فوتو: ۇكىمەتتىڭ ءباسپاسوز قىزمەتى
2026-2028 جىلدارعا ارنالعان كەشەندى جوسپار
ۇكىمەتتىڭ ءباسپاسوز قىزمەتىنىڭ مالىمەتىنشە, وسى ماقساتتاردى جۇزەگە اسىرۋ ناقتى جوسپارلاۋدى تالاپ ەتەدى, سوندىقتان قازىر اگروەكونوميكانى دامىتۋدىڭ 2026-2028 جىلدارعا ارنالعان كەشەندى جوسپارى ازىرلەنىپ جاتىر. قۇجات اۋىل شارۋاشىلىعى ونىمدەرىن وندىرۋدەن باستاپ ونى تەرەڭ وڭدەۋگە, ساقتاۋعا, لوگيستيكاعا جانە ەكسپورتقا شىعۋعا دەيىنگى تولىققاندى قوسىلعان قۇن تىزبەگىن قۇرۋعا باعىتتالعان.
نەگىزگى باسىمدىقتارعا وڭدەۋ ونەركاسىبىن دامىتۋ, اگروونەركاسىپتىك كلاستەرلەر مەن اگروحابتار قالىپتاستىرۋ, سونداي-اق ءوندىرىس پەن وتكىزۋ نارىقتارى اراسىنداعى بايلانىستاردى نىعايتۋ جاتادى.
تەرەڭ مودەرنيزاتسيا جانە مال شارۋاشىلىعىن دامىتۋ
مۇنداي تەرەڭ مودەرنيزاتسيا ونى تۇراقتى, ءونىمدى ءارى باسەكەگە قابىلەتتى ەتۋ ءۇشىن بۇكىل اگرارلىق سەكتوردى جۇيەلى تۇردە جاڭارتۋدى كوزدەيدى.
ۇكىمەت بۇل باعىتپەن تىعىز بايلانىستا مال شارۋاشىلىعىن دامىتۋدىڭ 2026-2030 جىلدارعا ارنالعان كەشەندى جوسپارىن ماقۇلدادى. ول مال باسىن ارتتىرۋعا عانا ەمەس, ونىمدىلىكتى ۇلعايتۋعا, سونداي-اق سالانىڭ ەكسپورتتىق مۇمكىندىكتەرىن ەداۋىر كەڭەيتۋگە مۇمكىندىك بەرەتىن ساپالى وڭدەۋدى جاقسارتۋعا باعىتتالعان.
اۋىل شارۋاشىلىعى تەحنيكاسىن جاڭارتۋ
جاڭعىرتۋدىڭ ماڭىزدى قۇرالى – پرەزيدەنتتىڭ اۋىل شارۋاشىلىعى تەحنيكاسى پاركىن جىل سايىن 8-10% دەڭگەيىندە جاڭارتۋ جونىندەگى تاپسىرماسىن ورىنداۋ. بۇل شارۋاشىلىقتاردى تەحنولوگيالىق قايتا جاراقتاندىرۋعا جانە زاماناۋي ماشينالاردى پايدالانۋ ەسەبىنەن شىعىنداردى ازايتۋعا مۇمكىندىك بەرەدى.
نەسيە جانە قارجىلىق قولداۋ باعدارلامالارى
اتالعان جوسپارلاردى جۇزەگە اسىرۋ ءۇشىن جانۋارلاردىڭ بارلىق تۇرىنەن اسىل تۇقىمدى مال باسىن ساتىپ الۋعا جىلدىق 6%-بەن ۇزاقمەرزىمدى جەڭىلدەتىلگەن نەسيە بەرۋ باعدارلاماسى ىسكە قوسىلادى.
سونداي-اق شارۋاشىلىقتاردىڭ اينالىم قاراجاتىن قىزمەت تۇرلەرىنە شەكتەۋسىز تولىقتىرۋ ءۇشىن جىلدىق 5%-بەن جەڭىلدەتىلگەن نەسيە بەرۋ باعدارلاماسى جۇمىسىن باستايدى.
