الەم • 14 قاڭتار, 2021
پاريج كەلىسىمىن ورىنداۋدى كەشىكتىرۋگە بولمايدى
جاڭا 2021 جىل اقش-تاعى كاپيتوليدى باسىپ الۋ ءتۇرلى ساياسي وقيعالارمەن باستالدى. دەگەنمەن, قازىرگى تاڭدا الەم ەلدەرىن ءبىر عانا ماسەلە مازالاپ تۇر: «كوروناۆيرۋس پاندەمياسىنان زارداپ شەككەن ەكونوميكانى قالاي قالپىنا كەلتىرەمىز؟». بولجام بويىنشا, بيىل ىشكى جالپى ءونىم باياۋ وسپەك. Project Syndicate جوباسى اياسىندا «Egemen Qazaqstan» باسىلىمى جاريالاعان ماقالالار توپتاماسىندا وسى سۇراقتارعا جاۋاپ بەرىلگەن. نيۋ-يورك ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ ستەرن بيزنەس مەكتەبىنىڭ ەكونوميكا پروفەسسورى نۋريەل رۋبيني قازىرگى الەمدەگى احۋالعا شولۋ جاساعان. ونىڭ پايىمداۋىنشا, كوروناۆيرۋسقا قارسى ۆاكتسينانى جاپپاي ەگۋ باستالعانىمەن, ەكونوميكانىڭ قالپىنا كەلۋى قيىن. ويتكەنى دامۋدى توقىراتقان بۇدان باسقا دا سەبەپتەر جەتەرلىك. ايتا كەتەرلىگى, اۆتوردىڭ بولجامى ەڭ ناشار ستسەناريگە نەگىزدەلىپ جاسالعان. يرلانديانىڭ بۇرىنعى پرەزيدەنتى, بۇۇ ادام قۇقىعى جونىندەگى جوعارعى كوميسسارى قىزمەتىن اتقارعان, بۇگىندە The Elders توبىنىڭ توراعاسى مەري روبينسون ءوز ماقالاسىندا پاريج كەلىسىمى تۋرالى اڭگىمەلەيدى. ونىڭ ايتۋىنشا, الەم ەلدەرى جاھاندىق جىلىنۋعا جول بەرمەۋ ءۇشىن ءوز مىندەتتەرىن ادال ورىنداۋى كەرەك. اسىرەسە كوروناۆيرۋس داعدارىسى شارتاراپتىڭ تىزە قوسىپ ارەكەت ەتۋى قاجەت ەكەنىن كورسەتتى. ەستەرىڭىزگە سالايىق, الەمدەگى ماڭىزدى دا وزەكتى تاقىرىپتار جونىندە بىرەگەي كونتەنت ازىرلەيتىن Project Syndicate جوباسى ماقالالارى اقپارات جانە قوعامدىق دامۋ مينيسترلىگىنىڭ قولداۋىمەن جارىق كورىپ وتىر.
