ورتكە قارسى دايىندىق جوعارى دەڭگەيدە
«سەمەي ورمانى» رەزەرۆاتىندا پرەمەر-مينيسترگە ورمان مەن دالا ورتتەرىن ەرتە انىقتاۋعا ارنالعان, جي نەگىزىندە جۇمىس ىستەيتىن جۇيەنى قاناتقاقتى رەجىمدە ەنگىزۋ ناتيجەلەرى ۇسىنىلدى. اتالعان تەحنولوگيا ءورت وشاقتارىن الىس قاشىقتىقتان ءارى كەز كەلگەن اۋا رايى جاعدايىندا انىقتاۋعا مۇمكىندىك بەرەدى.
سونداي-اق «سەمەي ورمانىندا» ورمان ءورتى تۋرالى وقۋ-جاتتىعۋ وتكىزىلدى. رەزەرۆات ماماندارى ءورت سوندىرۋشىلەرمەن بىرلەسىپ, تسيفرلىق تەحنولوگيالاردىڭ تيىمدىلىگى مەن ءورت ءسوندىرۋ قىزمەتىنىڭ ءوزارا ارەكەتتەسۋ الگوريتمىن كورسەتتى.
پرەزيدەنت تاپسىرماسىنا ساي ءورتتى ەرتە انىقتاۋ تەحنولوگياسى ەلدە كەزەڭ-كەزەڭىمەن كەڭەيتىلىپ جاتىر. بىرقاتار ورمان شارۋاشىلىقتارى مەن ۇلتتىق پاركتەردە بۇل جۇيە ىسكە قوسىلعان. بيىل شىلدە ايىندا 24 تابيعي اۋماقتى تولىق قامتۋ, قىركۇيەكتە جۇيەنى ونەركاسىپتىك پايدالانۋعا بەرۋ جوسپارلانعان.
«مەملەكەت باسشىسىنىڭ تاپسىرماسىنا سايكەس ءبىز ورمان قورىن قورعاۋدىڭ تۇبەگەيلى جاڭا ستاندارتتارىن ەنگىزىپ جاتىرمىز. ورماندى قالپىنا كەلتىرىپ قانا قويماي, توتەنشە جاعدايلاردىڭ الدىن الۋعا دا باعىتتالعان جۇيەلى شارالار قابىلدانادى. پرەزيدەنت ايقىنداعان نەگىزگى باعىتتاردىڭ ءبىرى – تسيفرلاندىرۋدى ەنگىزۋ. بىلتىر رەزەرۆاتتا 510 مىڭ گەكتار اۋماقتى قامتيتىن, 37 زاماناۋي كامەرامەن جابدىقتالعان ءورتتى ەرتە انىقتاۋ جۇيەسى ەنگىزىلدى. تەحنولوگيالاردى تىكەلەي پاترۋلدەۋ شارالارىمەن نىعايتۋ قاجەت. بۇل وتە ماڭىزدى. سوندىقتان ءورت قاۋپى جوعارى كەزەڭدە ورمان كۇزەتىنىڭ تۇراقتى جۇمىسىن قامتاماسىز ەتىپ, ول بارلىق قاۋىپتى ايماقتاردى قامتۋعا ءتيىس. جۇرگىزىلىپ جاتقان جۇمىس «تازا قازاقستان» جالپىۇلتتىق باستاماسىنىڭ ماقسات-مىندەتتەرىنە تولىق سايكەس كەلەدى, ونىڭ شەڭبەرىندە ءبىز تابيعي رەسۋرستاردى ساقتاپ قانا قويماي, ازاماتتاردىڭ ەكولوگيالىق مادەنيەتىن دە ارتتىرامىز», دەدى و.بەكتەنوۆ.
پرەمەر-مينيستر جۇمىستى جەدەلدەتۋدى, تسيفرلىق تەحنولوگيا-لاردى ساپالى ەنگىزۋدى قامتاماسىز ەتۋدى تاپسىردى.
كراسنوكوردون ورمانشى-لىعىنىڭ اۋماعىن ارالاۋ بارىسىندا ولجاس بەكتەنوۆ پرەزيدەنتتىڭ «سەمەي ورمانى» ورمان شارۋاشىلىقتارىنىڭ ماتەريالدىق-تەحنيكالىق بازاسىن نىعايتۋ جونىندەگى تاپسىرمالارى شەڭبەرىندە جۇرگىزىلىپ جاتقان جۇمىسپەن تانىستى. كەيىنگى ەكى جىلدا رەزەرۆات پاركى 100% زاماناۋي تەحنيكامەن جاڭارتىلعان. بۇگىندە ونىڭ توزۋ ماسەلەسى تولىعىمەن شەشىلدى. تەك وتكەن جىلدىڭ وزىندە ليزينگ قاراجاتى ەسەبىنەن 39 جاڭا ءورت ءسوندىرۋ ماشيناسى, 26 شاعىن ءورت ءسوندىرۋ كەشەنى, اسپالى جابدىعى بار 10 تراكتور ساتىپ الىندى.
