دارحان قىدىءرالى«Egemen Qazaqstan»
89 ماتەريال تابىلدى

رۋحانيات • 08 ءساۋىر، 2021

جاۋھار جىردىڭ ءتاجىن كيگەن نيزامي

قاپ تاۋىنىڭ قاز موينىنا اقشا بۇلتتاردى شالىدەي وراپ، جاسىل ءپ ۇلىش ورماندى ارقاسىنا جامىلىپ، ءدۇريا ەتەگىن ارىندى اساۋ وزەنىنە مالعان كەربەز دە قايسار كەلبەتى تۋرالى اڭىز-ءاپسانا، عاجايىپ حيكايالار قازاق اراسىندا ەجەلدەن جىر بولىپ ايتىلىپ، سىر بولىپ ساقتالىپ، كەرۋەن-كەرۋەن جىلداردىڭ كوشىمەن كوكەيگە ءسىڭىستى بولعان.

رۋحانيات • 19 ناۋرىز، 2021

ۇلى ءىس پەن ۇلىس

جىل سايىن وسى كۇنى تاۋەلسىز ەلىمىزدىڭ تاعدىرشەشتى قادامى جاسالعان تاريحي ءسات كوڭىل تورىنە قايتا قوناقتايدى. بۇدان ءدال ەكى جىل بۇرىن، 2019 جىلدىڭ 19 ناۋرىزى ۇلىستىڭ قارساڭىنداعى ۇلى ءىس رەتىندە ەل تاريحىنا ايتۋلى داتالاردىڭ ءبىرى بولىپ ەندى. 

وقيعا • 01 اقپان، 2021

وردالى وتىز مىڭ

بيىل سان عاسىر سارىلا كۇتكەن تاۋەلسىزدىك تاڭىنىڭ راۋانداعانىنا – 30 جىل. مەملەكەتىمىز ۇلى مۇرات جولىندا ءۇشىنشى ونجىلدىققا قادام باسىپ، رۋحتى تاسىتار ومىرشەڭ وركەنيەتكە ۇلى بەتبۇرىس جاسادى. تالايى تاريحتىڭ بەتىندە بەدەرلەنگەن قاسىرەتتى دە قاستەرلى وقيعالار، ءناسىلى اسىل ەلدىڭ ازاپ پەن ارپالىسقا تولى كەزەڭى، جەتىستىگى مەن جەڭىسى ءبارى – ەل جادىندا. ال سول جولدا الاش ارىستارىنىڭ قولتاڭباسى قالىپ، سان قايراتكەر-قالامگەرلەردى تۇلەتكەن، ەلدىڭ مۇڭى مەن تاريحي جەتىستىكتەرىنە كۋاگەر بولعان ەل گازەتى «ەگەمەننىڭ» عاسىرلىق ءۇنى اسقاق. ماڭدايىن كۇن سۇيگەن مەملەكەتىمىز وردا بۇزار وتىز جاسقا تولعاندا قارانار حالىقپەن قاتار جاساعان اتا باسىلىم وتىز مىڭىنشى ءنومىرىن شىعارىپ وتىر.

رۋحانيات • 18 قاڭتار، 2021

ۇلى سارىننىڭ سارقىتى – جامبىل جىراۋ

ەستە جوق ەرتە زاماننان جالعاسقان جىراۋلىق سارىندى ساقتاپ، حالىق جىرىنىڭ تۋىن جەلبىرەتكەن، جۇرتىنىڭ باسىنا تۇنەك ورناعان تالماۋ شاقتا تارپاڭ مىنەز تانىتىپ، ەزىلگەن ەلدىڭ ەڭسەسىن التىن دومبىراسىمەن اسقاقتاتقان، ءسويتىپ اسىل اماناتتى ۇرپاققا ۇلاستىرعان جامبىل اقىننىڭ مۇراسى مەن شىعارماشىلىق بولمىسى – تۇگەل تۇركى الەمىنە وشپەس ونەگە، تاعزىم ەتەر تاعىلىم.

رۋحانيات • 07 قاڭتار، 2021

مۇستافا شوقاي جانە «ياش تۇركىستان»

بۇگىن بار عۇمىرىن تۇركىستاننىڭ تاۋەلسىزدىگى مەن تۇتاستىعىنا ارناعان مۇستافا شوقايدىڭ تۋعان كۇنى. ەسكىشە 1890 جىلدىڭ 25 جەلتوقسانىندا، جاڭا كۇنتىزبە بويىنشا 1891 جىلدىڭ 7 قاڭتارىندا دۇنيەگە كەلگەن الاش ارداقتىسىنىڭ 130 جىلدىعىنا وراي تومەندەگى ماقالانى ۇسىنىپ وتىرمىز.

