جانىبەك ءاليمان«Egemen Qazaqstan»
99 ماتەريال تابىلدى

ادەبيەت • 26 قاڭتار، 2022

...ءسويتىپ جۇرگەن «سۇرشا قىز»

ءسوز ونەرى بولعان سوڭ قاتىس­پايتىن جەرى بار ما ادەبيەت­تىڭ؟ «الەم كىتاپقا كىرۋگە ۇم­تىلادى» دەگەن ءبىر دانىش­پان­نىڭ ويىنا باقساق، كەرىسىن­شە بولىپ شىعا كەلەدى. كىم دە بولسىن كوركەم ومىرگە تالپىناتىنداي، الەم ادەبيەتكە كىرۋگە قۇمارتىپ تۇرادى. ەسكى ءومىردىڭ جانى مەن رۋحى، دەمى مەن تىنىسى، زامانداردىڭ سى­رى مەن سىمباتى، ءانى مەن ءمانى ادەبيەتتە جۇرەدى. ىشىندە تولقىپ ءومىر، جورتىپ تاريح با­را جاتادى. حالىق اراسىندا كەڭ تاراعان اندەر ەكىباستان سولاي.

ادەبيەت • 24 قاڭتار، 2022

قورعانسىز قازاق رۋحى

ء«بىر ءداۋىردىڭ مولدىرەگەن اسپانى ەدىك» دەپ باستالاتىن «ارمان­داستار» اتتى ءان بار. ماقپال ءجۇ­نى­سوۆانىڭ ورىنداۋىندا شىر­قالىپ كەلەدى. ءبىر ءداۋىردىڭ اسپانىن ۇستاپ تۇرۋ دەگەن، ارينە، قۇدىرەتتىڭ ءىسى. دەسە دە، وسىلاي دا شابىتتىڭ شىرقاۋىنا شىعىپ ايتۋعا دا بويىڭا ءبىر اقىندىق الاپات كۇش ءبىتۋى كەرەك شىعار. اندە ايتىلعانداي، زامانداس­تار ءبىر ءداۋىردىڭ مولدىرەگەن اسپانى بولار يا بولماس، ولار تۋرالى جىرلاعاندا قيال بيىگىنە كوتەرىلگەن اقىن بويىنان سەزىم الاپاتى تۋعانى انىق.  

رۋحانيات • 26 جەلتوقسان، 2021

امانجولدىڭ ماقامى

«ەكەيدە ەلۋ باقسى، سەكسەن اقىن، گۋلەيدى جىن سوققانداي كەشكە جاقىن» دەدى جامبىل جىراۋ. اۋزىمەن قۇس تىستەگەن الاتاۋدىڭ جامبىلى بولعان سوڭ ارقاسى قوزىپ وسىلاي دەمەگەندە شە؟! سول سەكسەن اقىننان قارا ءۇزىپ شىعىپ، جىر الىبىنا اينالارىن سەزگەن سوڭ دا ايتتى، بالكىم.

تاۋەلسىزدىكتىڭ 30 جىلدىعى • 14 جەلتوقسان، 2021

التىن تامىرلى ازاتتىق

حالقىمىزدىڭ باستى بايلىعى تاۋەلسىزدىك ەكەنىن ءجيى ايتادى ەلباسى. «تاۋەل­سىزدىككە قول جەتكىزۋ بار دا، ونى ۋىستان شىعارماي ۇستاپ تۇرۋ – ودان دا ماڭىز­دى» دەۋدەن جالىقپاي كەلەدى. ارينە، بۇل قانشا قايتالاپ ايتسا دا، ءدامى كەت­پەيتىن ءسوز. ازاتتىق العانعا دەيىن قازاق دالاسىندا ەل مەن جەر ءۇشىن بولعان كەز كەل­گەن كۇرەس تاۋەلسىزدىكتىڭ قادىرىن بىلۋگە جەتەلەيدى. ۇلتتىق نامىسقا جان بىتىرەدى.

ەگەمەن قازاقستان • 06 جەلتوقسان، 2021

«Egemen Qazaqstan» گازەتى مەن «روسسيسكايا گازەتا» ءوزارا كەلىسىم جاساستى

رەسپۋبليكالىق «Egemen Qazaqstan» گازەتى مەن «روسسيسكايا گازەتا» باسپاسى ءوزارا ءىس-قيمىل تۋرالى ارىپتەستىك كەلىسىمگە قول قويدى، دەپ حابارلايدى Egemen.kz.

