ساياسات • بۇگىن, 09:05

اتا زاڭ جاستاردىڭ الەۋەتىن ارتتىرادى

20 رەت
كورسەتىلدى
4 مين
وقۋ ءۇشىن

سەنات توراعاسى ماۋلەن اشىمباەۆ ل.ن.گۋميلەۆ اتىنداعى ەۋرازيا ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ ستۋدەنتتەرىمەن كەزدەستى. ءىس-شارادا جاڭا كونستيتۋتسيا جوباسىنىڭ نەگىزگى نورمالارى مەن ولاردى ىسكە اسىرۋدا جاستاردىڭ ءرولى تالقىلاندى. سونداي-اق الەۋمەتتىك-ساياسي سىن-قاتەرلەر كەڭىنەن ءسوز بولدى.

اتا زاڭ جاستاردىڭ الەۋەتىن ارتتىرادى

م.اشىمباەۆ اتاپ وتكەندەي, قازىرگى جاھاندىق تۇراقسىزدىق پەن قارقىندى تەحنولوگيالىق وزگەرىستەر جەدەل بەيىمدەلۋدى, ءتيىمدى باسقارۋ جۇيەسىن قالىپ­تاستىرۋدى تالاپ ەتىپ وتىر. وسىعان بايلانىستى مەم­­لەكەت باسشىسىنىڭ باس­تا­ما­سىمەن ەلدىڭ كونستي­تۋ­تسيا­لىق-قۇقىقتىق جانە ينستي­تۋتسيونالدىق نەگىزدەرىن جاڭ­عىرتۋ ۇدەرىسى قولعا الىن­دى. بۇل قادامنىڭ باستى ماق­ساتى – مەملەكەتتىڭ ور­نىق­تى دا­مۋىن قامتاماسىز ەتۋ جانە سايا­سي جۇيەنى تەرەڭ دەمو­كرا­­تيا­لاندىرۋ. وسى تۇرعى­دا سەنات توراعاسى مەم­لە­كەتتىڭ جاڭا مودەلىن قالىپ­تاس­تىراتىن نەگىزگى باعىتتارعا توقتالدى.

«جاڭا كونستيتۋتسيا جوباسى – ەل بولاشاعىنىڭ ماني­فەسى جانە پرەزيدەنت قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ ساياسي جۇيە­نى جاڭعىرتۋ باعدارىنىڭ دايەكتى جالعاسى. اتا زاڭ جوباسى, ەڭ الدىمەن, قوعامدىق كەلىسىم مەن ۇلتتىق بىرلىك قاعيداتتارىنا تابان تىرەپ, مەملەكەتتىڭ ۇزاقمەرزىمدى دامۋ باعىتىن ايقىندايدى. قۇجاتتا ۇلتتىق بىرەگەيلىكتى نىعايتۋعا, مەملەكەتتىك ءتىلدى دارىپتەۋگە جانە پاتريوتتىق قۇندىلىقتاردى قولداۋعا اي­رىقشا ءمان بەرىلگەن. ادام كاپيتالى ەل كەلەشەگىنىڭ بەرىك ىرگەتاسى رەتىندە جاريالانعان كونستيتۋتسيا ەلىمىزدىڭ ءبىلىم, عىلىم جانە يننوۆاتسياعا نەگىزدەلگەن دامۋ جولىنا ءتۇسىپ, وزىق مەملەكەتتەردىڭ قاتارىنا قوسىلۋدى كوزدەيتىن ۇمتىلىسىن ايقىن كورسەتەدى. جالپى, قۇجاتتاعى بارلىق نورما – ۇزاقمەرزىمدى مەم­لەكەتتىك ستراتەگيالارعا ارنال­عان ىرگەلى قۇقىقتىق نەگىز», دەدى م.اشىمباەۆ.

