جادىگەر • 08 اقپان, 2025
ۇلىبريتانيا ۇلتتىق مۋزەيىنىڭ جادىگەرلەر توپتاماسىندا ساقتاۋلى تۇرعان بۇل ساۋكەلە حالقىمىزدىڭ سانعاسىرلىق كيىم مادەنيەتىنىڭ وزگەشەلىگىن, باسقا حالىقتاردان دارا ەكەنىن دالەلدەپ تۇرعانى ءسوزسىز.
قوعام • 06 اقپان, 2025
«جانا جىل قۇتتى بولسىن!», دەدى داپ-دارداي تانىسىم «ڭ»-سىز تىلەك ايتىپ. ونىڭ سوزىندەگى «ڭ» دىبىسىن باياۋ ەسىپ تۇرعان جەل جۇتقان جوق. تابيعاتىنان سولاي سويلەي مە, الدە ارالاس ءتىلدىڭ قۇربانى ما, ول جاعى بەيمالىم. وسىلاي اركىمنىڭ اۋزىنان «ڭ» دىبىسىن ىزدەپ سابىلساڭىز, ءبىرتالاي جەرگە بارىپ, ايالدارىمىز دا شىندىق. سويتسەك, قازىر مەكتەپتەگى وقۋشىلارىمىزدىڭ كوبى «ڭ»-سىز ءومىر ءسۇرىپ كەلە جاتىر ەكەن. ولارعا «ڭ»-ىڭ قايدا دەيتىن مۇعالىمدەر بار ما, جوق پا, ول دا بەلگىسىز. ال بار بولسا, ءبىر ءارىپ ءۇشىن كۇرەس ءجۇرىپ جاتقانى ءسوزسىز.
قوعام • 06 اقپان, 2025
قازاق قالامگەرلەرىن باعالاعان اقش پروفەسسورى
تام-تۇمداپ بولسا دا, شەتەل اسىپ, اۋدارما ارقىلى وزگە وقىرمانعا جەتىپ جاتقان ادەبي شىعارمالارىمىز بارشىلىق. سونىڭ ءبىرى – ءابىش كەكىلباي ۇلىنىڭ «اڭىزدىڭ اقىرى» رومانى. بۇل رومان 2016 جىلى قازاق پەن-كلۋبىنىڭ جەتەكشىلىگىمەن نيۋ-يوركتەگى «Metropolitan Classics» باسپاسىنان جارىق كورگەن. بىردە وسى روماندى اقش-تىڭ دجوردج ۆاشينگتون ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ پروفەسسورى, قوعامتانۋشى عالىم كريستوفەر كوجم مىرزاعا بەرىپ, وقىپ شىعۋىن ءوتىندىم.
سۇحبات • 05 اقپان, 2025
روبەرت كيندلەر, نەمىس عالىمى: تاريحشى ءوز زەرتتەۋىنە ادال بولۋعا ءتيىس
نەمىس عالىمى روبەرت كيندلەردىڭ «ستاليندىك كوشپەلىلەر» كىتابى – زەرتتەۋشىنىڭ سانجىلدىق ىزدەنىسىنىڭ جەمىسى. اتالعان كىتاپتى قازاق تىلىنە جازۋشى وتەن احمەت اۋدارىپ, «فوليانت» باسپاسىنان جارىق كوردى. ۇلتىمىزدىڭ 1917–1950 جىلدار ارالىعىنداعى قوعامدىق جاعدايىن بايان ەتەتىن عىلىمي ەڭبەكتى جارىققا شىعارۋ ءۇشىن عالىم قازاقستان مەن رەسەيدىڭ, باسقا دا ەلدەردىڭ ارحيۆىنە بارىپ, تىڭ دەرەكتەر جيناپتى. ءبىز اۆتورمەن شاعىن سۇحبات قۇرعان ەدىك.
پىكىر • 04 اقپان, 2025
ءبىر ءسات تەرەزە سىرتىنداعى اعاشتارعا كوز سالىڭىزشى, ولار دا جالعىزدىقتان جابىرقايتىن سياقتى سەزىلەدى. مۇمكىن ولار ءون بويىنان ءوسىپ شىققان جاپىراقتاردى, بۇتاقتارىنا قوناتىن قۇستاردى اڭسايدى. «جالعىزدىق دەگەن – ءوز-وزىڭمەن بەتپە-بەت كەلۋ», دەپتى ءبىر دانىشپان. دۇرىس تا شىعار. ال بۇل ۇعىمدى رۋحاني ەركىندىكتىڭ باستاۋى دەگەن تۇسىنىكپەن قابىلدايتىندار دا جوق ەمەس.
عىلىم • 29 قاڭتار, 2025
ىزدەنىس ارقاۋى – ءتيىمدى تەحنولوگيا
قازىر ەلىمىزدىڭ جاس ىزدەنىمپاز عالىمدارى عىلىم مەن تەحنولوگيانىڭ دامۋىنا ىلەسىپ, كوپتەگەن جەتىستىككە قول جەتكىزىپ وتىر. ولار وزدەرىنىڭ تىڭ يدەيالارى مەن جاڭاشىل جوبالارى ارقىلى ءتۇرلى سالاعا سەرپىن بەردى. سوندىقتان بۇگىن جاستاردىڭ عىلىمداعى ايتارلىقتاي ءرولى حاقىندا ايتقانىمىز ابزال.
