اۋدان ورتالىعى تەمىرلان ەلدى مەكەنىندەگى قاجىمۇقان مۇڭايتپاس ۇلى اتىنداعى مادەني-سپورت كەشەنىندە ۇيىمداستىرىلعان «قاجىمۇقان – دالانىڭ دارا باتىرى» اتتى سالتاناتتى ءىس-شارا بارىسىندا جينالعان قاۋىمعا بالۋان بابانىڭ ءومىر جولى مەن ەرلىگى كەڭىنەن ناسيحاتتالدى. اۋدان اكىمى ازات ورالباەۆ داڭقتى بالۋاننىڭ قازاق حالقى ءۇشىن عانا ەمەس, كۇللى تۇركى جۇرتى ءۇشىن ماقتانىش ەكەنىن اتاپ ءوتتى. «ورداباسى ءوڭىرى ءۇشىن قاجىمۇقان ەسىمى ەرەكشە قاستەرلى. سەبەبى بۇل قاسيەتتى مەكەنگە بابامىزدىڭ جامباسى تيگەن, كەسەنەسى ورنالاسقان. وتكەن جىلى اۋدانىمىزدا قاجىمۇقان مۇڭايتپاس ۇلىنىڭ قۇرمەتىنە زاماناۋي مادەني-سپورت كەشەنى اشىلدى. مۇراجاي, كىتاپحانا, كورمە زالى مەن كونفەرەنتسيا بولمەلەرى بار بۇل نىسان بۇگىندە تەك سپورت ورداسى عانا ەمەس, جاس ۇرپاقتىڭ رۋحىن كوتەرەتىن, سالاماتتى ءومىر سالتى مەن ەل بىرلىگىن ناسيحاتتايتىن ماڭىزدى ورتالىققا اينالدى», دەدى اۋدان اكىمى.
سونىمەن قاتار ءماسليحات دەپۋتاتى باقداۋلەت جۇمابەكوۆ, قاجىمۇقاننىڭ نەمەرەسى نۇرلان قاجىمۇقان, سپورت سالاسىنىڭ ارداگەرى قۋات بايقوجاەۆ تا ءسوز الىپ, بابا رۋحىنا تاعزىم ەتتى. كوپشىلىك مادەني-سپورت كەشەنىندەگى مۇراجايدا بالۋانعا قاتىستى تانىمدىق-تاعىلىمدىق دەرەكتەر, فوتوسۋرەتتەرمەن تانىستى. قاجىمۇقان مۇڭايتپاس ۇلى 17 جاسىندا پالۋان رەتىندە تانىلىپ, 18 جاسىندا تسيرككە شاقىرىلادى. 1905 جىلى حاربيندە وتكەن جارىستا دجيۋ-دجيتسۋدان التىن مەدال الىپ, «مانچجۋريا چەمپيونى» اتانادى. كەيىن گەرمانيا, شۆەتسيا, رەسەي, امەريكا قۇرلىقتارىندا وتكەن ءىرى دودالاردا توپ جارىپ, قازاقتان شىققان تۇڭعىش الەم چەمپيونى رەتىندە تاريحقا ەندى. ونىڭ قارسىلاستارى اراسىندا اتاقتى شەتەلدىك بالۋاندار بولدى. سونىڭ ىشىندە جاپون بالۋانى ساراكيكيمەن بولعان جەكپە-جەك ەرەكشە ەستە قالعان. قانشا اۋىر جاراقات السا دا, قاجىمۇقان قارسىلاسىن جەڭىپ شىققان. زامانداستارى ونىڭ بويىنداعى تابيعي كۇش پەن قايسارلىقتى ەرەكشە باعالاعان. بەلگىلى پالۋان نيكولاي تۋرباس ءوز ەستەلىگىندە: «پالۋانداردىڭ كوبى ودان قورقاتىن», دەپ جازعان.
قاجىمۇقان ءومىرىنىڭ سوڭعى كەزەڭىن ورداباسى اۋدانىنداعى تەمىرلان اۋىلىندا وتكىزگەن. قارا شاڭىراق تا وسى جەردە ورنالاسقان. ۋاقىت وتە كەلە ەسكى ءۇي جارامسىز كۇيگە تۇسكەن سوڭ, تۋىستارى جاڭادان ءۇي تۇرعىزعان. قازىر بۇل شاڭىراقتا بالۋاننىڭ شوبەرەسى قۋانىشبەك ەسكەرمەسوۆتىڭ وتباسى تۇرىپ جاتىر. بۇگىندە ءۇيدىڭ ءبىر بولمەسى مۇراجايعا اينالدىرىلعان. مۇندا قاجىمۇقاننىڭ كوزى تىرىسىندە قولدانعان زاتتارى – سۋ ىشكەن وجاۋى, جاتقان كەرەۋەتى, ساندىعى, دارەت العان ىدىسى, وشاعى ساقتالعان. سونىمەن قاتار ەسىك الدىندا بالۋاننىڭ ءوزى قازدىرعان قۇدىق بار. ەسكى ۇيدەن الىنعان تابالدىرىق پەن پولشادان الىپ كەلگەن شامادان دا وسى مۇراجايدا. قاجىمۇقاننىڭ نەمەرەسى نۇرلان ايدارحان ۇلىنىڭ ايتۋىنشا, مۋزەيدىڭ قالىپتاسۋىنا ۇرپاقتارى ۇلەس قوسقان. اتاسىنىڭ جولىن جالعاعان نەمەرەسى شاتتىق قاجىمۇقانوۆ – كاراتە-دودان حالىقارالىق دارەجەدەگى سپورت شەبەرى, 2002 جىلعى ازيا ويىندارىنىڭ كۇمىس جۇلدەگەرى. ال تاعى ءبىر نەمەرەسى باقىتجان قاجىمۇقانوۆ – تانىمال كومپوزيتور, «جاس قانات», «ازيا داۋىسى» بايقاۋلارىنىڭ جۇلدەگەرى.
تەمىرلاندا وتكەن ءىس-شارادا ونەرپازداردىڭ كونتسەرتتىك باعدارلاماسى ۇسىنىلىپ, تەاترلاندىرىلعان قويىلىمدار ساحنالاندى. سونىمەن قاتار قاجىمۇقان رۋحىنا ارنالعان ەرەكشە كۇش كورسەتىلىمدەرى – تاس سىندىرۋ, تەمىر مايىستىرۋ سەكىلدى رەكوردتىق شوۋلار كورەرمەنگە ۇسىنىلدى. قازاق كۇرەسىنەن جاسوسپىرىمدەر اراسىندا وبلىستىق اشىق تۋرنير ۇيىمداستىرىلدى.
تۇركىستان وبلىسى
