فوتو: اشىق دەرەككوز
بۇل كونستيتۋتسيالىق زاڭ 2026 جىلعى 15 ناۋرىزدا رەسپۋبليكالىق رەفەرەندۋمدا قابىلدانعان ەلىمىزدىڭ جاڭا كونستيتۋتسياسىنان باستالعان اۋقىمدى رەفورمالاردىڭ نەگىزى سانالادى. پرەزيدەنت حالىق پەن مەملەكەتتىك بيلىك بىرلىگىنىڭ, قازاقستان رەسپۋبليكاسى كونستيتۋتسياسىنىڭ مىزعىماستىعىنىڭ, ادام مەن ازاماتتىڭ قۇقىقتارى مەن بوستاندىقتارىنىڭ سيمۆولى ءارى كەپىلى رەتىندە ەرەكشە ءرول اتقارادى.
قاراستىرىلىپ وتىرعان كونستيتۋتسيالىق زاڭدا قازاقستان رەسپۋبليكاسى پرەزيدەنتى مەن ۆيتسە-پرەزيدەنتىنىڭ مارتەبەسى, وكىلەتتىكتەرى, پرەزيدەنت اكتىلەرىنىڭ نىساندارى رەتتەلەدى. سونداي-اق پرەزيدەنتتى قىزمەتىنەن مەرزىمىنەن بۇرىن بوساتۋ جانە قىزمەتىنەن كەتىرۋ تەتىكتەرى, پرەزيدەنتتىڭ قىزمەتىن قامتاماسىز ەتۋ ءتارتىبى, ەكس-پرەزيدەنتتەردىڭ مارتەبەسى, سونداي-اق زاڭنىڭ بىرقاتار وزگە دە قورىتىندى ەرەجەلەرى بەكىتىلگەن.
كونستيتۋتسيالىق زاڭ جوباسىندا پرەزيدەنتتىڭ وكىلەتتىكتەرى مەن ونىڭ مەملەكەتتىك ورگاندارمەن ءوزارا ءىس-قيمىل جاساۋ ءتارتىبى جازىلعان. بۇل مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆ جاريالاعان: «كۇشتى پرەزيدەنت – ىقپالدى پارلامەنت – ەسەپ بەرەتىن ۇكىمەت» كونستيتۋتسيالىق مودەلىنىڭ لوگيكاسىن كورسەتەدى. توتەنشە شارالار قابىلداۋ كەزىندە پرەمەر-مينيسترمەن جانە قۇرىلتاي توراعاسىمەن كەڭەسۋدى ەنگىزۋ جانە بىرقاتار تاعايىنداۋلاردى پارلامەنتتىك كەلىسۋ تەتىگى قازاقستاننىڭ تەڭگەرىمدى پرەزيدەنتتىك رەسپۋبليكاعا دايەكتى تۇردە بەت بۇرعانىن ايعاقتايدى. سونىمەن قاتار كونستيتۋتسيالىق زاڭدا پرەزيدەنت ءۇشىن ونىڭ قىزمەتىنىڭ شەڭبەرىن قاتاڭ جىكتەيتىن شەكتەۋلەر دە جازىلعان.
وكىلەتتىكتەر بولىگىندە پرەزيدەنت مەملەكەتتىك باسقارۋدىڭ بارلىق نەگىزگى سالالارىنا ستراتەگيالىق باسشىلىقتى شوعىرلاندىرادى. بۇل رەتتە, قازاقستان كونستيتۋتسياسىنا سايكەس, قاراستىرىلىپ وتىرعان زاڭ جوباسىندا جاۋاپكەرشىلىك ايماعى مەن مەملەكەتتىك ورگاندارمەن ءوزارا ءىس-قيمىل ءتارتىبى بەلگىلەنگەن.
سىرتقى ساياساتتا ول كەلىسسوزدەر جۇرگىزەدى, حالىقارالىق شارتتارعا قول قويادى جانە ولاردىڭ كۇشىن جويادى, ەلشىلەردى تاعايىندايدى. قورعانىس جانە قاۋىپسىزدىك سالاسىندا پرەزيدەنت جوعارعى باس قولباسشى بولىپ ەسەپتەلەدى, اسكەري دوكترينانى بەكىتەدى, توتەنشە نەمەسە سوعىس جاعدايىن ەنگىزەدى. زاڭ شىعارۋشى بيلىككە قاتىستى ول قۇرىلتاي سەسسيالارىن شاقىرادى, زاڭ شىعارۋ باستاماسى مەن ۆەتو قۇقىعىنا يە. اتقارۋشى بيلىككە قاتىستى ۇكىمەت مۇشەلەرىن تاعايىندايدى جانە قىزمەتىنەن بوساتادى, پرەمەر-ءمينيستردىڭ ەسەپتەرىن جۇيەلى تۇردە تىڭدايدى. سونىمەن قاتار كونستيتۋتسيالىق سوتتىڭ توراعاسى مەن سۋديالارىن, جوعارعى سوت توراعاسىن, سونداي-اق باس پروكۋروردى تاعايىندايدى جانە ونىڭ ەلدەگى زاڭدىلىقتىڭ جاي-كۇيى تۋرالى ەسەپتەرىن توقسان سايىن تىڭداپ وتىرادى.