الەم • 14 قاڭتار, 2021
ەكونوميكانى قالپىنا كەلتىرۋدىڭ قيىندىعى
جاڭا 2021 جىل اقش-تاعى كاپيتوليدى باسىپ الۋ ءتۇرلى ساياسي وقيعالارمەن باستالدى. دەگەنمەن, قازىرگى تاڭدا الەم ەلدەرىن ءبىر عانا ماسەلە مازالاپ تۇر: «كوروناۆيرۋس پاندەمياسىنان زارداپ شەككەن ەكونوميكانى قالاي قالپىنا كەلتىرەمىز؟». بولجام بويىنشا, بيىل ىشكى جالپى ءونىم باياۋ وسپەك. Project Syndicate جوباسى اياسىندا «Egemen Qazaqstan» باسىلىمى جاريالاعان ماقالالار توپتاماسىندا وسى سۇراقتارعا جاۋاپ بەرىلگەن. نيۋ-يورك ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ ستەرن بيزنەس مەكتەبىنىڭ ەكونوميكا پروفەسسورى نۋريەل رۋبيني قازىرگى الەمدەگى احۋالعا شولۋ جاساعان. ونىڭ پايىمداۋىنشا, كوروناۆيرۋسقا قارسى ۆاكتسينانى جاپپاي ەگۋ باستالعانىمەن, ەكونوميكانىڭ قالپىنا كەلۋى قيىن. ويتكەنى دامۋدى توقىراتقان بۇدان باسقا دا سەبەپتەر جەتەرلىك. ايتا كەتەرلىگى, اۆتوردىڭ بولجامى ەڭ ناشار ستسەناريگە نەگىزدەلىپ جاسالعان. يرلانديانىڭ بۇرىنعى پرەزيدەنتى, بۇۇ ادام قۇقىعى جونىندەگى جوعارعى كوميسسارى قىزمەتىن اتقارعان, بۇگىندە The Elders توبىنىڭ توراعاسى مەري روبينسون ءوز ماقالاسىندا پاريج كەلىسىمى تۋرالى اڭگىمەلەيدى. ونىڭ ايتۋىنشا, الەم ەلدەرى جاھاندىق جىلىنۋعا جول بەرمەۋ ءۇشىن ءوز مىندەتتەرىن ادال ورىنداۋى كەرەك. اسىرەسە كوروناۆيرۋس داعدارىسى شارتاراپتىڭ تىزە قوسىپ ارەكەت ەتۋى قاجەت ەكەنىن كورسەتتى. ەستەرىڭىزگە سالايىق, الەمدەگى ماڭىزدى دا وزەكتى تاقىرىپتار جونىندە بىرەگەي كونتەنت ازىرلەيتىن Project Syndicate جوباسى ماقالالارى اقپارات جانە قوعامدىق دامۋ مينيسترلىگىنىڭ قولداۋىمەن جارىق كورىپ وتىر.
وقيعا • 14 قاڭتار, 2021
بۇل تۋرالى اقوردانىڭ ءباسپاسوز قىزمەتى حابارلادى, دەپ جازادى Egemen.kz.
الەم • 14 قاڭتار, 2021
كاپيتاليستىك ءوندىرىس كۇشتەرىنىڭ دامۋ ۇدەرىستەرىنىڭ عىلىمي نەگىزدەرىن ۇزاق جىلدار بويى زەرتتەگەن كارل ماركس كاپيتاليستىك جۇيەنىڭ قوزعاۋشى كۇشى مەن نەگىزگى زاڭى قوسىمشا قۇن ەكەنىن ءدال انىقتاپ قانا قويماي, الگى جۇيەنىڭ جاھاندىق ەكونوميكانى ءالسىن-ءالسىن الاپات داعدارىستارعا ۇشىراتىنىن دا, ءتىپتى ءتۇپتىڭ تۇبىندە ول جۇيەنىڭ ورنىنا جاڭا زامانعا لايىق جەتىلدىرىلگەن زاماناۋي جۇيەلەردىڭ كەلەتىنىن دە, سونداي-اق قوعامدىق جانە ەڭبەك سالاسىنداعى قارىم-قاتىناستاردىڭ دا مۇلدە جاڭاشا ءوربيتىنىن كۇنى بۇرىن بولجاپ قويعان سىڭايلى.
وقيعا • 14 قاڭتار, 2021
«قىزىلمەن» قوشتاساتىن كەز كەلدى...
قازىرگى قىزىلوردا قالاسىنىڭ تاريحي كەزەڭدەرىن ەسكە الاتىن بولساق, 1925 جىلدىڭ 15 ساۋىرىندە اقمەشىت قالاسىندا بۇكىل قازاقستان ەڭبەكشىلەرى وكىلدەرىنىڭ باسىن قوسقان قىرعىز اسسر كەڭەستەرىنىڭ V سەزى اشىلعان بولاتىن.
