ول سىناققا ساقاداي ساي تۇرۋ مەملەكەتتىك حاتتاماعا دا كوپ سالماق سالاتىنى انىق. بۇل ورايدا وسى سالانىڭ بەلگىلى مامانى باۋىرجان بايبەكتىڭ جالپى باسشىلىعىمەن شىققان قازاقستان رەسپۋبليكاسى مەملەكەتتىك حاتتاماسى تۋرالى جيناقتىڭ (“گوسۋدارستۆەننىي پروتوكول رەسپۋبليكي كازاحستان”) ءمان-ماڭىزى ۇلكەن دەر ەدىك.
جاڭا كىتاپتىڭ نەگىزگى ۇستانعان ماقساتى ماڭىزدى. قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ حاتتامالىق قىزمەتىنىڭ پايدا بولۋ, قالىپتاسۋ جانە دامۋ جولدارىنان تولىقتاي حاباردار ەتىپ, وسىناۋ مەملەكەتتىك قىزمەتتىڭ قىر-سىرىن تەرەڭ دە تاعىلىمدى تانىتۋداعى بۇل جيناقتىڭ كوتەرگەن جۇگى ۇلكەن دە ەلەۋلى. كولەمدى جيناق-وقۋلىقتىڭ كوتەرگەن جۇگىنىڭ ماڭىزدىلىعى سول, وندا مەملەكەتتىك حاتتامانىڭ قازاق جۇرتىنىڭ تاريحىنداعى جۇرگەن جولدارى, الاش دالاسىنداعى العاشقى حاتتامالىق ۇردىستەر مەن ۇلگىلەر تۋرالى قىسقاشا, بىراق ماڭىزدى دەرەكتەر مەن دايەكتەر كەلتىرىلىپ, ەۋرازيا ۇلى دالاسىن الىپ جاتقان ۇلان-بايتاق وڭىردە عۇمىر كەشكەن بابالارىمىزدىڭ تەك قانا ات جالىندا, اتان قومىندا ەمەس, ەلشىلىك-ديپلوماتيالىق سالت-داستۇرلەرى مەن الىستى بولجاعان امالدارى مەن جاتتى باعالاعان جاقسى عۇرىپتارى دا بولعانى جان-جاقتى زەردەلەنگەن. كىتاپتا وتكەن كەزەڭدەردەگى ەلدىك حاتتامانىڭ تاريحى كەشەندى تۇردە كەستەلەنىپ, جۇيەلى ساراپتاۋ, تانىپ تالداۋ ادىستەرى ورىندى قولدانىلعان. قازاقستان اۋماعىندا بولعان مەملەكەتتىك بىرلەستىكتەردىڭ ءتىپتى ءبىزدىڭ داۋىرىمىزگە دەيىنگى شەجىرەسى مەن حاندىق كەزەڭنىڭ قىرۋار سالالى حاتتامالىق ۇردىستەرى حرونولوگيالىق دالدىكتى ساقتاي وتىرىپ جازىلىپ, 15 عاسىردان 19 عاسىرعا دەيىنگى حاتتامالىق ءىس-شارالاردىڭ ەرەكشەلىكتەرى بايىپتى باياندالعان.
