جانىبەك ءاليمان
جانىبەك ءاليمان«Egemen Qazaqstan»
268 ماتەريال تابىلدى

ادەبيەت • 13 ماۋسىم, 2024

داڭق دراماسى

قالامگەر مەن بيلەۋشىنىڭ داڭقىن سالىستىرۋعا كەلمەيتىن شىعار. ءارتۇرلى پىكىر ايتۋعا, قيسىن تابۋعا بولادى, بىراق ەكەۋى دۇنيەنىڭ اعى مەن قاراسىنداي ەكى بولەك نارسە. سوعان قاراماستان, سوناۋ ءحىV عاسىردان بەرى ءامىر تەمىر مەن اقىن قوجا حافيز ەسىمى ەل جادىندا بىرگە جاساپ كەلەدى. حافيز تاراتقان ىزگىلىك پەن رۋح جاساۋ كەرەك ەدى دە, تەمىر ۇمىتىلۋ كەرەك ەدى دەپ ويلايسىز... كىمنەن ۇلگى الامىز, كىمدى ۇلگى تۇتامىز؟

رۋحانيات • 30 مامىر, 2024

عيبراتتى عۇرىپتاردى مانسۇقتامايىق

جاھاندىق دامۋ جىلدامداپ, بىرەگەي مادەنيەتتەردىڭ باسىنا سۋ قۇيۋعا اينالعاندا, وركەنيەتتى ەلدىڭ دەنى ەتەك-جە­ڭىن قىمتاپ جاتقانى بەلگىلى. سالت-ءداستۇرى مەن ۇلتتىق ەرەكشەلىكتەرىن ساقتاپ, گۇلدەندىرۋدى كوزدەيدى. ماسەلەن, كورەيلەر ۇلتتىق مادەنيەتىن قاز-قالپىندا ساقتاۋ ءۇشىن بايىرعى اۋىلدارىن سول قالپى ۇستاپ وتىر. توبەسى شوپپەن باسىلعان قوس سەكىلدى ەسكى ۇيلەر ءالى كۇنگە تۇر. بىزدە ءبارى قۇرىپ جاتىر دەۋدەن اۋلاقپىز, الايدا ايدىڭ, كۇننىڭ اما­نىندا عۇرىپتىق قۇندىلىقتارىمىزدى بۇرمالاپ, كەلەمەجدەگەندەي جاعدايلار الەۋمەتتىك جەلىلەردى ارالاپ جۇر­گەنى بەلگىلى. ءبىر بەينەدە ورتا جاستان اسقان ادامدى بەسىككە قۇنداقتاپ, استىنا «كۇيەۋىڭىز ءۇي كورمەسە, بولەپ قوياتىن بەسىك ساتامىن» دەپ جازىپتى. ميلليونداعان قارالىم جيناعان جاريا ما­زاقتى شىعارۋشىلاردىڭ ويىن­دا نە بارىن بىلمەدىك. «ەل بولام دەسەڭ, بەسىگىڭدى تۇزە» دەگەن قازاقتىڭ جاندى جەرى بەسىك ەكەنىن بىلە مە ەكەن؟ وسى ورايدا ءمان-جايدى ايتىپ, ەل تانىعان ازاماتتاردىڭ پىكىرىن ءبىلىپ كور­گەن ەدىك.

تانىم • 24 مامىر, 2024

قىراننىڭ كەگى

«كەرەگە قانات دالا بۇركىتى كوز ۇشىندا قالىقتاپ ءجۇر» دەپ باستالاتىن ءما­تىندى ۇمىتا قويعان جوق شىعار بۇگىنگى ورتا جاستان اسقاندار؟ جازۋشى ءىلياس ەسەنبەرليننىڭ التىن وردا تريلوگياسىنىڭ ءبى­رىنشى تومىنداعى ءبىرىنشى سويلەم جانە باستاپقى تاراۋ وسى قىران مەن باتۋ حاننىڭ ايقاسىنىڭ نەگىزىندە تارتىس­تى ءوربيدى. قاناتى كەرەگەدەي بۇركىت. سوندا كيىز ءۇيدىڭ سۇلباسى ۇشقالى قومدانعان بۇركىت پە دەپ قالاسىز. جيىلىپ تۇرعان كەرەگەنى جايىپ جىبەرسەڭىز قانات بولىپ شىعا كەلەدى. دەسەك تە ايتپاعىمىز باسقا.

