قۇبىلمالى گەوساياسي احۋال مەن جاھاندىق نارىقتاعى قۇبىلىستار حالىقارالىق ساۋدانىڭ سيپاتىن وزگەرتتى. باسەكە ەندى تەك باعا مەن ساپاعا تىرەلمەيدى. يمپورتتاۋشى ءۇشىن ەسەپ ايىرىسۋدىڭ يكەمدىلىگى, تولەمنىڭ قاۋىپسىزدىگى, تاۋەكەلدىڭ تومەندىگى شەشۋشى مانگە يە. تاشكەنتتەگى نە باكۋدەگى سەرىكتەس تاۋاردى تاڭداعاندا ونىڭ قۇنىن عانا ەمەس, قارجىلىق شارتتارىنىڭ سەنىمدىلىگىنە دە ايرىقشا نازار اۋدارادى. وسىنداي جاعدايدا ەكسپورتتىق-كرەديتتىك اگەنتتىك شيكىزاتتىق ەمەس باعىتتى ىلگەرىلەتۋگە ارنالعان زاماناۋي قارجى قۇرالدارىن ۇسىنىپ, وتاندىق ءونىمنىڭ سىرتقى نارىققا شىعۋىنا بەرىك نەگىز قالاپ وتىر.
ەكسپورتتى ۇلعايتۋ جولىنداعى باستى كەدەرگىنىڭ ءبىرى – تاراپتار اراسىنداعى سەنىم تاپشىلىعى. شەتەلدىك ساتىپ الۋشى تاۋار قولعا تيمەي تۇرىپ تولىق تولەم جاساۋعا اسىقپايدى. وندىرۋشىگە ءوندىرىس ىرعاعىن ساقتاپ قالۋ ءۇشىن قاراجاتتىڭ دەر كەزىندە ءتۇسۋى قاجەت. وسى قايشىلىقتى ەڭسەرۋ ماقساتىندا الەمدىك تاجىريبەدە ساۋدانى قارجىلاندىرۋدىڭ كەشەندى تاسىلدەرى قالىپتاسقان. ەلدەگى اگەنتتىك تە وڭىرلىك ەرەكشەلىكتەر مەن قارجى جۇيەسىنىڭ مۇمكىندىگىن ەسكەرە وتىرىپ, وسىنداي مودەلدى ەنگىزدى.
تەتىكتىڭ وزەگى قاراپايىم. يمپورتتاۋشىنىڭ وتىنىشىمەن شەتەلدىك بانك ەكسپورتتاۋشىنىڭ پايداسىنا اككرەديتيۆ اشادى. اگەنتتىك سول بانك مىندەتتەمەلەرىنىڭ ورىندالماۋ قاتەرىن ساقتاندىرادى. ەل ىشىندەگى بانك اككرەديتيۆتى راستاپ, تولەم جۇرگىزۋ جاۋاپكەرشىلىگىن الادى. قۇجاتتار تالاپقا ساي ۇسىنىلعان سوڭ اگەنتتىك مامىلە مەرزىمىنە راستاۋشى بانككە ماقساتتى دەپوزيت ورنالاستىرادى. ناتيجەسىندە قارجىلاندىرۋ قۇنى تومەندەپ, تاۋەكەل ءتيىمدى باسقارىلماق. ساتىپ الۋشى تاۋاردى كەيىنگە قالدىرىلعان تولەممەن يەلەنسە, ءوندىرۋشى جۇك جونەلتىلگەن ساتتەن كوپ ۇزاماي قاراجاتقا قول جەتكىزەدى. مۇددەلەر تەڭگەرىمى ساقتالىپ, ساۋدا اينالىمىنىڭ تۇراقتىلىعى قامتاماسىز ەتىلەدى.
اگەنتتىك ورتالىق ازيا مەن كورشىلەس نارىقتاردى قامتيتىن نەگىزگى ەكسپورت دالىزدەرىندە قارجىلىق ينفراقۇرىلىمدى كەزەڭ-كەزەڭىمەن قالىپتاستىرىپ كەلەدى. وڭىردەگى جەتەكشى بانكتەرگە بەلگىلەنگەن ساقتاندىرۋ ليميتتەرى مامىلەلەردى الدىن الا ايقىندالعان تاۋەكەل شەگىندە جەدەل قۇرىلىمداۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. ۇسىنىلاتىن قۇرالدار اۋقىمى ءارتۇرلى بيزنەس ساناتىنا بەيىمدەلگەن. شاعىن جانە ورتا كاسىپ يەلەرى قالىپتاسقان بانكتىك ەسەپ ايىرىسۋ تەتىكتەرىن پايدالانىپ, قوسىمشا اينالىم قاراجاتىن تارتپاي-اق سىرتقى نارىققا جول اشا الادى. ءىرى ءوندىرىس ورىندارى تۇراقتى جەتكىزىلىم ارناسىن كەڭەيتىپ, سەرىكتەستىك اياسىن ۇلعايتۋعا, قارجىلىق قاتەردى ارتاراپتاندىرۋعا مۇمكىندىك الادى.