تاۋەلسىزدىك جىلدارىندا قول جەتكىزىلگەن جارقىن دا جاسامپاز جاڭالىقتار از ەمەس. ونى ايتۋشى ءبىز عانا ەمەس, الىس-جاقىن دا ايتىپ, جازىپ, باعالاپ جاتىر. تاريحي قىسقا مەرزىمدە عاسىرلىق جولدى ءساتتى ءجۇرىپ وتكەن ەلىمىزدىڭ مەملەكەتتىلىكتى ورنىقتىرۋ, قالىپتاستىرۋ, نىعايتۋ تاريحىندا مەملەكەتتىك حاتتامالىق مەكتەپ تە ويداعىداي قالىپتاستى. كەڭەستىك قيراندى قۇرىلىستان ەڭسە تىكتەپ, ەلدىڭ الدىنا شىققان قازاقستاننىڭ بۇگىنى مەن ەرتەڭىن سومداپ جاتقان جۇرتىمىزدىڭ كەشەگى جانكەشتى ەڭبەگىن, بۇگىنگى كەڭگە جايعان قۇلاشىن, ەرتەڭگە دەگەن ەرلىككە تولى وپتيميستىك رۋحىن كورسەتكەن ۋاقىت – بۇل ءبىزدىڭ ۋاقىت! وسى قۇلاگەر-ۋاقىتتىڭ قۇلاعىنا جارماسىپ, بولاشاق سورەسىنە قاراي ۇمتىلعان قازاق جۇرتىنىڭ تاپقان تابىسى مەن كوتەرىلگەن نامىسى مەملەكەتتىك حاتتامادان قاپىسىز كورىنەتىنىن ەشكىم دە جوققا شىعارا المايدى. سوندىقتان دا بۇل كىتاپ كەرەكتى كىتاپتاردىڭ ءبىرى رەتىندە ءبىزدىڭ كىتاپ سورەمىزدە تۇرۋعا ابدەن لايىقتى. “قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ تۇڭعىش پرەزيدەنتى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ جۇرگىزىپ كەلە جاتقان تۇراقتى جانە جۇيەلى ساياسي باعىتى ناتيجەسىندە ءبىزدىڭ ەلىمىز ەكونوميكالىق دامۋدا ەرەكشە جەتىستىكتەرگە قول جەتكىزدى. جاھاندانۋدىڭ كۇردەلى جاعدايىندا قازاقستان باسشىسى الەمدى “قازاقستان جولى” دەگەن اتاۋعا ءادىل يە بولعانداي, ىشكى جانە سىرتقى ساياساتتى ءبىر-بىرىمەن ءوزارا تەڭ جاعدايدا قالىپتاستىرۋ مۇمكىندىگىنە يە بولدى” دەپ باۋىرجان بايبەكتىڭ ءوزى كىتاپ العىسوزىندە جازعانداي, مەملەكەت باسشىسى مەملەكەتتىك حاتتامانىڭ دا جاڭا, وزىندىك مەكتەبىن قالىپتاستىردى. ءبىر قاراعاندا وزگە ەلدەردىڭ حاتتامالىق ۇردىسىنەن وزگەشەلىگى جوق بولىپ كورىنگەنىمەن, ءبىزدىڭ ەلدىڭ حاتتامالىق ۇردىسىندە ەجەلگى بابالاردىڭ ەلەۋلى ۇلگىلەرى جاڭا زامانعا ساي دامىتىلىپ, جاڭعىرىپ, جاقسى ءبىر قىرىنان اشىلىپ, قولدانىلىپ ءجۇر. بۇگىندە ابدەن قالىپتاسقان وسى سالانىڭ نورماتيۆتىك-قۇقىقتىق بازاسى, تسەرەمونيال مەن اتريبۋتيكا, دايىندالعان مامان كادرلار, جاسالعان نۇسقاۋلىقتار مەن جادىنامالار, ۇلگىلەر مەن ۇسىنىمدار, مەملەكەتتىك ورگاندار اراسىندا ورنىققان ساپالى دا ساليقالى الگوريتم, ياعني ىنتىماقتاستىق ىرعاعى ەندى تۇراقتانعان ولشەم مەن تۇعىرلانعان تۇيىنگە يە بولدى. قازىرگى تاڭدا قازاقستان توعىسقان توقسان جولدىڭ تورابى عانا ەمەس, قۇرلىق پەن قۇرلىقتى ۇشتاستىرىپ, الىپ دەرجاۆالار مەن مەملەكەتتەردى تەڭ دارەجەدە تورىنە تۇزگەن قابىرعالى ەلگە اينالدى.