قوعام • 24 مامىر, 2024

قالىقتاعان كۇي-قۇدىرەت

قازاق مۋزىكاسىنا, اسىرەسە كۇي ونەرىنە ساكەن سەيفۋلليننىڭ قوسقان ۇلەسى از ەمەس. جالعىز-اق ابىكەن حاسەن ۇلى ەكەۋىنىڭ دوس-جار بولعانىن, اشارشىلىق جىلدارى ارقادان الماتىعا جەتىپ جانى قالعان كۇيشىنى قامقورلىعىنا الىپ, باعىت كورسەتكەنىن, زاتاەۆيچتىڭ «قازاقتىڭ 1000 ءانى» جيناعىنا بىرنەشە ءان-كۇي جازدىرعانىن اتاسا دا جەتكىلىكتى شىعار. قاتەلەسپەسەك, سونىڭ ءبىرى – «ابىلاي حان اتتى اسكەرىنىڭ مارشى» دەپ اتالادى. مۋزىكالىق مۇرامىزعا وسىنشاما جاناشىرلىقپەن قاراعان, ءوزى دە سازگەر ساكەننىڭ 130 جىلدىعىنا ورايلاستىرىلعان «كۇي قۇدىرەتى» اتتى جاس كۇيشىلەردىڭ قالالىق بايقاۋى استاناداعى س.سەيفۋللين مۇراجايىندا ءوتتى.

الەم • 24 مامىر, 2024

الەم قاراعان الاقانداي تۇبەك

كورەيا رەسپۋبليكاسىندا, اسىرەسە مامىر ايىندا مەرەكە كوپ. وتباسى كۇنى, مۇعالىمدەر كۇنى, تاعىسىن تاعىلار. بيىل بۋددانىڭ تۋعان كۇنى مەن (15 مامىر) ۇستازدار كۇنى قابات كەلىپتى. بۋددا كۇنى كورەي حالقى دەمالادى, مۇعالىمدەر كۇنى - جۇمىس. ءبىر جەتى وتەتىن بۋددا كۇنى بۇل ەلدە حالىقتىڭ ىنتىماعىن ارتتىرىپ, وتباسى ينستيتۋتىن نىعايتاتىن مەرەكەگە پارا-پار. ءتۇرلى فەستيۆال اياسىندا ەل ۇلتتىق تانىمدارىمەن قاۋىشىپ, جاس ۇرپاق ءتول تاريحىمەن تابىسادى. كورەيلىكتەردە بۋددا تانىمى وزگەشە, سەنىم مەن ىزگىلىك, ۇلتتىق تانىم مەن تاربيە عانا ەمەس, ەڭ باستىسى كۇندەلىكتى داعدىلارعا نەگىزدەلگەن.

كينو • 02 مامىر, 2024

ءبىر تامشى ماحاببات

«ايكا» دەگەن اتاقتى فيلم ەستەرىڭىزدە شىعار. قانداسىمىز سامال ەسلياموۆا وسى فيلمدەگى ءرولى ءۇشىن حالىقارالىق كانن كينوفەستيۆالىنىڭ «ۇزدىك اكتريسا» اتالىمىن يەلەنىپ, اتا­عى شىققان تۋىندىنىڭ ارقاۋى – ادام تاعدىرى. ماسكەۋ پەرزەنتحاناسىندا بوسانعان قىرعىزستاندىق ەميگرانت – ايكانىڭ ەكىنشى اتىن «تاعدىر» دەۋگە ابدەن بولادى. تاعدىر ما, تالاپاي ما دەپ تاعى ويلايسىز.

ادەبيەت • 29 ءساۋىر, 2024

باۋىرساق كەرەك, باۋىرساق!