ادەبيەت • 05 جەلتوقسان، 2021

سوتتالعان شىعارما

جان – اللادان، مي – ادامدىكى بولعانىمەن، جۇرەك – يتتىكى. نە ادام ەمەس، نە يت ەمەس – بىردەڭە. قالاي ءومىر سۇرسە بولادى؟ ونى ءوزى دە بىلمەيدى. اقىلى ساۋ، ەسى ءتۇزۋ ادام جاساعان ەكسپەريمەنت وسىعان اكەلسە نە ىستەي الاسىز؟ مۇمكىن بۇل اۆتوردىڭ جاساپ وتىرعان كەيىپكەرى سول كەزدەگى ساياسي  جۇيە نە تۇتاس قوعامنىڭ ءوزى مە ەكەن؟

رۋحانيات • 01 قاراشا، 2021

جەر مەن جىر

«قايىرلى بولسىن سىزدەرگە، مەنەن قالعان مىناۋ ەدىل جۇرت...» قازتۋعان جىراۋدىڭ «الاڭ دا الاڭ، الاڭ جۇرت» دەپ باستالاتىن وسى تولعاۋىنىڭ تاقىرىبىن «قايران ەدىل» ەكەن دەپ ويلاپ كەلدىك. ەلدىڭ جادىندا ساقتالىپ، وسى زامانعا جەتكەن ءسوز – حV عاسىردا تۋعان ەڭ كونە تولعاۋلاردىڭ ءبىرى. اشەيىن تولعاۋ دەۋگە كەلمەيتىن ۇلى تۋىندى دەسە جاراسادى. ەل ايىرىلعان الماعايىپ كەزەڭنىڭ بەينەسىن كەيىپتەگەن شىعارما جەرىن تاستاي كوشكەن جۇرتتىڭ زارىن دا، زاڭعارلىعىن دا اڭعارتادى.

ادەبيەت • 12 قازان، 2021

اقىندىق سەرت

اقىندار سەرتپەن تۋاتىن سياقتى. اقىن­نىڭ ميسسياسى، ازاماتتىق كرەدوسى دەپ جاتادى كەيدە. مارالتاي رايىمبەك ۇلى «ار» ولەڭىندە «تۇلپاردىڭ ارى – وزۋ تەك» دەيدى. اقىندىق (ادامدىق) سەرت پەن اردىڭ ءبىتىسى ءبىر. سەرت جولىنان تايعان كۇنى ارىڭ ازاپ شەگەدى. ال سول ارعا داق ءتۇسىرۋ – ولىممەن پارا-پار. بىرەۋلەرى تىرىدەي ولەدى، بىرەۋلەرى سەرت جولىندا شاھيت كەتەدى.

ادەبيەت • 27 قىركۇيەك، 2021

ورالحاننىڭ وبرازى

اقىن-جازۋشىلاردىڭ ءجۇرىس-تۇرىسى، ءوزىن ۇستاۋى، كەي-كەيدە قايتالانىپ تۇراتىن توسىن قىلىقتارى دەگەن ءوز الدىنا بولەك ءبىر الەم. ءتىپتى ءارتۇرلى قىزىققا قالدىرىپ، كۇلكى شاقىراتىن ارەكەتتەرىن ەستىگەندە، «سولاي ەكەن-اۋ» دەپ تاڭعالدىراتىنى تاعى بار. ولار دا پەندە، ەت پەن سۇيەكتەن جارالعان جان بالاسى، بىراق قالام ۇستاعان سوڭ، ءبىر قاسيەتى ارتىق تۇرعانىن قالايسىڭ. التايدىڭ كەربۇعىسى ورالحان بوكەي ايتپاقشى، «اسپان بولعان سوڭ، اشىعى جاقسى». شىعارماسىن وقىپ، ءارتۇرلى وي مەن سەزىمگە قانىققان سوڭ، الگىندەي ارتىق قاسيەتتەردى دە سول اۆتوردىڭ بويىنان كورگىسى كەلمەي مە ادامنىڭ؟ ورالحاننىڭ جوعارىداعى سوزىنە سالساق، «جازۋشى بولعان سوڭ، جاقسى كيىنگەنى جاقسى» دەگەندەي، اڭگىمە ءار قيىرعا جەتەلەيتىنىن كانىگى وقىرمان الدەن بايقاپ تا وتىرعان شىعار.

رۋحانيات • 20 قىركۇيەك، 2021

پاسپورت

الىپپەدەن بىلدىك پە، الدە اكە-شەشە نە مۇعالىم جاتتاتقان ال­عاشقى ولەڭ سول ما، ءبىزدىڭ تۇڭعىش تانىعانىمىز ابايدىڭ «اسەمپاز بولما ارنەگە-ءسى» ەدى. ايتىلۋى دا، جاتتالۋى دا تەز، بىرەۋ ولەڭ سۇرا­سا تاقىلداتىپ وقىپ بەرەتىنبىز. كە­يىننەن بۇعان ابايدىڭ قانشاما ولەڭى قوسىلدى. ەڭ مىقتى ولەڭدەرى وسى ەكەن دەپ، شىرەنىپ وقۋشى ەدىك. انىعىندا ابايدىڭ ءار ولەڭى ءوزىنىڭ تولقۇجاتىنداي قۇمبىل دۇنيە ەكەن­دىگىنە ءالى كۇنگە وي تالدىرىپ كە­لەمىز. جاقسى ارالاساتىن ءبىر اعام­نىڭ ايتقانى بار.