جالپى العاندا, مەملەكەت باسشىسىنىڭ تاپسىرماسىنا سايكەس ۇكىمەت ورتكە قارسى تەحنيكالاردى جاڭعىرتۋ جونىندەگى اۋقىمدى باعدارلامانى جۇزەگە اسىرىپ جاتىر. بۇل ماقساتتارعا 2024–2025 جىلدارى رەسپۋبليكالىق جانە جەرگىلىكتى بيۋدجەتتەن 21,5 ملرد تەڭگە ءبولىندى. ناتيجەسىندە, ورمان شارۋاشىلىقتارىنىڭ جاڭا تەحنيكامەن قامتاماسىز ەتىلۋى 87%-عا جەتتى. ورمان شارۋاشىلىقتارىنا 92 ءورت ءسوندىرۋ ماشيناسى, 118 شاعىن ورمان پاترۋلدىك كەشەنى, 244 تراكتور, 240 پاترۋلدىك ماشينا, 3 مىڭنان استام باسقا دا تەحنيكا مەن جابدىق ساتىپ الىندى. ليزينگ قاراجاتى ەسەبىنەن 1057 ورتكە قارسى تەحنيكانى ساتىپ الۋعا 35 ملرد تەڭگە ءبولىندى. بيىل مامىر ايىنىڭ سوڭىنا دەيىن ەلدىڭ بارلىق وڭىرىندە بۇل جۇمىستى تولىق اياقتاۋ جوسپارلانىپ وتىر.
تۋريزمگە سەرپىن بەرەتىن جوبالار
سونىمەن قاتار ولجاس بەكتەنوۆ سەمەي قالاسى اكىمشىلىك ىسكەرلىك ورتالىعىن دامىتۋ جوبالارىمەن, الاكول جاعالاۋىن دامىتۋدىڭ كەشەندى جوسپارىمەن تانىستى. ۇسىنىلعان قۇجاتتار مەملەكەت باسشىسىنىڭ باستاماسىمەن اباي قۇنانباي ۇلىنىڭ 180 جىلدىعىنا ارنالعان «ابايعا قۇرمەت» رەسپۋبليكالىق اكتسياسى اياسىندا جۇزەگە اسىرىلىپ جاتىر.
بۇعان قوسا, ۇكىمەت باسشىسىنا زاماناۋي تۋريستىك-رەكرەاتسيالىق ايماق قالىپتاستىرۋعا باعىتتالعان الاكول جاعالاۋىن دامىتۋدىڭ كەشەندى جوسپارى تانىستىرىلدى. اباي وبلىسىنىڭ اكىمى بەرىك ءۋاليدىڭ ايتۋىنشا, وڭىردە 2029 جىلعا دەيىن ءتۋريزمدى دامىتۋعا باعىتتالعان 49 جوبا ىسكە اسىرىلادى. الاكول جاعالاۋىنىڭ ينفراقۇرىلىمىن دامىتۋعا بيىل 10 ملرد تەڭگە بولىنگەن. قاراجات ينجەنەرلىك جانە كولىك ينفراقۇرىلىمىن جاڭعىرتۋعا, سونداي-اق بەينەباقىلاۋ مەن ءموبيلدى ينتەرنەتتى ەنگىزۋگە باعىتتالادى. بىلتىر وبلىستا ءتۋريزمدى دامىتۋعا باعىتتالعان جالپى سوماسى 8,9 ملرد تەڭگە بولاتىن 4 جوبا جۇزەگە اسىرىلدى.
پرەمەر-مينيستر الەۋمەتتىك ينفراقۇرىلىمدى جاڭعىرتۋدى, ءتۋريزمدى دامىتۋدى ءارى ينۆەستيتسيالىق تارتىمدىلىقتى ارتتىرۋدى قوسا العاندا, وبلىستى كەشەندى دامىتۋدىڭ ماڭىزدىلىعىن اتاپ ءوتتى.
