباسىمىز دا تاعدىرلى شەشىمىن 2019 جىلى 19 ناۋرىزدا ساعات 19:00-دە قابىلداعانى بەلگىلى. بۇنى كەزدەيسوقتىق دەۋگە كەلمەس. قۇراندى تاپسىرلەۋشىلەر 19 سانىنىڭ قاسيەتىنە كوپ ۇڭىلەدى, ءار سۇرەنىڭ باسىندا تۇراتىن ءبىسمىللا ءسوزىنىڭ 19 ارىپتەن تۇراتىنىن وسىعان دالەل رەتىندە ايتادى.

قاسيەتتى سانمەن باستالعان باستاما باياندى بولىپ, ەلباسىمىز ادام تانۋدا, كادر تاڭداۋدا قاتەلەسپەدى. تالاي سىننان وتكەن سەرىگى, حالىقارالىق ۇيىمداردىڭ تىزگىنىن ۇستاعان, بۇۇ-دا باسشىلىق قىزمەت اتقارعان قاسىم-جومارت توقاەۆقا تىزگىندى سەنىپ تاپسىردى. سەنىمگە سەرت بەرىپ, باعدارىن ايقىنداعان قاسىم-جومارت كەمەل ۇلى ءبىر جىلدىڭ ىشىندە سول ساباقتاستىقتىڭ التىن ارقاۋىن جالعاي وتىرىپ, ەلىمىزدى بيىككە باستاپ بارادى. كوش كولىكتى بولسىن دەيمىز.

سوڭعى جاڭالىقتار