سەناتورلار الدىمەن مەملەكەت باسشىسىنىڭ ۇسىنۋىن قولداپ, جوعارعى سوتتىڭ ءۇش سۋدياسىن قىزمەتىنەن بوساتتى. كونستيتۋتسيالىق زاڭناما, سوت جۇيەسى جانە قۇقىق قورعاۋ ورگاندارى كوميتەتىنىڭ توراعاسى نۇرلان بەكنازاروۆ اسقارجان كەنجەعارين مەن عازيزا مۇسابەكوۆا ورنىنان تۇسۋىنە بايلانىستى, ال بەيبىت شەرمۇحامەتوۆ زەينەت جاسقا تولۋىنا بايلانىستى جوعارعى سوتتىڭ سۋديالارى قىزمەتىنەن بوساتىلعانىن ايتتى.
بۇدان سوڭ دەپۋتاتتار «ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق وداقتىڭ كەدەندىك اۋماعىنان اكەتىلەتىن تاۋارلاردىڭ شىعارىلعان جەرىن ايقىنداۋدىڭ ۇيلەستىرىلگەن جۇيەسى تۋرالى كەلىسىمدى راتيفيكاتتاۋ تۋرالى» زاڭدى قاراپ, ماقۇلدادى. وتىرىستا اتالىپ وتكەندەي, كەلىسىمدى راتيفيكاتتاۋ ەكسپورت اعىندارىن باقىلاۋدى كۇشەيتىپ, ەاەو-نىڭ ىشكى نارىعىن قورعاۋعا مۇمكىندىك بەرەدى, سونداي-اق سىرتقى ەكونوميكالىق قىزمەتتىڭ ادال قاتىسۋشىلارى ءۇشىن قولايلى جاعدايلار جاسايدى.
«قارالعان زاڭ ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق وداققا مۇشە مەملەكەتتەردە وندىرىلگەن تاۋارلاردى ءۇشىنشى ەلدەرگە اكەتۋ كەزىندە تۋىندايتىن رەتتەۋ شارالارىن جەتىلدىرەدى. اتاپ ايتقاندا, تاۋارلاردىڭ شىعارىلعان جەرىن ايقىنداۋ, كۋالاندىرۋ, راستاۋ سالاسىندا بىرىڭعاي تاسىلدەردى قولدانۋ قاراستىرىلعان. جالپى, بۇل زاڭدى ماقۇلداۋ ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق وداق قىزمەتىنىڭ تيىمدىلىگىن ارتتىرۋعا وڭ ىقپالىن تيگىزەدى دەپ سەنەمىز», دەدى م.اشىمباەۆ.
كەلىسىمدە ەلەكتروندىق ۆەريفيكاتتاۋ جۇيەلەرىن قۇرۋ ارقىلى راسىمدەردى تسيفرلاندىرۋ ماسەلەلەرى دە جولعا قويىلعان. بۇل ءۇشىنشى ەلدەردىڭ قۇزىرەتتى ورگاندارىنا سەرتيفيكاتتاردىڭ تۇپنۇسقالىعىن ناقتى ۋاقىتتا جەدەل تەكسەرۋگە مۇمكىندىك بەرەدى. ول وتاندىق تاۋارلاردىڭ سىرتقى نارىقتارعا شىعارىلۋىن ايتارلىقتاي جەڭىلدەتەدى.
«اتامەكەن» ۇلتتىق كاسىپكەرلەر پالاتاسىنىڭ دەرەكتەرىنە سايكەس, 2025 جىلى قازاقستاندا 118 مىڭعا جۋىق ەكسپورتتىق سەرتيفيكات بەرىلدى. بۇل رەتتە ونىڭ 35 پايىزدان استامى تاماق ونەركاسىبىنە, 21 پايىزى مەتاللۋرگياعا جانە 16,5 پايىزى اۋىل شارۋاشىلىعىنا تيەسىلى. بۇل سالالار ءۇشىن كەلىسىمدە ءوندىرۋشىنى قايتا وراۋ نەمەسە جۋ سياقتى «قاراپايىم وپەراتسيالارمەن» اينالىساتىنداردان ءبولۋ كوزدەلەدى», دەدى سەناتور الىبەك ناۋتيەۆ.