سەمەيدە اۋماعى 1 مىڭ گەكتاردان اساتىن اكىمشىلىك ىسكەرلىك ورتالىق سالۋ جوسپارلانعان. جوبا اياسىندا 2026–2029 جىلدارى 75 مىڭ ادامعا ارنالعان 3 ملن شارشى مەتر تۇرعىن ءۇي, سونداي-اق 40-تان استام الەۋمەتتىك جانە كوممەرتسيالىق نىسان, ونىڭ ىشىندە 17 مەكتەپ پەن بالاباقشا بوي كوتەرەدى. ولجاس بەكتەنوۆ قالا قۇرىلىسىنا قاتىستى شەشىمدەردىڭ ساپاسىن قامتاماسىز ەتۋ مەن وبلىس اكىمدىگى تاراپىنان كەشەندى جوسپاردى جۇزەگە اسىرۋدى ءتيىمدى ۇيلەستىرۋ قاجەتتىگىن اتاپ ءوتتى.
ءوڭىردى كەشەندى دامىتۋ ناتيجەسى
سونداي-اق پرەمەر-مينيستر اباي وبلىسىندا يندۋستريالىق جانە الەۋمەتتىك جوبالاردى جۇزەگە اسىرىلۋ بارىسىن تەكسەردى.
ۇكىمەت باسشىسى «اگروليدەر KAZ» جشس اۋماعىندا بۇرشاق پەن مايلى داقىلداردى قايتا وڭدەۋ زاۋىتىنىڭ جۇمىسىمەن تانىسىپ, دايىن ءونىمدى سەرتيفيكاتتاۋ زەرتحاناسىن, وندىرىستىك تسەحتار مەن تەحنولوگيالىق جەلىلەردى قاراپ شىقتى. كاسىپورىننىڭ قۋاتى جىلىنا 72 مىڭ توننا شيكىزاتتى قۇرايدى. دايىن ءونىم شىعارۋ كولەمى تاۋلىگىنە 160 تونناعا جەتەدى.
كومپانيانىڭ باس ديرەكتورى نيكولاي ۋشاكوۆتىڭ مالىمەتىنشە, زاۋىتتى جاراقتاندىرۋ كەزىندە تۇركيا مەن يتاليانىڭ زاماناۋي تەحنولوگيالىق شەشىمدەرى قولدانىلعان. مۇندا ءونىمنىڭ 10-نان استام ءتۇرى ءوندىرىلىپ, ىشكى نارىقپەن قاتار ەۋروپا, ازيا, لاتىن امەريكاسى ەلدەرىنە ەكسپورتتالادى. جوباعا 4,1 ملرد تەڭگە ينۆەستيتسيا تارتىلىپ, 50 جۇمىس ورنى اشىلعان.
«مەملەكەت باسشىسى اۋىل شارۋاشىلىعى ونىمدەرىن تەرەڭ وڭدەۋدى دامىتۋ, شيكىزاتتى ساقتاۋ جانە وڭدەۋ قۋاتتارىن ۇلعايتۋ, سونداي-اق سىرتقى نارىقتارعا وتكىزۋگە قولداۋ كورسەتۋ قاجەتتىلىگىن ۇنەمى ايتىپ كەلەدى. اوك ونىمدەرىنىڭ قايتا وڭدەلگەن ۇلەسىن 70%-عا دەيىن ارتتىرۋ – ءبىزدىڭ الدىمىزدا تۇرعان باسىم مىندەتتەردىڭ ءبىرى. «اگروليدەر» كاسىپورنى – اباي وبلىسى ءۇشىن اگروونەركاسىپ كەشەنى سالاسىنداعى ستراتەگيالىق جوبا. كاسىپورىن وڭىرلىك دەڭگەيدە اتالعان تاپسىرمالاردىڭ جۇزەگە اسىرىلىپ جاتقانىن ايقىن كورسەتەدى», دەدى و.بەكتەنوۆ.
پرەمەر-مينيستر سونداي-اق «Qazaq-Astyq Group» جشس-نىڭ تولىق تسيكلدى ماي ەكستراكتسيالاۋ زاۋىتى مەن «تەحنواۆيا-قازاقستان» جشس-نىڭ «تىگىن فابريكاسى» فيليالىندا بولىپ, كاسىپورىنداردىڭ وندىرىستىك قۋاتىمەن تانىستى.