ەلباسى • 30 قاراشا، 2020

تۇگەل تۇركىنىڭ تۇعىرلى تۇلعاسى

الىپ بايتەرەكتەي تەرەڭ تامىرى قۇرلىقتارعا جايىلعان تۇركى الەمىن عاسىرلار توعىسىندا تۇرلەندىرىپ تۇلەتكەن، وسىلايشا باۋىرلاستىققا جاڭاشا باي مازمۇن بەرگەن، تۇركى ينتەگراتسياسىنىڭ ارحيتەكتورى، ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ ەكەنى جالپاق جاھانعا بەلگىلى.

رۋحانيات • 02 قاراشا، 2020

شايباني حان جانە «مەحمان ناما-ي بۋحارا»

ء«بىراز ءسوز قازاقتىڭ ءتۇبى قايدان شىققانى تۋرالى» اتتى ەڭبەگىندە ۇلى اباي: «بۇلار شاعاتاي ناسىلىنە قاراپ جۇرگەندە، جوشى ءناسىلى وزبەك حالقىن بيلەپ جۇرگەن ەكەن. سول جوشىنىڭ سيبان ياكي شيبان دەگەن بالاسىنىڭ تۇقىمىنان ءبىر بەلگىلى شايباق دەگەن حان شىعىپ، ءامىر تەمىر تۇقىمىنان ھيرات، بۇحار، سامارقان شاھارلارىن تارتىپ الىپ جۇرگەندە... ءبىزدىڭ قازاق ءبىز اۋەلدەن وزبەك جۇرتىمەن اتالاس ەدىك جانە دە شىڭعىس حان ءتىرى كۇنىندە ءبىزدى جوشىعا تاپسىرىپ ەدى، «سارت – ساداعام، وزبەك – ءوز اعام» دەپ، شايباققا قاراپ كەتىپتى»، دەپ جازعانى بەلگىلى. مۇندا دانىشپاننىڭ شايباق حان دەپ وتىرعانى شايباني حان.

رۋحانيات • 19 قازان، 2020

اق بەسىكتە تەربەتكەن

دالانىڭ جۇپارى سىڭگەن اقجاۋلىعىندا اق باس شىڭدى الاتاۋدىڭ اسقاقتىعى بار. زەرلى القا تاعىنعان، شىمقاي كوك جىبەك جامىلعان، ءدۇريا كويلەك كيىنگەن مەيىرىمنىڭ ەڭ ۇلى مەكەنى. جالعاننىڭ جارىق ساۋلەسى جاۋقازىنداي جانىنا ءۇيىر، جايلاۋى جاسىل جەلەكتى جومارت جۇرەك يەسى. ايتىڭىزشى، بۇل دۇنيەدە ومىراۋىنا كوكتەمنىڭ گۇل دەستەسىن ورانعان انادان ارتىق جان بار ما؟!

رۋحانيات • 14 قازان، 2020

كىندىگىمدى كەسكەن جۇرت

قارلىعاش قادامىمدى باسقاندا دا، توپ-توپ بالامەن ءتۇز توزاڭىن توبەگە كوتەرىپ، اسىر سالعاندا دا، قيا كەتىپ قيىر شەتتە جۇرگەندە دە جۇرەككە ۇلى ەسىمدەي ۇيالاپ، كوڭىلدەن ءبىر ۋاقىت كەتكەن ەمەس. قۋانىشتى سۇيىنشىلەپ، شاتتىقتى ەسەلەپ جەتكىزەتىن، اڭقا ءبىر كەۋىپ الابۇرتقان شاقتا ءشولدى باساتىن سۋسار مەكەن. كەپيەتىن كوكىرەگىمە قۇيىپ، كەسىردەن ساقتاعان، كەڭ الەمگە جول اشىپ، دانالىققا باپتاعان كىندىگىمدى كەسكەن جۇرت. بۇل – بابامنىڭ ءيىسى سىڭگەن توپىراق، كىندىك قانىم تامعان جەر.

تانىم • 06 قازان، 2020

ورىنبور ءھام الاش تاعىلىمى

بۇگىن قازاق مەملەكەتتىگى تاريحىنداعى ەلەۋلى كۇننىڭ ءبىرى. بۇدان تۋرا ءجۇز جىل بۇرىن، دالىرەك ايتقاندا 1920 جىلى 6 قا­زان­دا ورىنبوردا قاكسر كەڭەستەرى­نىڭ قۇرىل­تايى ءوتىپ، العاشقى كونستيتۋ­تسيا­لىق قۇ­جات قابىلدانىپ، كەڭەستىك قازاق رەسپۋب­ليكاسى قۇرىلدى. وسى تاريحي ساتتەن 1925 جىلعا دەيىن ورىنبور قالاسى الاشتىڭ استاناسى بولىپ تۇردى.