ەلىمىزدە بال ەكسپورتى 2,5 ەسە ارتتى: شەتەلگە 1477 توننا ءونىم جونەلتىلدى
شەتەلدەردەگى وكىلدىكتەر دە وسى جۇيەنىڭ ماڭىزدى بۋىنىنا اينالدى. ولار كەڭەس بەرۋمەن شەكتەلمەيدى. جەرگىلىكتى بانكتەرمەن, يمپورتتاۋشىلارمەن بايلانىس ورناتىپ, مامىلەنى سۇيەمەلدەيدى, سەرىكتەستەردىڭ قارجىلىق تۇراقتىلىعىن باعالاۋعا جاردەمدەسەدى. ساقتاندىرۋ ءليميتىن ايقىنداۋ, شارتتاردى كەلىسۋ, كەلىسسوز جۇرگىزۋ, قۇقىقتىق ءارى ىسكەرلىك ورتانىڭ ەرەكشەلىگىن ەسكەرۋ – وكىلدىكتەر جۇمىسىنىڭ نەگىزگى باعىتتارى.
ماسەلەن, ازىق-ت ۇلىك ءوندىرۋشى كورشى ەلدەگى سەرىكتەسپەن كەلىسىم جاساستى دەلىك. ساتىپ الۋشى تولەمدى التى ايعا شەگەرۋدى سۇرايدى, ال وندىرۋشىگە قاراجات قىسقا مەرزىمدە قاجەت. مۇنداي جاعدايدا شەتەلدىك بانك اككرەديتيۆ اشادى, اگەنتتىك ونى ساقتاندىرادى, ەل ىشىندەگى بانك تولەمدى راستايدى. تاۋار جونەلتىلىپ, قۇجاتتار تاپسىرىلعان سوڭ ءوندىرۋشى ءوز قاراجاتىن الادى. ال ساتىپ الۋشى بانكپەن كەلىسىلگەن كەستە نەگىزىندە ەسەپ ايىرىسۋىن جالعاستىرا بەرەدى. قوس تاراپ تا تاۋەكەلسىز ءارى قولايلى شەشىمگە قول جەتكىزەدى.
حالىقارالىق تاجىريبە ەكسپورتتىق-كرەديتتىك اگەنتتىكتەرى پارمەندى جۇمىس ىستەيتىن مەملەكەتتەردىڭ سىرتقى كۇيزەلىستەرگە بەيىم بولاتىنىن كورسەتەدى. مۇنداي قارجى قۇرالدارى وڭدەۋشى ونەركاسىپكە, ماشينا جاساۋعا, مەتاللۋرگياعا, قۇرىلىس ماتەريالدارى وندىرىسىنە, ازىق-ت ۇلىك سالاسىنا تىڭ سەرپىن بەرەدى. قوسىلعان قۇنى جوعارى باعىتتاردىڭ دامۋى ەكونوميكانىڭ ورنىقتىلىعىن كۇشەيتەدى.
قازاقستان 60 ماڭىزدى مينەرالدىڭ 20-سىن ەكسپورتقا شىعارۋعا دايىن
اگەنتتىك مۇمكىندىكتەرى كاسىپورىندارعا بۇرىن تاۋەكەلى جوعارى نە قارجىلاندىرۋى كۇردەلى سانالعان نارىقتارعا شىعۋعا جول اشىپ وتىر. سونىڭ ناتيجەسىندە جاڭا جۇمىس ورىندارى قۇرىلىپ, ءوندىرىس اۋقىمى كەڭەيەدى, بيۋدجەت كىرىسى ۇلعايادى, يمپورتتى الماستىرۋ ۇدەرىسى جاندانادى. بۇل قادامدار ەلدىڭ سىرتقى ساۋداداعى باسەكەلىك الەۋەتىن ارتتىرىپ, ەكونوميكالىق تۇراقتىلىقتى بەكەمدەي تۇسپەك.
