جاپوندار عاسىرلار بويى وزدەرىنىڭ داستۇرلەرىن تولىق ساقتاپ, ونى كۇندەلىكتى ومىرىندە قولدانۋدى جالعاستىرىپ كەلەدى. كيىم ۇلگىسى (كيمونو), شاي ءىشۋ ءراسىمى, يكەبانا (گۇل كومپوزيتسياسى), سامۋراي رۋحى, كەندو (سەمسەرلەسۋ ونەرى) سياقتى مادەني ەلەمەنتتەر بۇل سوزىمىزگە دالەل. انيمە, مانگا جانە زاماناۋي پوپ-مادەنيەت. جاپونيا انيمە مەن مانگا ارقىلى جاھاندىق مادەني كەڭىستىكتە ەرەكشە ورىن الدى. «Naruto», «One Piece», «Dragon Ball», «Attack on Titan» سياقتى انيمەلەر جاستار اراسىندا تانىمال بولىپ, وزگەلەردىڭ جاپون مادەنيەتىنە دەگەن قىزىعۋشىلىعىن ارتتىردى. سونداي-اق بەينەويىندار يندۋسترياسى («Nintendo», «Sony PlayStation») ارقىلى دا جاپون مادەنيەتى جەر بەتىنە كەڭىنەن تارادى.
ال تەحنولوگيا جانە يننوۆاتسيا سالاسىندا ولاردىڭ ەڭبەگى قارقىندى. جاپوندىق تەحنولوگيالار, مىسالى, روبوتتەحنيكا, كولىك جاساۋ (Toyota, Honda), ەلەكترونيكا (Sony, Panasonic) ارقىلى بۇكىل الەمدە جوعارى باعالانادى. جاپوندىق ساپا مەن دالدىككە دەگەن كوزقاراس ولاردىڭ مادەنيەتىن مويىنداتۋعا كومەكتەستى. بۇعان گاسترونوميانى (جاپون تاعامدارى) قوسىڭىز.
سۋشي, رامەن, تەمپۋرا, ياكيسوبا سياقتى جاپون تاعامدارى الەمنىڭ تۇكپىر-تۇكپىرىندە تانىمال بولىپ, گاسترونوميالىق مادەنيەتتىڭ ءبىر بولىگىنە اينالدى. جاپون اسحاناسى سالاماتتى ءومىر سالتىن ناسيحاتتايتىندىقتان, ونى كوپتەگەن ەل جاقسى قابىلدادى.
جاپون فيلوسوفياسى جانە ءومىر سالتى دا قازىر الەمدە جاپون مادەنيەتىن تانىتۋدا ماڭىزدى ءرول اتقارادى. جاپونداردىڭ قاراپايىمدىلىق پەن مىنسىزدىككە دەگەن ۇمتىلىسى (دزەن فيلوسوفياسى, ۆابي-سابي ەستەتيكاسى) الەمدى قىزىقتىرادى. «يكيگاي» ء(ومىر ءمانىن تابۋ), «كايدزەن» (ۇزدىكسىز دامۋ) سياقتى ۇعىمدار مەنەدجمەنت پەن جەكە دامۋ سالاسىندا كەڭىنەن قولدانىلادى.
تۋريزم جانە مادەني ديپلوماتياسىن ايتىڭىز. جاپونيا ءوزىن مادەني تۋريزم ارقىلى دا الەمگە تانىتا الدى. كيوتو, توكيو, وساكا سياقتى قالالارداعى تاريحي عيباداتحانالار, سامۋراي ءداۋىرىنىڭ مۇرالارى, ساكۋرا فەستيۆالى سياقتى مادەني وقيعالار كوپتەگەن تۋريست تارتادى. سونداي-اق جاپوندىقتار باسقا ەلدەردە مادەني ورتالىقتار اشۋ ارقىلى ءوز داستۇرلەرىن ناسيحاتتاۋدان جالىققان ەمەس.
وسى ارادا جاپوندىق جۇمساق كۇش (Soft Power) ستراتەگياسى تۋرالى ءسوز قوزعاماۋ ءبىرتۇرلى وعاش سانالادى. جاپونيا ءوز مادەنيەتىن تانىمال ەتۋ ءۇشىن جۇمساق كۇش ستراتەگياسىن قولداندى. ياعني تىكەلەي ساياسات ارقىلى ەمەس, مادەنيەت, ءبىلىم, مەديا جانە بيزنەس ارقىلى الەمنىڭ تۇكپىر-تۇكپىرىندە جاپون مادەنيەتىنە دەگەن قىزىعۋشىلىق تۋدىرادى. سونىمەن جاپونيا ءداستۇر مەن زاماناۋيلىقتى ۇيلەستىرە وتىرىپ, ءوز مادەنيەتىن الەمگە تانىتۋدا ۇلكەن جەتىستىككە جەتتى. ولار ۇلتتىق ەرەكشەلىكتەرىن ساقتاي وتىرىپ, جاھاندانۋ ۇدەرىسىنە بەيىمدەلە ءبىلدى. وسىلايشا, جاپون مادەنيەتى تەك ازيادا عانا ەمەس, بۇكىل الەمدە تانىمال قۇندىلىققا اينالدى.
«بۇدان نە تۇيەمىز؟» دەگەن سۇراقتى كەز كەلگەن قازاق بالاسى وزىنە قويسا, جاۋابىن دا ىزدەسە دۇرىس بولار ەدى. كەزىندە الاش زيالىلارىنىڭ كوبى جاپوندىقتاردىڭ قاجىر-قايراتىنا ءسۇيسىنىپ, سونداي مەملەكەت قۇرۋدى ارماندادى. سونىڭ ازابىن دا تارتتى ولار. كوبىنە «جاپون تىڭشىسى» دەگەن جالا جابىلدى. ال قازىر سول زيالىلارىمىزدىڭ ۇستانىمىنا وي جۇگىرتىپ, مادەنيەتىن وزگەلەرگە ناسيحاتتاۋدا الدىنا جان سالمايتىن جاپونداردان ۇيرەنسەك, جامان بولماسىمىز انىق. بىراق ول ءۇشىن ءتىل تازالىعى مەن سانا سەرپىلىسى كەرەك ەكەنى انىق. تازارتاتىن دۇنيە كوبەيىپ-اق تۇر.
