– تسيفرلاندىرۋ جايلاعان اقپاراتتىق داۋىردە كىتاپحانالار قانداي باعىتتى كوزدەگەنى دۇرىس؟
– XXI عاسىردا كىتاپحانالار نازار اۋدارتۋ, كىتاپ وقۋ ءۇشىن عانا ەمەس, ءبىلىم ساپاسى, ويلاۋ تەرەڭدىگى جانە اقپارات كوزدەرىنە دەگەن سەنىم ءۇشىن كۇرەستىڭ الدىڭعى شەبىندە تۇر. ويتكەنى قازىر اقپاراتتىق شۋ ارتىپ, دەرەككوزدەر قۇنسىزدانىپ كەتتى. ءار ادام ءبىر مەزگىلدە اۆتور, رەداكتور جانە تاراتۋشى بولا الاتىن زاماندا كىتاپحانا شىندىق سۇزگىسى ءرولىن اتقارۋعا ءتيىس. بۇل سىندارلى ويلاۋ مەن اقپاراتتىق گيگيەنا مادەنيەتىن ناسيحاتتاۋدى تالاپ ەتەدى.
ەكىنشى, ءپاسسيۆتى رەجىمنەن بەلسەندى ءوزارا ارەكەتتەسۋ فورماتىنا كوشۋ. كىتاپحاناداعى تسيفرلاندىرىلعان قورلار – العاشقى قادام قانا. ماڭىزدىسى – وقىرمانداردى, اسىرەسە جاستاردى, وسى ماتەريالدارعا قايتا ورالۋعا ىنتالاندىرۋ. بۇل ينتەراكتيۆتى فورماتتار ارقىلى مۇمكىن: تسيفرلىق كورمەلەر, ۆيزۋالدى ناۆيگاتورلار, ويىن پلاتفورمالارى, پودكاستار جانە ءبىلىم مەدياجوبالارى.
ۇشىنشىدەن, وقىرمانعا تسيفرلىق ءبىلىمنىڭ ورتالىعى ادام ەكەنىن ءتۇسىندىرۋ قاجەت. تەحنولوگيالار – قۇرال عانا, ماقسات ەمەس. كىتاپ, كىتاپحانا ارقاشان گۋمانيستىك باعىتقا ۇندەيدى. تسيفرلىق داۋىردە ول ۇرپاقتار اراسىنداعى ديالوگ, عىلىمي ىزدەنىس جانە مادەني وزىندىك سايكەستىكتىڭ كەڭىستىگى بولىپ قالۋعا ءتيىس.
– ءداستۇرلى كىتاپحانا مەن تسيفرلىق يگىلىكتەردىڭ اراقاتىناسى تۋرالى نە دەۋگە بولادى؟
– بۇلار ورگانيكالىق وداق بولۋعا ءتيىس. وقۋ زالى VR-ارحيۆپەن قاتار ءومىر سۇرە الادى. كىتاپحانالىق كاتالوگ ءتىزىم عانا ەمەس, ۆيزۋالدى جانە ينتەللەكتۋالدى كارتا بولۋى كەرەك. ولاردىڭ قاتارىنا لەكتسيالار, پودكاستار جانە بەينەمازمۇندارمەن مەدياپلاتفورمالار كىرىكتىرىلسە, قۇبا-قۇپ. بۇل جەردە تەحنولوگيالار كىتاپحانانىڭ الەۋەتىن تولىق اشاتىنىن كورسەتۋگە ءتيىس. سوندا ارقاشان ادام جانە ونىڭ بىلىمگە دەگەن جولى الدىڭعى ورىنعا شىعادى.
– مۇنىڭ ءبارىن حالىقارالىق تاجىريبەلەرگە سۇيەنىپ ايتىپ وتىرسىز عوي؟ قازىر قانداي تاجىريبەلەر قولايلى؟
– مەن اقش, كانادا, فينليانديا, ەستونيا, قىتاي, فرانتسيا, ۇلىبريتانيا كىتاپحانا جۇيەسىن زەرتتەدىم. ولاردىڭ باستى ارتىقشىلىعى – يكەمدىلىك جانە كىتاپحاناشىلاردىڭ كاسىبيلىگىنە دەگەن سەنىم. ءبىز بەيىمدەلە الاتىن تاجىريبەلەردىڭ قاتارىندا:
- تسيفرلىق ءبىلىم پلاتفورمالارى;
- كوپمادەنيەتتى جانە كوپتىلدى كاتالوگتەر;
- حالىقارالىق كىتاپحانا جەلىلەرى مەن عىلىمي حابتارعا قاتىسۋ;
- كىتاپحاناشىلاردى زامانعا سايكەس وقىتۋ جانە كاسىبي دەڭگەيىن, الەۋمەتتىك مارتەبەسىن كوتەرۋ تۇر.