جەر ماسەلەسىنە قولداۋ
جەر ماسەلەسىنە ەرەكشە نازار اۋدارىلىپ جاتىر: ەركىن جايىلىمداردىڭ الەۋەتىن ءتيىمدى پايدالانۋ ءۇشىن شالعايداعى مال شارۋاشىلىعىن دامىتۋ ءۇشىن 6%-بەن بىرىڭعاي نەسيەلىك ءونىم ىسكە قوسىلادى. بۇل قۇرال جەردى سۋارۋدان باستاپ, جىلجىمالى ۆاگوندار مەن باسقا دا قاجەتتى شىعىنداردى ساتىپ الۋعا دەيىنگى ينفراقۇرىلىمدى قارجىلاندىرۋعا كومەكتەسەدى.
وڭىرلىك الەۋمەتتىك-كاسىپكەرلىك كورپوراتسيالار ارقىلى قولداۋ
اۋىل تۇرعىندارىنا قارجى رەسۋرستارى قولجەتىمدىرەك بولۋ ءۇشىن وڭىرلىك الەۋمەتتىك-كاسىپكەرلىك كورپوراتسيالاردى بەلسەندى تۇردە تارتۋ جوسپارلانىپ وتىر. وسى رەتتە بارلىق نەسيەلەۋ باعدارلامالارى وسىمدىك شارۋاشىلىعىندا ءساتتى قولدانىلىپ جۇرگەن تاجىريبە نەگىزىندە «دامۋ» ينستيتۋتىنان كەپىلدىك جۇيەسى تۇرىندە قولداۋ تابادى. شارۋالار وزدەرىنىڭ كەپىلدىككە قوياتىن مۇلكى جەتكىلىكسىز بولعان جاعدايدا نەسيە سوماسىنىڭ 85%-ىنا دەيىن مەملەكەتتىك كەپىلدىك الا الادى. بۇل شەشىم اۋىلدىق جەرلەردەگى مۇلكى بۇرىن بانكتەر تاراپىنان ءوتىمدى كەپىل رەتىندە قابىلدانباعان شارۋاشىلىقتاردىڭ رەسۋرستارعا قول جەتكىزۋىنە مۇمكىندىك بەرەدى.
ماڭعىستاۋدا اۋىل شارۋاشىلىعى ونىمدەرىنەن 38 ميلليارد تەڭگە تابىس تۇسكەن
قارجىلىق قولداۋمەن قاتار عىلىمي-تاجىريبەلىك مىندەتتەر دە قاتار شەشىمىن تاۋىپ جاتىر. مىسالى, قازىرگى ۋاقىتتا ءىرى قارا مالدى ەمبريوندىق جولمەن كوبەيتۋگە ارنالعان مامانداندىرىلعان زەرتحانا اشۋ ماسەلەسى پىسىقتالىپ جاتىر.
كەشەندى ءتاسىل ىلەسپە سالالاردى دا قامتيدى: شارۋالار ءجۇن مەن تەرى وتكىزە الاتىن سەرۆيستىك-دايىنداۋ ورتالىقتارىنىڭ جۇمىس ىستەۋى ءۇشىن قاجەت جاعدايلار جاسالىپ جاتىر. بۇل ماقساتتارعا اينالىم كاپيتالىنا جىلدىق 5% مولشەرلەمەمەن قاراجات بولىنەدى. سونىمەن قاتار شيكىزاتتى زاۋىتتارعا ۇزدىكسىز جەتكىزۋدى قامتاماسىز ەتۋ ءۇشىن قويما جانە كولىك لوگيستيكاسى ماسەلەلەرى دە شەشىلىپ جاتىر.
تەحنيكالىق جاراقتاندىرۋمەن قاتار سالاعا جاڭا كادرلاردى تارتۋ جانە مال شارۋاشىلىعىندا ەڭبەك ەتەتىندەر ءۇشىن لايىقتى الەۋمەتتىك جاعدايلار جاساۋ شارالارى دا قاراستىرىلعان.
بۇل جۇمىستاردىڭ ناتيجەسىندە ءىرى قارا مال باسىن 12 ملن-عا, ۇساق مال باسىن 28 ملن-عا دەيىن جەتكىزۋ, سونداي-اق ەت ەكسپورتى كولەمىن ەكى ەسەگە ارتتىرۋ كۇتىلەدى.
ەكسپورتتىق الەۋەتتى كەڭەيتۋ اياسىندا نەگىزگى باعىتتاردىڭ ءبىرى ءونىمدى Halal جۇيەسى بويىنشا سەرتيفيكاتتاۋ بولماق. بۇل قازاقستاننىڭ پارسى شىعاناعى ەلدەرى مەن باسقا دا مۇسىلمان مەملەكەتتەرىندەگى پرەميۋم نارىقتارداعى پوزيتسياسىن نىعايتۋ ءۇشىن قاجەت.