الەمنىڭ جۇزدەگەن مەملەكەتتەرىمەن ديپلوماتيالىق قاتىناس ورناتىپ, ءوز جەرىندە جۇزدەگەن مەملەكەتتەردىڭ ەلشىلىكتەرى مەن كونسۋلدىقتارىن اشىپ وتىر. ەۋرازيالىق ينتەگراتسيا مەن اسا ءىرى دەڭگەيدەگى حالىقارالىق ۇيىمداردىڭ باسقوسۋى مەن ءوزارا ءتىل تابىسۋىنىڭ باستاماشىسى بولعان قازاقستان باسشىسى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ الەمدىك ارەنادا تانىلعان تۇلعاسىن سوندىقتان دا مەملەكەتتىك حاتتامالار ءوز دارەجەسىندە تاريحقا ءتۇسىرىپ جاتىر. بۇل ەلدىڭ مارتەبەسى, مەملەكەتتىڭ مەرەيى. ساراپشىلار مەن دەرەكشىلەردىڭ ەسەپتەرى بويىنشا پرەزيدەنتتىڭ قاتىسۋىمەن جىل سايىن 500-دەن استام ءىس-شارالار وتەدى ەكەن. مۇنىڭ ءبارى حاتتالىپ, جادىمىزدا جاتتالىپ, ەلدىك شەجىرەمىزگە ەتەنە قاجەت تاريح بولىپ ءتۇسىپ, ءتۇزىلىپ جاتىر. الدىڭعى قاتارلى ستاندارتتارعا ساي وتكىزىلىپ جاتقان حاتتامالىق ءىس-شارالاردىڭ بارلىعى دا بۇگىن وقيعا, ەرتەڭگى تاريح. ەل تاريحى, مەملەكەت تاريحى. گەوگرافيالىق اۋقىمى ابدەن كەڭەيگەن, گەوساياسي ءبىتىمى تۇلعالانعان, حالىقارالىق ماڭىزى اسا ءماندى, حاتتامالىق ادەپ پەن مادەنيەتتىڭ ۇلگىسى بولىپ سانالاتىن حاتتامالىق جۇمىستار قازىر قازاقستان مەملەكەتىنىڭ ۇلتتىق-مەملەكەتتىك اجارى ءارى ابىرويى بولىپ كەلەدى. بۇل جاڭا وقۋلىق-كىتاپ “قازاقستان تاريحىنداعى حاتتامالىق پراكتيكا”, “بۇگىنگى الەمدەگى حالىقارالىق قاتىناستارداعى حاتتامانىڭ ەرەكشەلىكتەرى مەن ادەپتەرى”, “قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ مەملەكەتتىك حاتتاماسى” اتتى نەگىزگى ۇلكەن ءۇش تاراۋدان تۇرادى. سونىمەن قاتار جازىلعان جايلاردى ودان ءارى دەرەكتىك-مازمۇندىق جاعىنان بايىتا تۇسەتىن قوسىمشالار مەن بيبليوگرافيالىق انىقتامالىق جانە يلليۋستراتسيالىق سىلتەمەلەر دە كىتاپتىڭ ۇستانعان ماقساتى مەن يدەياسىن ودان ءارى تۇلعالاندىرىپ, وقۋلىقتىق ءمان-مازمۇنعا قوسىمشا قۇندى سيپات بەرىپ تۇر. جالپى كولەمى 52 باسپا تاباقتان تۇراتىن بۇل كىتاپ-وقۋلىق جاقسى پوليگرافيالىق پىشىندەۋ مەن بەزەندىرۋدەن وتكەن. تەك شىعارىلىم داناسى ازداۋ, بار بولعانى 1000 دانا. بۇل كىتاپ تەك قانا حاتتامالىق ىسپەن اينالىساتىن مەملەكەتتىك مەكەمە ەمەس, بارلىق مەملەكەتتىك ورگاندار ءۇشىن دە كەز كەلگەن جاعدايدا پراكتيكالىق ءتالىم-تاربيە, جول كورسەتەر نۇسقاۋلىق بولا الاتىن جيناق. ءتىپتى مەكتەپتىڭ جوعارى سىنىپ وقۋشىلارى دا وسى باستان حاتتامالىق الىپپەگە نازار سالسا, ودان ەش ۇتىلمايدى. مەملەكەتتىك حاتتاما مەن ازاماتتىق ادەپ قاعيدالارىنىڭ دا جالپى ۇشتاسار جەرى ءبىر. ەڭ باستىسى كەلگەن قوناقتى سىيلاۋ, قادىرلەۋ, وعان ورنى مەن بەدەلىنە ساي قۇرمەت پەن ىقىلاس كورسەتۋ. بۇل قاسيەتتەر حالقىمىزدىڭ قانىندا بار ۇلى داستۇرلەردىڭ كوزى بىتەلە جازداپ كەلە جاتقان قاينارلارىن قايتادان اشىپ كەتۋگە دە يگى اسەرىن تيگىزەر ەدى دەگەن وي بار.