تانىم • 14 قاڭتار, 2021
حاكىم اباي مۇراسىنىڭ باسىم باعىتتارى: ۇلت مۇراتى مەن ەلدىك مۇددەگە كەلىپ سايادى. ول, اسىرەسە, پوەتيكالىق ونەرى مەن «قاراسوزدەر» مۇراسىنان كەڭ كولەمدە كورىنىس بەرەدى. حاكىم اباي باستاپقى تۇستان-اق «...ءوز ءسوزىم – وزىمدىكى» دەگەندى انىق ايتىپ, كەلەسى كەزەكتە ماقسات-مۇراتتارىن ايقىنداپ, وسى باعىتتاعى ۇستانىم-كوزقاراستارىنا مىقتاپ تابان تىرەيدى. كورگەن-بىلگەنىن اقىل كورىگىندە قورىتىپ, تارازىعا سالادى. جان-جۇرەك ءۇنىن ايقىن, كوڭىل تولقىنىن اشىق, دۇنيەتانىم ايناسىن كەڭ تۇسىرەدى. انىعىندا, ءومىرىن, ۋاقىتىن بوسقا وتكىزۋ, ەڭبەگىن-كاسىبىن باعالاماۋ, ءبىلىم-عىلىم, ءداستۇر, ءدىن, تاريح پەن تانىم, ءتالىم-تاربيە ىسىنە ءمان بەرمەۋ, ت.س.س. اقيقاتىن ايتىپ, ماڭىزىن اشادى. قىسقا عۇمىردىڭ الدامشى, وتكىنشىلىگىن تامىرشىداي تاپ باسادى. بايانسىز, تۇرلاۋسىز سيقىنا باس شايقاپ, ىشتەن تىنادى. مۇنىڭ ءوزى «جاقسى بولساڭ, جارىقتى كىم كورمەيدى» دەگەن ءومىر فيلوسوفياسىنان الىنعان تولعام-تولعانىستارىمەن تابيعي ۇندەسىپ, ساباقتاسىپ-اق تۇر.
قوعام • 14 قاڭتار, 2021
تاياۋدا الماتى قالاسىنىڭ ىرگەسىندەگى ەلدى مەكەننىڭ بىرىندە تۇراتىن ۆالەري اعا حابارلاسىپ, قازىرگى كۇنى كۇيزەلىستى كوڭىل-كۇي جاعدايىندا جۇرگەنىن جەتكىزدى.
پىكىر • 14 قاڭتار, 2021
ءۇش ونجىلدىقتى تاريح جىلناماسىنا جازدىرعان تاۋەلسىزدىگىمىزدىڭ سىندارلى ساتتەرى مەن كەمەلدەنگەن كەزەڭدەرىنە سارابدال باعا بەرىپ, ەل ەرتەڭىن جاسامپاز ۇرپاقپەن سارالاعان مەملەكەت باسشىسىنىڭ «تاۋەلسىزدىك بارىنەن قىمبات» ماقالاسى ءار قازاقستاندىقتىڭ كوكەيىندەگى ء«وز ويىن» ءدوپ باسىپ, تۇيتكىلدەرىنىڭ شەشۋىن تاپقانداي.
• 14 قاڭتار, 2021
پرەزيدەنت قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ ەلىمىزدىڭ باس باسىلىمى «Egemen Qazaqstan» گازەتىنە شىققان «تاۋەلسىزدىك بارىنەن قىمبات» اتتى ماقالاسىن وقىپ شىقتىم.
پىكىر • 14 قاڭتار, 2021
شەكارا نە وزەن بولار, نە كەزەڭ بولار نەمەسە تاريحشىلار نەنى ەسكەرۋى كەرەك؟!
قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتى قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ «تاۋەلسىزدىك بارىنەن قىمبات» اتتى ماقالاسىندا «بابالاردان مۇرا بولعان قاسيەتتى جەرىمىز – ەڭ باستى بايلىعىمىز. قازاققا وسىناۋ ۇلان-عايىر اۋماقتى سىرتتان ەشكىم سىيعا تارتقان جوق. بۇگىنگى تاريحىمىز 1991 جىلمەن نەمەسە 1936 جىلمەن ولشەنبەيدى.
