اتا زاڭ • كەشە

كونستيتۋتسياداعى الەۋمەتتىك جاۋاپكەرشىلىك قاعيداسى قالاي قالىپتاسقان؟

10 رەت
كورسەتىلدى
3 مين
وقۋ ءۇشىن

كونستيتۋتسيا – مەملەكەتتىڭ قۇقىقتىق قۇرىلىمىن عانا ەمەس, قوعام الدىنداعى جاۋاپكەرشىلىك دەڭگەيىن دە ايقىندايتىن نەگىزگى قۇجات. قازىرگى تالقىلانىپ جاتقان جاڭا كونستيتۋتسيا جوباسىندا الەۋمەتتىك جاۋاپكەرشىلىك قاعيداسى ايقىن كورىنەدى. قۇجاتتا ازاماتتاردىڭ قۇقىقتارى مەن بوستاندىقتارىن قورعاۋ عانا ەمەس, مەملەكەتتىڭ قوعام الدىنداعى مىندەتتەرىن ناقتىلاۋ ماسەلەسى دە قامتىلعان. بۇل قاعيدا الەۋمەتتىك ادىلەتتىلىك, تەڭ مۇمكىندىك جانە قوعامدىق كەلىسىم سياقتى قۇندىلىقتارمەن تىعىز بايلانىستى.

كونستيتۋتسياداعى الەۋمەتتىك جاۋاپكەرشىلىك قاعيداسى قالاي قالىپتاسقان؟

ساراپشىلاردىڭ ايتۋىنشا, جاڭا كونستيتۋتسيا جوباسى مەملەكەتتىك باسقارۋدىڭ جاۋاپتى مودەلىن قالىپتاستىرۋعا باعىتتالعان. مۇندا بيلىك ينستيتۋتتارىنىڭ قوعام الدىنداعى مىندەتتەرى ناقتى كورسەتىلىپ, ازاماتتاردىڭ قۇقىقتىق كەپىلدىكتەرى كەڭەيتىلەدى.

سەناتور جاننا اسانوۆانىڭ پىكىرىنشە, ۇسىنىلىپ وتىرعان وزگەرىستەر باسقارۋ جۇيەسىنىڭ سيپاتىنا دا اسەر ەتەدى.

«ۇسىنىلعان وزگەرىستەر مەملەكەتتىك باسقارۋدىڭ نەعۇرلىم ادىلەتتى جانە جاۋاپتى ۇلگىسىن قالىپتاستىرۋعا, زاڭ ۇستەمدىگى قاعيداتتارىن نىعايتۋعا, ەلىمىزدىڭ قوعامدىق-ساياسي ومىرىندەگى ازاماتتاردىڭ ءرولىن ارتتىرۋعا باعىتتالعان».

بۇل تۇجىرىم كونستيتۋتسيالىق رەفورمالاردىڭ باستى باعىتتارىنىڭ ءبىرى – ازاماتتاردىڭ قوعام ومىرىندەگى قاتىسۋىن كۇشەيتۋ ەكەنىن كورسەتەدى. قۇقىقتىق مەملەكەت تەك مەملەكەتتىك ينستيتۋتتاردىڭ قىزمەتىمەن عانا ەمەس, ازاماتتاردىڭ قوعامدىق پروتسەستەرگە بەلسەندى ارالاسۋىمەن دە قالىپتاسادى.

الەۋمەتتىك جاۋاپكەرشىلىك قاعيداسى ءبىلىم مەن الەۋمەتتىك ساياسات ماسەلەلەرىنەن دە كورىنىس تابادى. قوعامنىڭ دامۋى ءۇشىن ساپالى ءبىلىم مەن تەڭ مۇمكىندىك ماڭىزدى فاكتور سانالادى.

سەناتور نۇرلان بەكنازاروۆتىڭ پىكىرىنشە, جاڭا كونستيتۋتسيا جوباسىندا الەۋمەتتىك ادىلەتتىلىك ماسەلەسىنە ەرەكشە نازار اۋدارىلعان.