ادەبيەت • 28 قاڭتار, 2025
ChatGPT ادەبيەتكە اسەر ەتە مە؟
قالاي دەسەك تە جاساندى ينتەللەكت (جي) ءبىزدىڭ ومىرىمىزگە دەندەپ ەندى. قازىر ول ءار سالادا ءوز ءرولىن بەلسەندى اتقارىپ وتىر. بۇل قۇبىلىستىڭ شىعارماشىلىق ۇدەرىستەگى ءرولى قانداي, ونى قالامگەرلەر پايدالانىپ جاتىر ما دەگەن سۇراقتاردىڭ تۋى زاڭدىلىق. مۇمكىن ءسىز ەستىگەن دە شىعارسىز, جاپون جازۋشىسى ري كۋدان «توكيو مۇناراسى» اتتى رومانىن جازۋ بارىسىندا جي قوسىمشاسىن ەركىن پايدالانىپتى. وسى رومانى ارقىلى 170-اكۋتاگاۆا ادەبي سىيلىعىن جەڭىپ الدى. ءبىز بىلمەيتىن قانشاما قالامگەر ChatGPT ارقىلى شىعارما جازىپ جاتقانىن ءبىر قۇداي بىلەدى. الگىندەگى اقپاراتتى ەستىگەن سوڭ, ماعان جاساندى ينتەللەكتىنىڭ ادەبيەتكە اسەرى تۋرالى الەم قالامگەرلەرىمەن پىكىرلەسۋ يدەياسى كەلدى. بۇل تاقىرىپتا نەمىس قالامگەرى ارتۋر ۆايگاندت, مىسىر جازۋشىسى موان شالابيا, قىتاي اقىنى ساو ءشۇي, قازاق جازۋشىسى زاۋرە تورەحان جانە قىرعىز اقىنى ۇلىقبەك ومەكەەۆ ءوز ويلارىن ايتتى.
عىلىم • 24 قاڭتار, 2025
شەتەلدەگى عىلىمي تاعىلىمداما: ناتيجەسى قانداي؟
ەلىمىزدىڭ ءبىلىم برەندىنە اينالعان «بولاشاق» باعدارلاماسىنىڭ «500 عالىم» جوباسىمەن جىل سايىن كوپتەگەن ىزدەنۋشى شەتەلدىڭ ماڭداي الدى وقۋ ورىندارىندا ءبىلىم الىپ, عىلىمي تاعىلىمدامادان ءوتىپ جاتىر. ولاردىڭ شەتەلدەگى ءبىلىم ساپارى قالاي بولعانى, نە ۇيرەنىپ, نەلەردى تۇيگەنى جانە العان ءبىلىمىن ەلگە قايتىپ كەلگەن سوڭ, ءوز سالاسىندا قالاي پايدالاناتىنى تالايدى قىزىقتىراتىنى ءسوزسىز. وسىعان وراي اقش-تىڭ دجوردج ۆاشينگتون ۋنيۆەرسيتەتىندە ءبىلىم الىپ جاتقان اينۇر سلامعاجى, ۇلىبريتانيانىڭ «King’s College»-ىندە عىلىمي تاعىلىمدامادان وتكەن بەيىمبەت دارىباەۆ, كاليفورنيا ۋنيۆەرسيتەتىندە وقىعان شىرىن قادىلقىزى, بەيلور ۋنيۆەرسيتەتىندە وقىعان دوستىلەك داۋىتبەكتى سوزگە تارتقان ەدىك.
سۇحبات • 24 قاڭتار, 2025
«اقمارال» – قايسار رۋحتى ايەل تۋرالى شىعارما
جاقىندا «Regal House Publishing» باسپاسىنان امەريكالىق جازۋشى دجۋديت لينبەرگتىڭ «اقمارال» اتتى رومانى جارىققا شىقتى. ەجەلگى ورتالىق ازيا القابىندا ءومىر سۇرگەن كوشپەلى تايپادان شىققان جاۋىنگەر ايەلدىڭ تاعدىرى سۋرەتتەلگەن تۋىندى قازىر اقش-تىڭ كىتاپ دۇكەندەرىندە ساتىلىپ جاتىر. وقيعالارى وزگەشە, تاقىرىبى تىڭ بولعاندىقتان, اتالعان شىعارما مۇحيتتتىڭ ار جاعىنداعى ادەبي سىنشىلاردىڭ دا نازارىن اۋدارىپتى. ەلدىڭ ەرەكشە ىقىلاسىنا بولەنگەن شىعارما اۆتورىمەن «اقمارال» رومانى حاقىندا ەركىن سۇحباتتاسقان ەدىك.
ونەر • 24 قاڭتار, 2025
ريم پاپاسى ريزا بولعان قازاق مۋزىكانتى
مۋزىكا الەمىندەگى حاس تالانتتار كوپ وتپەي-اق بيىك بەلەستى باعىندىرارى انىق. ولار ۇلتتىق مادەنيەتىمىزدى الەمدىك دەڭگەيدە تانىتىپ, تالعامى جوعارى كوشەلى كورەرمەن جۇرەگىنەن جول تاباتىنى ءسوزسىز. سوڭعى ۋاقىتتا وتاندىق جاس مۋزىكانتتار الەمدىك ساحنالاردا ۇلكەن جەتىستىككە قول جەتكىزىپ, ەلىمىزدىڭ مارتەبەسىن ارتتىرىپ كەلەدى.