ايتا كەتۋ كەرەك, بارلىق جاڭا باستاما قول جەتكىزىلگەن ناتيجەلەرگە نەگىزدەلەدى – سوڭعى جىلدارى اگرارلىق سەكتور تۇراقتى ءوسىم كورسەتىپ كەلەدى.
اۋىل شارۋاشىلىعىنىڭ جالپى ءونىم كولەمى قاتارىنان ەكىنشى جىل ءوسىپ جاتىر: 2025 جىلى ول 5,9%-عا ارتىپ, 9,8 ترلن تەڭگەگە جەتتى, ال ءبىر جىل بۇرىن ءوسىم 13,6% بولىپ, كولەمى 8,3 ترلن تەڭگەنى قۇراعان ەدى. بۇل ءوسىم وسىمدىك شارۋاشىلىعى ءوندىرىسىنىڭ 7,8%-عا جانە مال شارۋاشىلىعىنىڭ 3,3%-عا ۇلعايۋى ەسەبىنەن قامتاماسىز ەتىلدى.
مۇنداي قارقىندى ءوسىم كوپ جاعدايدا بۇرىن-سوڭدى بولماعان كولەمدەگى جەڭىلدەتىلگەن قارجىلاندىرۋدىڭ ارقاسىندا مۇمكىن بولدى.
2025 جىلى اوك-ءتى قولداۋعا 1 ترلن تەڭگەگە دەيىن قارجى باعىتتالدى, بۇل 2021 جىلعى دەڭگەيدەن 10 ەسە جوعارى. سونىڭ ناتيجەسىندە شامامەن 8,5 ملن گەكتار ەگىس القابى مەملەكەتتىك قولداۋمەن قامتىلدى.
مەملەكەت باسشىسىنىڭ 2025 جىلعى 28 قاڭتارداعى تاپسىرماسىنا سايكەس, بيىل جەڭىلدەتىلگەن قارجىلاندىرۋ كولەمىن 1,5 ترلن تەڭگەگە دەيىن جەتكىزۋ جوسپارلانىپ وتىر. سونىمەن قاتار قارجىنىڭ تيىمدىلىگىن ارتتىرۋ ءۇشىن سۋبسيديالاردى تولىق باقىلاۋ مەن تسيفرلاندىرۋ جۇيەسى ەنگىزىلىپ جاتىر.
قارجىلاندىرۋدى ارتتىرۋ بويىنشا جۇيەلى جۇمىس 2024 جىلى مينيسترلىك مەملەكەتتىك قولداۋ تاسىلدەرىن قايتا قاراعان كەزدە باستالدى.
تەحنيكا ليزينگى, ماۋسىمدىق جۇمىستاردى قارجىلاندىرۋ, وڭدەۋ جانە مال شارۋاشىلىعى كاسىپورىندارىنا كومەك جىلدىق 5% مولشەرلەمەمەن قولجەتىمدى بولدى. بۇل تاجىريبە جالعاسىپ, ءوز جەمىسىن بەرىپ وتىر: سوڭعى ەكى جىلدا ەلدە 50 ملن توننادان استام رەكوردتىق استىق جينالدى.
ءونىم كولەمىنىڭ ارتۋى
باسقا باعىتتار بويىنشا دا جوعارى ناتيجەلەر تىركەلدى: 1 ملن توننادان استام بۇرشاق داقىلدارى جينالدى, ال مايلى داقىلداردىڭ ونىمدىلىگى ءبىر جىل بۇرىنعى 3,3 ملن توننادان 4,8 ملن تونناعا دەيىن ءوستى.
بۇعان مەملەكەتتىڭ ۋاقتىلى كومەگى, سونىڭ ىشىندە 2024 جىلدىڭ قازان ايىندا ەگىستى ەرتە قارجىلاندىرۋ باعدارلاماسىن ىسكە قوسۋ, سونداي-اق زاماناۋي اگروتەحنولوگيالاردى جاپپاي ەنگىزۋ كومەكتەستى.