اۋەزوۆ كەڭىنەن توقتالىپ جازۋدى ارمانداپ كەتكەن, اقىن دەپ ايقايلاتىپ تاقىرىپ قويۋعا لايىقتى شايىردىڭ ءبىرى – حاميت ەرعاليەۆ ەكەنى انىق. مۇنى اقىن تۋرالى ماقالاسىندا ۇلىقبەك ەسداۋلەت جازىپتى: « ۇلى مۇحتار اۋەزوۆ ومىردەن وتەرىنىڭ از-اق الدىندا «قۇرمانعازى» پوەماسىنىڭ جالعاسىن وقىپ شىعىپ: «باياعى پىكىرىم ارىقتاعان جوق, سەمىردى. الدىمدا شەتەلدەرگە ساپارلارىم تۇر. سودان ورالىسىمەن سەنىڭ وسى داستانىڭ تۋرالى كەڭىنەن تولعاپ جازباق ويىم بار. داستانىڭداي ءومىر كەش!» دەپ قۇشاقتاعان ەكەن», دەيدى ۇ.ەسداۋلەت. بۇگىندە ەسىمى كوپ اتالا بەرمەسە دە, قازاق ولەڭىن ءبىر بيىككە كوتەرىپ, ارناسىنان اسىپ-توگىلگەن الاپات وي مەن سەزىمنىڭ ءدۇبىرىن ەرعاليەۆ جىرلارىنان تاباسىز. سوندىقتان اڭگىمەنىڭ ءالھامىن وسىلايشا اۋەزوۆتىڭ سوزىمەن باس­تاپ جاتساق, جاستانىپ وقۋعا ابدەن لايىقتى شەدەۆر شۋماقتار تاقياڭىزعا تار كەلمەيدى دەپ ءبىلىڭىز.

قوعام • 26 ءساۋىر, 2024

سان قىرلى قالامگەر

استاناداعى ۇلتتىق اكا­دە­ميالىق كىتاپحانادا قا­زاق­­­ستان­نىڭ حالىق جا­­ز­ۋ­­شىسى, مەملەكەت­تىك­­ سىيلىقتىڭ لاۋرەا­تى­ ساكەن ءجۇنىسوۆتىڭ 90 جىل­­­­دىعىنا ارنالعان «سان­ قىرلى ساكەن سەرى» ات­تى عىلىمي-تاجى­ري­بە­لىك كونفەرەنتسيا ءوتتى.

قوعام • 19 ءساۋىر, 2024

ءتورت كىتاپتىڭ تۇساۋى كەسىلدى

«Astana Eurasian Book Fair – 2024» حالىقارالىق كىتاپ كورمە-جارمەڭكەسىنىڭ اياسىندا ءتورت كىتاپتىڭ تۇساۋكەسەر ءراسىمى بولدى. مەملەكەت جانە قوعام قايراتكەرى, اكادەميك, سەنات دەپۋتاتى دارحان قىدىرالىنىڭ «تامىر» جانە «ابىزدار امانا­تى», پروفەسسور سەرىك نەگي­موۆ­تىڭ «شەشەندىك ونەر», ادەبيەت سىنشىسى, پۋبليتسيست امانگەلدى كەڭشى­لىك­ ۇلىنىڭ «جۇرەكتىڭ ءسوزى» كىتاپتارى تانىستىرىلىپ, اۆتورلارى ەڭبەكتەرىنىڭ نەگىزگى بايانىنا توقتالىپ, وقىرماندارىنا قولتاڭبا بەردى.

قوعام • 19 ءساۋىر, 2024

قايتالانباس قاڭلى جازبالارى

«تۇركىستان وبلىسىنان تابىلعان قاڭلى جازباسى ورىندالۋ فورماتى تۇرعىسىنان قازاق تاريحىن جازبا مادەنيەتى قالىپتاسقان ەجەلگى وركەنيەتتەرمەن تەڭەستىرەدى» دەيدى ارحەولوگ الەكساندر پودۋشكين.

ياندەكس.مەتريكا