«ساپالى ءبىلىم الۋ قۇقىعىن قامتاماسىز ەتۋ, پەداگوگ مارتەبەسىن نىعايتۋ, الەۋمەتتىك ادىلەتتىلىك قاعيداتتارىن ساقتاۋ, مەملەكەتتىڭ قۇقىقتىق نەگىزدەرىن دامىتۋ – جاڭا كونستيتۋتسيا جوباسىنىڭ ماڭىزدى باعىتتارىنىڭ ءبىرى».

بۇل نورما مەملەكەت پەن قوعام اراسىنداعى الەۋمەتتىك كەلىسىمدى نىعايتۋعا باعىتتالعان. ويتكەنى بىلىمگە قولجەتىمدىلىك پەن الەۋمەتتىك تەڭدىك – قوعامنىڭ تۇراقتى دامۋىنىڭ نەگىزگى شارتتارىنىڭ ءبىرى.

جاڭا كونستيتۋتسيا جوباسىندا الەۋمەتتىك جاۋاپكەرشىلىك قاعيداسى مەملەكەتتىك باسقارۋدىڭ تەڭگەرىمدى جۇيەسىن قالىپتاستىرۋ ارقىلى دا كورىنىس تابادى. بيلىك تارماقتارىنىڭ وكىلەتتىكتەرىن ناقتىلاۋ جانە باسقارۋ ينستيتۋتتارىنىڭ جاۋاپكەرشىلىگىن ارتتىرۋ وسى ماقساتقا باعىتتالعان.

سەناتور امانگەلدى ەسباي جاڭا كونستيتۋتسيا جوباسىنىڭ ستراتەگيالىق ماڭىزىنا توقتالىپ بىلاي دەيدى:

«جاڭا كونستيتۋتسيانىڭ جوباسى ەلىمىزدىڭ بۇدان بىلايعى دامۋ كەلبەتىن ايقىندايتىن ستراتەگيالىق قۇجات رەتىندە جالپىحالىقتىق تالقىلاۋعا شىعارىلدى. قۇجاتتا مەملەكەتتىك باسقارۋدىڭ نەعۇرلىم تەڭدەستىرىلگەن جۇيەسىن قالىپتاستىرۋ, بيلىك ينستيتۋتتارىنىڭ جاۋاپكەرشىلىگىن كۇشەيتۋ مەن ازاماتتار قۇقىقتارىنىڭ كەپىلدىكتەرىن نىعايتۋ كوزدەلىپ وتىر».

ساراپشىلاردىڭ باعالاۋىنشا, جاڭا كونستيتۋتسياداعى الەۋمەتتىك جاۋاپكەرشىلىك قاعيداسى بىرنەشە نەگىزگى باعىتتان تۇرادى. بىرىنشىدەن, ازاماتتاردىڭ قۇقىقتارى مەن بوستاندىقتارىن قورعاۋ تەتىكتەرى كەڭەيەدى. ەكىنشىدەن, مەملەكەتتىك ينستيتۋتتاردىڭ قوعام الدىنداعى مىندەتتەرى ناقتى كورسەتىلەدى. ۇشىنشىدەن, الەۋمەتتىك ادىلەتتىلىك پەن قوعامدىق كەلىسىم قاعيداتتارى قۇقىقتىق دەڭگەيدە بەكىتىلەدى.

قازىرگى جاعدايدا مەملەكەت پەن قوعام اراسىنداعى سەنىم دەڭگەيى كوبىنە الەۋمەتتىك ساياساتتىڭ تيىمدىلىگىمەن ولشەنەدى. سوندىقتان كونستيتۋتسياداعى الەۋمەتتىك جاۋاپكەرشىلىك قاعيداسى قۇقىقتىق نورمالار جيىنتىعى عانا ەمەس, مەملەكەتتىڭ دامۋ باعىتىن ايقىندايتىن ستراتەگيالىق ۇستانىم رەتىندە قاراستىرىلادى.

سوڭعى جاڭالىقتار