بۇلار تەحنولوگيالار عانا ەمەس, مادەني كوپىرلەر. قازاقستان الەمدىك كىتاپحانا ەكوجۇيەسى ينتەگراتسيالانۋعا ءتيىس.
– ءدال قازىر كىتاپحانالاردىڭ مادەني جانە ءبىلىم ىقپالىن ارتتىرۋ ءۇشىن قانداي ستراتەگيا ءتيىمدى؟
– مەن «3ك» ستراتەگياسىن ۇسىنامىن, ول كىتاپحانالاردىڭ جۇمىس نەگىزىنە اينالۋى مۇمكىن. ماسەلەن بىلاي:
- كونتەنت – ۇلتتىق, سەنىمدى, ءارتۇرلى, زاماناۋي فورماتتاردى قامتيتىن (اۋديوكىتاپتار, پودكاستار, ستريمدەر);
- كووپەراتسيا – ۋنيۆەرسيتەتتەرمەن, مەكتەپتەرمەن, عىلىمي ورتالىقتارمەن جانە مەديامەن سەرىكتەستىك;
- كوميۋنيتي – كىتاپحانا اينالاسىندا ءتىرى قاۋىمداستىق قۇرۋ: جاس زەرتتەۋشىلەر, اۆتورلار, ستۋدەنتتەر, وقىتۋشىلار. سوندا جوعارىدا ءسوز ەتىپ وتىرعان تاجىريبەلەر جۇزەگە اسادى.
– الماتىدا ورتا ازياداعى ەڭ ءىرى پرەزيدەنتتىك كىتاپحانانىڭ قۇرىلىسى باستالدى. ماسەلەن, ءسىز وسى جاڭا نىساندى قالاي ەلەستەتەر ەدىڭىز؟
– پرەزيدەنتتىك كىتاپحانا – جاڭا مەكەمە عانا ەمەس, ۇلتتىڭ مادەني جانە ينتەللەكتۋالدى ورتالىعىنا اينالسا, قۇبا-قۇپ. ول جاڭا كىتاپحانالىق قۇندىلىقتاردى جۇزەگە اسىرۋىمەن ەرەكشەلەنۋگە ءتيىس. ەڭ ءبىرىنشى, اشىقتىق كۇتەمىن. اشىقتىق پايدالانۋشىلارعا, سەرىكتەستىكتەرگە عانا ەمەس, سونداي-اق تىڭ يدەيالارعا دا سونداي كوزقاراس كەرەك. سونىمەن قاتار دالدىك, بۇل – قوعامنىڭ اقپاراتتىق يممۋنيتەتىنىڭ كەپىلى. سوندا مازمۇننىڭ, فورماتتاردىڭ جانە ماعىنالاردىڭ تۇراقتى دامۋى وزىنەن ءوزى جۇزەگە اسادى.
ەگەر اقپاراتى ارزان, ال شىندىعى سيرەك كەزدەسەتىن زاماندا ءومىر ءسۇرىپ جاتقانىمىزدى ەسكەرسەك, باستى مىندەت – بىلىمگە دەگەن سەنىمدى قايتارۋ. پرەزيدەنتتىك كىتاپحانا ءدال وسى سەنىمنىڭ تىرەك نۇكتەسىنە اينالا الادى. ول تەكسەرىلگەن كونتەنت ۇسىنىپ قانا قويماي, تالداۋ مادەنيەتىن, سانالى وقۋ داعدىسىن دامىتىپ, ىرگەلى ورىن رەتىندە قالىپتاساتىن ۇلكەن مۇمكىندىك دەر ەدىم.
– ال بولاشاقتىڭ كىتاپحاناسى شە؟
– ول دا وسىنداي – ۇلتتىڭ مادەني كودىن تسيفرلى تۇردە شارلاۋعا مۇمكىندىك بەرەتىن زياتكەرلىك توراپ ورتالىعى.
اڭگىمەلەسكەن –
جانىبەك ءاليمان,
«Egemen Qazaqstan»