ساپار بارىسىندا الەۋمەتتىك ينفراقۇرىلىمعا دا ەرەكشە نازار اۋدارىلدى. پرەمەر-مينيستر سەمەيدەگى قۇرىلىسى اياقتالعان وقۋشىلار سارايىنىڭ دايىندىعىن تەكسەردى. نىسان مەملەكەت باسشىسىنىڭ تاپسىرماسىنا سايكەس, ونىڭ ىشىندە قايتارىلعان اكتيۆتەر جيناقتالاتىن ارنايى مەملەكەتتىك قور قاراجاتى ەسەبىنەن سالىندى. ولجاس بەكتەنوۆ روبوتتەحنيكا مەن باعدارلامالاۋ كابينەتتەرىن, سەنسورلىق كابينەتتى, باسسەين, جەكپە-جەك, اۆيامودەلدەۋ زالدارىن ارالاپ كوردى. سارايدىڭ جالپى اۋدانى 9,8 مىڭ شارشى مەتردى قۇرايدى. مۇندا ءبىلىم بەرۋدە ەرەكشە قاجەتتىلىكتەرى بار بالالارعا جاعداي جاساۋعا ايرىقشا كوڭىل بولىنەدى.
ۇكىمەت باسشىسى باستالعان جوبالاردىڭ ۋاقتىلى جۇزەگە اسىرىلۋىن قامتاماسىز ەتۋدى, قوسىلعان قۇنى جوعارى ءونىم شىعارۋدى ۇلعايتۋدى, جاڭا جۇمىس ورىندارىن قۇرۋدى, سونداي-اق وتكىزۋ نارىقتارىن ودان ءارى كەڭەيتۋدى تاپسىردى.
وڭىرگە ساپار بارىسىندا ولجاس بەكتەنوۆ توتەنشە جاعدايلاردى جويۋ جونىندەگى رەسپۋبليكالىق جەدەل شتابتىڭ وتىرىسىن وتكىزدى. جيىندا بيىلعى ءورت قاۋپى جوعارى كەزەڭگە دايىندىق ماسەلەلەرى قارالدى.
ء«ورت قاۋپى بار كەزەڭ بولسا ەندى عانا باستالىپ جاتىر. بىرقاتار وڭىردە تابيعي قورىقتار مەن ورمان شارۋاشىلىقتارىنىڭ اۋماعى جاندى. دالالى جەرلەردە دە ءورت وشاقتارى كۇن سايىن تىركەلەدى. دالادان باستالعان قىزىل جالىن ورمان قورىنا اۋىسۋى مۇمكىن. ورتتەر فلورا مەن فاۋناعا ايتارلىقتاي زيان كەلتىرەدى. بارلىق قىزمەتتەر جەدەل ارەكەت ەتۋگە دايىن بولۋى كەرەك», دەدى و.بەكتەنوۆ.
شتاب وتىرىسىندا ۋاكىلەتتى ورگان بىرقاتار ۋاكىلەتتى مەملەكەتتىك ورگاندار مەن وبلىستاردىڭ باسشىلارى اتقارىلىپ جاتقان جۇمىس تۋرالى باياندادى. ولجاس بەكتەنوۆ ءورت قاۋپىن ازايتۋ جونىندەگى رەسپۋبليكالىق جانە وڭىرلىك ءىس-شارالار جوسپارلارىن ساپالى جۇزەگە اسىرۋ قاجەتتىگىنە نازار اۋداردى. ەلدى مەكەندەردىڭ اۋماقتارىن قۇرعاق وسىمدىكتەر مەن قوقىستاردان تازارتۋدىڭ, سونداي-اق مينەرالدى وقشاۋلاۋ جولاقتارىن قۇرۋدىڭ ماڭىزدىلىعى ەرەكشە اتاپ ءوتىلدى. تجم دەرەگىنشە, بۇل جۇمىس بىرقاتار وڭىردە ءتيىستى دەڭگەيدە جۇرگىزىلمەيدى.
ولجاس بەكتەنوۆ اكىمدەردىڭ الدىنا وسى جۇمىستى جانداندىرۋدى مىندەتتەپ, پروبلەمالىق ماسەلەلەردى شەشۋدى تىكەلەي باقىلاۋعا الۋدى تاپسىردى.
وتىرىس قورىتىندىسىندا پرەمەر-مينيستر مەملەكەتتىك ورگاندارعا ءورت قاۋپى كەزەڭىنە دايىندىقتى ودان ءارى كۇشەيتۋدى جۇكتەدى. نەگىزگى باسىمدىق – اۋە جانە جەرۇستى پاترۋلدەۋدى ارتتىرۋ, تەحنيكانى جاڭارتۋ, ەرتە انىقتاۋ جۇيەلەرىن كەڭەيتۋ, ۆەدومستۆوارالىق ۇيلەستىرۋدى كۇشەيتۋ. سونداي-اق وقۋ-جاتتىعۋلار وتكىزۋ, وڭىرلەردە جەدەل شتابتار قۇرۋ, ەرىكتى قۇرىلىمداردى دامىتۋ جانە حالىققا ءتۇسىندىرۋ جۇمىستارىن جانداندىرۋ مىندەتى قويىلدى.