سونىمەن قاتار «2021 جىلعى 16 اقپانداعى ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق وداقتىڭ تەحنيكالىق رەگلامەنتتەرى تالاپتارىنىڭ ساقتالۋىنا مەملەكەتتىك باقىلاۋدى (قاداعالاۋدى) ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق وداققا مۇشە مەملەكەتتەردىڭ كورسەتىلگەن سالاداعى زاڭناماسىن ۇيلەستىرۋ ماقساتىندا جۇزەگە اسىرۋ قاعيداتتارى مەن تاسىلدەرى تۋرالى كەلىسىمگە وزگەرىستەر ەنگىزۋ تۋرالى حاتتامانى راتيفيكاتتاۋ تۋرالى» زاڭ قارالىپ, ماقۇلداندى.
«كەلىسىم ەاەو مۇشە مەملەكەتتەرى اراسىندا وداقتىڭ تەحنيكالىق رەگلامەنتتەرىنىڭ تالاپتارىنا سايكەس كەلمەيتىن ونىمدەر تۋرالى اقپارات الماسۋدى, ولاردىڭ ىشكى نارىقتاعى اينالىمىنا جول بەرمەۋدى كوزدەيدى. قاۋىپتى ونىمدەر تۋرالى حابارلاۋ جۇيەسىندە ورتاق اقپاراتتىق رەسۋرستار قۇرىلىپ, ونى قولداۋ مەن پايدالانۋدى, سونداي-اق اقپارات الماسۋ تەتىكتەرى ەنگەن. ۋاكىلەتتى ورگاننىڭ مالىمەتىنە سايكەس, «e-CTRM» تسيفرلىق تەحنيكالىق رەتتەۋ جۇيەسى 2024 جىلى كوممەرتسيالىق پايدالانۋعا ەنگىزىلدى», دەدى سەنات دەپۋتاتى سۇلتانبەك ماكەجانوۆ.
سەناتوردىڭ ايتۋىنشا, قۇجات ەاەو ەلدەرىن انىقتالعان اقاۋلار مەن تەحنيكالىق باقىلاۋدان وتپەگەن ونىمدەر تۋرالى ءبىر-ءبىرىن جەدەل حاباردار ەتۋگە مىندەتتەيدى. بۇل ەرتە ەسكەرتۋ جۇيەسىن قالىپتاستىرىپ, تۇتىنۋشىلارعا قاۋىپ توندىرەتىن تاۋارلاردان ىشكى نارىقتى «تازارتۋعا» مۇمكىندىك بەرەدى.
وتىرىس بارىسىندا سەناتورلار «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ۇكىمەتى مەن اۋستريا رەسپۋبليكاسىنىڭ فەدەرالدىق ۇكىمەتى اراسىنداعى زاڭسىز جۇرگەن ادامداردى رەادميسسيالاۋ جانە ترانزيتتەۋ تۋرالى كەلىسىمدى راتيفيكاتتاۋ تۋرالى» زاڭدى دا قاراپ, ماقۇلدادى. م.اشىمباەۆ اتاپ وتكەندەي, كەلىسىمدە زاڭسىز جۇرگەن ادامداردى رەادميسسيالاۋ مەن ترانزيتتەۋ قۇقىقتىق, اكىمشىلىك, راسىمدىك شارالاردىڭ رەگلامەنتتەلگەن جۇيەسى ارقىلى جۇزەگە اسىرىلادى.
كەلىسىمگە 2025 جىلدىڭ 28 اقپانىندا استانا قالاسىندا قول قويىلعان. بۇل زاڭسىز كوشى-قون مەن ترانسشەكارالىق ۇيىمداسقان قىلمىسقا قارسى ءىس-قيمىل سالاسىنداعى حالىقارالىق ىنتىماقتاستىقتى دامىتىپ, ازاماتتاردىڭ قۇقىقتارىن قامتاماسىز ەتەدى.