كىتاپتىڭ ءبىرىنشى تاراۋىندا اۆتور وتكەن عاسىرلار قويناۋىنا كوز تاستاپ, قازاقستان دالاسىنداعى ەجەلگى حاتتامالىق داستۇرلەر تۋرالى جان-جاقتى ءسوز ورەدى. اتا-بابا رۋحىن قادىرلەۋ جونىنەن الەم حالىقتارىنىڭ قاي-قايسىسىنان دا ورەسى بيىك تۇراتىن ساقتاردىڭ سول كەزدەگى حالىقتىق تسەرەمونيالدارى, بۇگىنگى تىلمەن ايتقاندا, ەلدىك حاتتامالارى جونىندە قۇندى-قۇندى دەرەكتەر مەن دايەكتەر ورنىمەن ايتىلىپ, ودان شىعاتىن قيسىندى قورىتىندىلار وقىرماننىڭ زەردەسىنە جاڭا مالىمەتتەر قۇيادى. بۇل دەرەكتەر حالىقارالىق قاتىناستار سالاسىندا ەندى عانا “جەلكىلدەپ وسكەن قۇراقتاي” بولىپ جەتىلىپ كەلە جاتقان وسى ماماندىقتىڭ جاس شاكىرتتەرىنە قاجەتتى اقپاراتتاردى تولىقتاي بەرە الادى. جەتىسۋ جەرىنەن تابىلعان شىراعدانداردا بەينەلەنگەن حاتتامالىق داستۇرلەر بەينەسى, پازىرىق قورعانىنان تابىلعان قوناق كۇتۋ سالتىن بەينەلەگەن اق تەكەمەت, ەسىك قورعانىنان تابىلعان اڭ ستيلىندەگى بەلبەۋلىك دوعالار, مۇدە قاعاننىڭ قادىرلى قوناقتار مەن رەسمي دەلەگاتسيالاردىڭ الدىنان شىققان كەزدەگى ات ۇستىندەگى سالتاناتتى كيىمى, ءبىزدىڭ ەجەلگى بابالارىمىزدىڭ سالت-ءداستۇرىن بەينەلەپ, كورسەتكەن قىتايلىقتاردىڭ سان الۋان مينياتيۋرالارى نەگىزىندە تاريحقا تەرەڭدەي وتىرىپ, كوپ جايدى قوزعاعان اۆتور ەۋرازيا جازىعىنىڭ ءار جەرىندە كۇنى بۇگىنگە دەيىن بالبال تاستاردان مەيىرلەنە كوز تاستاپ تۇرعان مەيىربان بابالارىمىزدىڭ وتكەنى مەن كەتكەنىنەن سىر قوزعايدى.