سەنات سپيكەرىنىڭ ايتۋىنشا, رەفەرەندۋم وتكىزۋ بارلىق باعىتتا جاڭا تاريحي كەزەڭنىڭ باستالاتىنىن بىلدىرەدى. بۇل قادام پارتيالىق جۇيەنى, ءماسليحاتتاردىڭ الەۋەتى مەن ازاماتتىق ديالوگ ينستيتۋتتارىن نىعايتۋعا سەرپىن بەرىپ, ورتالىق پەن وڭىرلەر اراسىنداعى ءوزارا ءىس-قيمىلدىڭ بەرىك ءارى ءتيىمدى ۆەرتيكالىن قالىپتاستىرۋعا جول اشادى. كونستيتۋتسيانى جاڭارتۋ ارقىلى جاھاندىق وزگەرىستەرگە بەيىمدەلۋ ساياسي ارحيتەكتۋرانى عانا ەمەس, قوعامنىڭ الەۋمەتتىك نەگىزدەرىن دە تەرەڭ ترانسفورماتسيالاۋعا قاجەتتى العىشارتتاردى قامتاماسىز ەتەدى.

سونىمەن قاتار م.اشىم­باەۆ زاڭنامالىق جاڭاشىل­دىقتاردى تابىستى ىسكە اسىرۋ جاستاردىڭ بەلسەندى قاتى­سۋىنا, ولاردىڭ ءبىلىم دەڭ­گەيىنە جانە ەل تاعدىرى ءۇشىن جاۋاپكەر­شىلىكتى ءوز موينىنا الۋعا دايىندىعىنا تىكەلەي بايلانىستى ەكەنىن ەرەكشە اتاپ ءوتتى.

«جاڭا كونستيتۋتسيانىڭ نەگىزگى باسىمدىعى – ادام جانە ونىڭ قۇقىقتارى مەن بوستاندىقتارىن, زاڭدى مۇد­دەلەرىن قورعاۋ. كونستيتۋ­تسيالىق رەفورما كەلەشەك ۇرپاقتىڭ وركەندەۋىنە جانە جاستاردىڭ الەۋەتىن تولىق اشۋعا مۇمكىندىك بەرەتىن ۇزاقمەرزىمدى بەرىك نەگىز قالىپتاستىرادى. وسىنداي جاعدايدا جاستاردىڭ ازا­مات­تىق جاۋاپكەرشىلىگى الدىڭ­عى ورىنعا شىعادى. ادىلەت­تى قازاقستاندى قۇرۋ ىسىنە بەل­سەندى ارالاسۋ, جاڭعىرتۋ ۇدەرىسىنە اتسالىسۋ, ديالوگ پەن جاسامپازدىق مادەنيەتىن دامىتۋ – ۋاقىت تالابى. بۇل جولدا پرەزيدەنت ۇسىنعان «ادال ازامات» تۇجىرىمداماسى ماڭىزدى باعدار بولادى. ول ابايدىڭ «تولىق ادام» ىلىمىنە سۇيەنە وتىرىپ, ەڭبەكقورلىقتى, ادالدىقتى, كاسىبيلىكتى, ۇزدىكسىز ءبىلىم الۋدى جانە وتانسۇيگىشتىكتى ءاربىر ازامات ءۇشىن تۇبەگەيلى قۇن­دىلىقتار رەتىندە دارىپتەيدى», دەدى سەنات توراعاسى.

پالاتا سپيكەرى سەنات جانىندا بەس جىلدان اسا ۋاقىتتان بەرى جۇمىس ىستەپ كەلە جاتقان ساراپشىلار كلۋبى مەن تالداۋ مەكتەبىنىڭ قىز­مەتىنە دە توقتالدى. بۇل الاڭدار ءارتۇرلى سالاداعى جاس مامان­داردىڭ ساراپتامالىق قابى­لەتىن جەتىلدىرۋگە, كاسىبي ويلاۋ مادەنيەتىن قالىپتاستى­رۋعا باعىتتالعان. كەزدەسۋ­دە قاتىسۋ­شىلار تسيفرلىق قۇقىقتاردى قورعاۋ, عىلىم مەن تەحنولوگيانى دامىتۋ جانە وزگە دە وزەكتى باعىتتارعا قاتىستى ماسەلەلەر بويىنشا پىكىر الماستى.

كونستيتۋتسيالىق وزگەرىس­تەردى تالقىلاۋعا ارنالعان ءىس-شاراعا جەتەكشى عالىمدار, اكادەميالىق قاۋىمداستىق وكىلدەرى, مەملەكەتتىك باسقارۋ سالاسىنىڭ ساراپشىلارى مەن ەۇۋ وقىتۋشىلارى مەن دوكتورانتتارى قاتىستى. 

سوڭعى جاڭالىقتار