«كەلىسىم قازاقستان مەن اۋستريا اراسىنداعى زاڭسىز كوشى-قون ارنالارىنىڭ الدىن الۋعا ارنالعان بىرلەسكەن تەتىكتەردى ازىرلەۋگە جانە ىسكە اسىرۋعا باعىتتالعان. وسى زاڭ ارقىلى رەادميسسيا مەن ترانزيتتەۋدىڭ قۇقىقتىق تەتىكتەرى ايقىندالىپ وتىر. سونداي-اق كەلىسىم تاراپتاردىڭ قۇزىرەتتى ورگاندارىنىڭ زاڭسىز كوشى-قون سالاسىنداعى ىنتىماقتاستىعىن ارتتىرۋدى كوزدەيدى. الداعى ۋاقىتتا بۇل زاڭ ەكى ەل اراسىنداعى دوستىق قارىم-قاتىناستى ودان ءارى دامىتۋعا وڭ ىقپالىن تيگىزەدى دەپ سەنەمىز», دەدى پالاتا توراعاسى.
زاڭ ءاربىر مەملەكەتتىڭ ءوز ازاماتتارىن, سونداي-اق ەلدە بولۋ نەمەسە كىرۋ قاعيدالارىن بۇزعان شەتەلدىكتەر مەن ازاماتتىعى جوق ادامداردى كەرى قابىلداۋعا مىندەتتى ەكەنىن رەسمي تۇردە بەكىتەدى. وسىعان بايلانىستى زاڭدا قايتارۋ تۋرالى سۇراۋ سالۋ ءتارتىبى مەن وعان جاۋاپ بەرۋ مەرزىمدەرىن قوسا العاندا, بارلىق ءراسىم ءجىتى ناقتىلانعان. ودان بولەك, تۇلعالاردى سايكەستەندىرۋ راسىمدەرى, ونىڭ ىشىندە ازاماتتىعىن قۇجات ارقىلى راستاۋ, اڭگىمەلەسۋ وتكىزۋ مەن ءتۇرلى دەڭگەيدەگى دالەلدەمەلەردى پايدالانۋ ءتارتىبى ايقىندالعان.
سەنات دەپۋتاتى مۇرات قادىربەكتىڭ ايتۋىنشا, ەلىمىز مۇنداي كەلىسىمدەردى كوپتەگەن ەلمەن جاساسىپ جاتىر. بۇگىندە رەسەي فەدەراتسياسى, گەرمانيا, نيدەرلاند پەن فرانتسيا سەكىلدى مەملەكەتتەرمەن قاتار, 20-دان اسا ەكىجاقتى رەادميسسيا تۋرالى كەلىسىم بار.
«تسيفرلارعا توقتالاتىن بولساق, 2025 جىلى ىشكى ىستەر مينيسترلىگى رەادميسسيا تۋرالى 111 ءوتىنىش قارادى, ونىڭ ىشىندە رەسەيدەن – 95, گەرمانيادان – 13, نيدەرلاندتان – 1, بەلگيادان – 1, شۆەيتساريادان 1 ءوتىنىش كەلىپ تۇسكەن. وسىلايشا, اۋستريا رەسپۋبليكاسىمەن جاسالعان كەلىسىمدى ماقۇلداۋ قۇقىقتىق ىنتىماقتاستىقتىڭ سەنىمدى تەتىگىن قالىپتاستىرىپ, زاڭسىز جۇرگەن ادامداردى رەتتەلگەن تۇردە قايتارۋعا ىقپال ەتەدى ءارى كوشى-قون سالاسىنداعى حالىقارالىق بەدەلدى نىعايتادى», دەپ ءتۇسىندىردى سەناتور.
ايتا كەتسەك, قازاقستان مەن اۋستريا اراسىندا ديپلوماتيالىق قاتىناستار 1992 جىلدىڭ اقپانىندا ورناتىلعان. وسى ۋاقىتتان بەرى ەكى ەل اراسىنداعى الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق, مادەني-گۋمانيتارلىق بايلانىستار تۇراقتى تۇردە دامىپ كەلەدى. بۇگىندە اۋستريا – قازاقستاننىڭ جەتەكشى ساۋدا ارىپتەستەرىنىڭ ءبىرى. وتكەن جىلى ەكى ەل اراسىنداعى تاۋار اينالىمى 300,2 ملن دوللاردى قۇرادى.