بەلگىلى تاريحشى عالىم ب.كومەكوۆ: “حۋنداردىڭ مەملەكەتتىك داستۇرلەرى ەۋرازيا دالاسىن مەكەن ەتكەن كوشپەلىلەر مەملەكەتىنىڭ ارعىتەكتى اقيقات كورىنىسى” دەپ جازعانداي, ەجەلگى ەۋرازيا قۇرلىعىنىڭ تاريحىندا حۋنداردىڭ قۇدىرەتتى ىزدەرى سايراپ جاتىر. كىتاپتا وسى جايلار تەك قۇر ءدىلمار, قۇرعاق ماقتانىش رەتىندە ەمەس, وسى سالانىڭ اسا بەلگىلى مايتالمان ماماندارى س.كلياشتورنىيدىڭ, د.ساۆينوۆتىڭ, ل.گۋميلەۆتىڭ, ن.ءبيچۋريننىڭ, يۋ.حۋدياكوۆتىڭ, ا.نەفەدكيننىڭ, ت.ب. زەردەلى زەرتتەۋ ەڭبەكتەرىنە سۇيەنە وتىرىپ, ناقتى دەرەكتەرگە ارقا تىرەيدى. وسى رەتتە ەل تاريحىنىڭ ەلەۋلى وقۋلىقتارىنىڭ ءبىرى, ەلباسىمىزدىڭ بەلگىلى كىتابى – “عاسىرلار توعىسىندانىڭ” دا جيناقتىڭ مازمۇندىق جۇگىن ودان ءارى كوتەرىپ تۇرعانى شىندىق. جالپى, تاريحي دەرەكتەردى تىزبەلەپ ايتۋ بار دا, ونى بارىنشا تالداپ, تاراتىپ, وقىرمانعا تۇسىندىرە وتىرىپ جازۋ بار. وسى تۇرعىدان كەلگەندە, بۇل كىتاپ تەك قانا وسى سالانىڭ ماماندارى ءۇشىن عانا ەمەس, ەل تاريحىن, مەملەكەت تاريحىن, اتا-بابا تاريحىن قادىرلەپ, قاستەرلەيتىن كەز كەلگەن ادام ءۇشىن ماڭىزدى جيناق. كوككە تابىنعان كوك تۇرىكتەردىڭ اسپانعا قاراپ جايىلعان ادال الاقاندارىنىڭ اراسىنان توگىلگەن ءتاڭىردىڭ نۇرى ءبىزدىڭ بابالارىمىزدىڭ كوكىرەگىندە كۇن ساۋلەسىن ويناتىپ, ادامگەرشىلىكتىڭ ادامي پرينتسيپتەرىن قالىپتاستىرعان. كوك اسپان مەن قارا جەردىڭ اراسىنداعى ماڭگىلىك رۋحاني بايلانىس پەن ءوزارا تۇسىنىستىك ءبىزدىڭ اتا جىرىمىز بەن انا اڭىزدارىمىزدىڭ التىن تەگىن قۇراعان. تاڭىرگە تابىنعان كۇلتەگىن مەن بىلگە قاعاننىڭ بىزگە جەتكەن كوك تاستاعى كونە جىرلارى كەشەگى-بۇگىنگى اقىندارىمىزدىڭ ولەڭدەرىندە دە ورنەك تاۋىپ, وزەگىن كورسەتىپ جاتىر.
مۇقاعاليدىڭ: “الدىمەن كورگەنىم اسپان” دەۋىندە ۇلكەن سىر بار. بەلگىلى اقىننىڭ بەلگىلى داستانى جازىلىپ, ول پاراقشالار بولىپ ۇشاقتان تومەن تاستالىپ, قاۋقىلداعان حالىق مارە-سارە بولعاندا سول مۇقاعالي تاعى دا “جەر انا, كەشىر ءبىزدى” دەپ جازعان ەدى عوي. اسپان استىندا, جەر ۇستىندە جاڭا مىڭجىلدىقتىڭ تۇندىگىن ءتۇرىپ, ىرگەسىن كوتەرگەن ادامزاتتىڭ ۇلى كوشىندە كەلە جاتقان قازاق جۇرتى الىستا قالعان التىن تامىرىن تابۋ ءۇشىن اقيقاتتىڭ الداسپانىنا سۇيەنىپ, وي سۇڭگىسىن ءبىلىم الاۋىنا شىڭداعاندا عانا ۇپايىمىز تۇگەل بولارى حاق. سوندىقتان ۇلى ۇستاز ىبىراي التىنسارى بالاسى: ء“بىر اللاعا سيىنىپ, كەل, بالالار وقىلىق!” دەپ تەگىن ايتپاعانىن تەرەڭ ءتۇسىنىپ, قاجەتتى وقۋلىقتاردان كوز جازباي, كەرەگىمىزدى تانىپ, كوگەنىمىزدى تولتىرا بەرەيىك. اڭگىمەنىڭ العاشقى سارىنىنا قاراي وكشە كوتەرسەك, ەكىنشى تاراۋ مەن ءۇشىنشى تاراۋدىڭ اراسىندا قيسىندىق ايىرما جوق. ءبىرى نەگىزگى تاقىرىپتىڭ كىرىسپەسى, ەكىنشىسى ونىڭ جان-جاقتى مازمۇنى ىسپەتتەس. قازىرگى الەمدەگى حالىقارالىق قاتىناستار مەن ادەپ نورمالارى, ءار ءتۇرلى دەڭگەيدەگى حالىقارالىق وقيعالار مەن ۇردىستەر, باسقوسۋلار مەن كەزدەسۋلەر قالاي اتقارىلادى, قالاي جاسالادى, قالاي ادىپتەلىپ, قانداي حاتتامالىق قيسىندارعا ارقا سۇيەيدى, مىنە, وسىلار كىتاپتىڭ ەكىنشى تاراۋىندا كەڭىنەن بايىپتالىپ, اسىرەسە شەتەلدەردەگى حاتتامالىق سالت-داستۇرلەر جايى جان-جاقتى زەردەلەنەدى. بۇل جەردە وزگەنى تانۋ ارقىلى ءوزىڭدى تانيسىڭ دەگەن حالىقتىق قاعيدا بوي كورسەتەدى.
وسى تاراۋدا ەۋروپانىڭ دا, ازيانىڭ دا, امەريكانىڭ دا, افريكانىڭ دا مەملەكەتتىك حاتتامالارى جونىندە قىسقا دا نۇسقا مالىمەتتەر بەرىلىپ, ولار حاقىندا قاجەتتى ءسوز ايتىلعان. وقۋلىقتىق ءستيلدىڭ دە بارىنشا كورىنگەن تاراۋى وسى. ال كىتاپتىڭ جازىلۋ يدەياسى وسى جيناقتىڭ دۇنيەگە كەلۋىنە باستى قازىق بولعان تاراۋ – “قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ مەملەكەتتىك حاتتاماسى”. بۇل تاراۋدا ايتىلاتىن جايلاردىڭ باستى وقيعالارىن قازاقستان حالقى دا جان-جاقتى بىلەدى. كەزىندە بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارىندا كۇن سايىن كورسەتىلىپ, جازىلعان جايلاردىڭ جاي-كۇيىن اۆتور تولىق اشىپ بەرگەن. ساياسي ساحنا سىرتىنداعى سان الۋان جاعدايلاردىڭ پايدا بولۋ, دامۋ, ءوربۋ, جالعاسۋ, اياقتالۋ ساتتەرى قالاي جۇزەگە استى, كىم اسىردى, باستى رولدە كىم بولدى دەگەن ساۋالدارعا وقىرمان ەندى تولىق ماعلۇمات الادى.
وسىلايشا ءاربىر وقىرمان ءوزى دە وسى وقيعالاردىڭ تىكەلەي بولماسا دا, جاناما كۋاسى بولعانىن سەزىنەدى. بۇل نەگىزگى تاراۋدا مەملەكەتتىك رامىزدەردىڭ ءمانى مەن ماقساتى تولىقتاي اشىلىپ, ونى قولدانۋ مەن پايدالانۋدىڭ مەملەكەتتىك حاتتاماداعى باستى ماڭىزى مەن ماقساتى جۇيەلەنگەن. مەملەكەتتىك رامىزدەردى قۇرمەتتەۋ مەن قاستەرلەۋدىڭ مەملەكەتتىك حاتتامادا كورىنىس تابۋى قانداي ماڭىزعا يە ەكەندىگىن دە وسى كىتاپتى وقۋ ۇستىندە جاس مامان تەرەڭ سەزىنە تۇسەتىن بولادى. شەتەلدىڭ مەملەكەت باسشىلارى مەن پرەزيدەنتتەرىنىڭ قازاقستانعا كەلۋ ساپارلارى, ەلباسىمىز – ۇلت كوشباسشىسى نۇرسۇلتان ءابىش ۇلى نازارباەۆتىڭ شەتەلدەرگە بارعان ساپارلارى, وسىلاردى دايىنداۋ مەن ويداعىداي جۇزەگە اسىرۋ پروتسەستەرى, مەملەكەتتىك حاتتامانىڭ قىرلارى مەن سىرلارى, ماڭىزى مەن ءمانى, قىسقاسى وسى سالاداعى بارلىق جايتتەر مەن جاعداياتتار كىتاپتا تولىق ءارى حرونولوگيالىق تىزبەگە ساي جازىلعان. مەملەكەت باسشىسىنىڭ رەسمي, مەملەكەتتىك, جۇمىس, كەزدەسۋ, بيرەسمي كەزدەسۋلەر, سامميت ساپارلارى, ءوز ەلىمىزدىڭ وڭىرلەرىنە جاسالعان جۇمىس ساپارلارى جانە ولاردىڭ دايىندالۋ, جۇزەگە اسىرىلۋ پروتسەستەرى تۋرالى ەگجەي-تەگجەيلى جازىلىپ, ءاربىر ساپاردىڭ ءمانى مەن ماقساتى ايقىندالىپ, كورسەتىلگەن. شەت ەلدەردەن كەلگەن دەلەگاتسيالاردى قابىلداۋ مەن كۇتۋدىڭ حالىقارالىق نورمالارعا ساي ەتيكاسى مەن ەستەتيكاسى, قوناقاسى بەرۋدەگى قالىپتاسقان داستۇرلەر مەن حالىقارالىق شارتتارعا ساي بولۋى, قوناقتى دارەجەسىنە قاراي كىمنىڭ كۇتىپ الىپ, كىمنىڭ شىعارىپ سالاتىنى دا وسى كىتاپتا ورىندى باياندالعان. مەملەكەتتىك مەرەكەلەردەگى ءىس-شارالاردى وتكىزۋ مەن مەملەكەتتىك ناگرادالاردى, جوعارى اسكەري اتاقتار مەن شەندەردى بەرۋدەگى قالىپتاسقان حاتتامالىق ۇردىستەر, مىنە وسىلاردىڭ ءبارى وسى سالادا وقىپ جاتقان جاستار مەن ماماندار, ستۋدەنتتەر مەن جاس كادرلار ءۇشىن اسا قاجەت.
سان تاقىرىپتى قامتىعان سالا-سالا سۋرەتتەر, حاتتامالىق ءىس-شارالاردىڭ ءارتۇرلى دەڭگەي مەن مازمۇنداعى كورىنىستەرى كىتاپتىڭ دەرەكتىك-دايەكتىك ماڭىزىن ودان ءارى ارتتىرىپ, شىنايى سەنىمدىلىگىن شاشاۋ شىعارماي دالەلدەيدى. قىسقاسى, ءوزى دە شەتەلدە “بولاشاق” باعدارلاماسى بويىنشا وقىپ, ءبىلىم العان, وسى سالانىڭ قالىپتاسقان قايراتكەرى, ء“بىرىنشى كلاستى كەڭەسشى” ديپلوماتيالىق دارەجەسى بار, 2006-2009 جىلدارى ەلباسى حاتتامالىق قىزمەتىنىڭ جەتەكشىسى بولعان باۋىرجان قىدىرعالي ۇلى بايبەكتىڭ تىكەلەي باسشىلىعىمەن دۇنيەگە كەلگەن وقۋلىق-كىتاپتىڭ ماڭىزى مەن ماقساتى تۋرالى قىسقاشا ايتا وتىرىپ, ەل تاريحىنىڭ جاڭا ءبىر تاراۋىنا قوسىلعان جاقسى جيناق كىتاپ سورەسىنە قوسىلدى دەگەن پىكىرىمىزدى ءبىلدىرىپ وتىرمىز. وسى كىتاپتى وقىعان, قاراعان, زەردەلەگەن ادام ءوزى دە وسى ايتىلعاندارعا قوسىلاتىنىنا كامىل سەنەمىز. وتەگەن ورالباەۆ, فيلولوگيا عىلىمدارىنىڭ كانديداتى.