بۇگىنگى تاڭدا الىنعان ءونىم ەلدىڭ ىشكى قاجەتتىلىكتەرىن تولىعىمەن قامتىپ قانا قويماي, ەكسپورتتىڭ بەلسەندى وسۋىنە جاعداي جاساپ جاتىر.
شيكىزاتتى تەرەڭ وڭدەۋگە كوشۋ
قازاقستاننىڭ بەرىك شيكىزاتتىق بازاسى جانە استىق وندىرۋدە ايقىن ارتىق قورى بار, بۇل شيكىزاتتى سول كۇيىندە ەكسپورتتاۋدان ونى تەرەڭ وڭدەۋگە كوشۋگە تولىق مۇمكىندىك بەرەدى.
ەلدە 183 ملن گەكتار جايىلىم مەن 27,2 ملن گەكتار ەگىستىك القاپتى قوسا العاندا, وراسان زور جەر رەسۋرستارى بار. قازىرگى ۋاقىتتا 70-تەن استام ەلگە اۋىلشارۋاشىلىق ونىمدەرىن جەتكىزەمىز, ولار الەم بويىنشا جەتەكشى ورىنعا يە: ۇن ەكسپورتى بويىنشا الەمدە ەكىنشى, كۇنباعىس مايى بويىنشا سەگىزىنشى جانە ءداندى داقىلدار بويىنشا ونىنشى ورىندا تۇر.
سىرتقى نارىقتارداعى جەتىستىكتەرگە ەرەكشە نازار اۋدارىلادى: 2024-2025 ماركەتينگتىك جىلى استىق ەكسپورتىنىڭ كولەمى 13,4 ملن تونناعا جەتتى. بۇل سوڭعى 20 جىلداعى ەڭ جاقسى ناتيجە.
جەتكىزۋ گەوگرافياسى ۇنەمى كەڭەيىپ كەلەدى: يران, ازەربايجان جانە قىرعىزستانعا جونەلتىلىمدەر جاڭارتىلدى, مىسىر, ماروككو جانە ۆەتنام نارىقتارى اشىلدى. قازىر بەلگيا, پولشا, نورۆەگيا, ۇلىبريتانيا جانە پورتۋگاليا نارىقتارىنا شىعۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلۋدە, سونداي-اق پارسى شىعاناعى ەلدەرىمەن ىنتىماقتاستىق نىعايتىلىپ جاتىر.
ەكسپورتتىق ستراتەگيانىڭ جالعاسى ەل ىشىندە شيكىزاتتى تەرەڭ وڭدەۋدى دامىتۋ بولىپ سانالادى. قازىر 5 ملن توننا وڭدەلگەن استىقتىڭ شامامەن 510 مىڭ تونناسى تەرەڭ وڭدەۋگە جۇمسالادى. 2025 جىلدان باستاپ وسى سالادا اۋقىمدى ينۆەستيتسيالىق جوبالار جۇزەگە اسادى. قازىردىڭ وزىندە جوعارى تەحنولوگيالىق ونىمدەر شىعاراتىن ءۇش كاسىپورىن جۇمىس ىستەيدى – كراحمالدان بيوەتانولعا دەيىن.
2028 جىلعا دەيىن جالپى ينۆەستيتسيا كولەمى 2,6 ملرد بولاتىن تاعى بەس ءىرى زاۋىتتى ىسكە قوسۋ جوسپارلانىپ وتىر, بۇل مىڭداعان جۇمىس ورىندارىن اشۋعا جانە امينقىشقىلدارى مەن ۆيتاميندەر شىعارۋ ەسەبىنەن ءونىم جەلىسىن كەڭەيتۋگە مۇمكىندىك بەرەدى.
وسىلايشا, وزىق اگروەكونوميكاعا كوشۋ قازاقستاندا اگروونەركاسىپ كەشەنىن دامىتۋدىڭ تۇبەگەيلى جاڭا مودەلىن قالىپتاستىرادى, مۇندا تەحنولوگيا مەن تەرەڭ وڭدەۋ باستى نازاردا تۇر.
وسى كەشەندى شارالاردى جۇزەگە اسىرۋ ءوندىرىستىڭ تۇراقتى ءوسىمىن قامتاماسىز ەتەدى جانە ءونىمنىڭ قوسىلعان قۇنىن ارتتىرادى. بۇل ەلدىڭ الەمدىك نارىقتاعى پوزيتسياسىن نىعايتادى جانە اۋىل حالقىنىڭ ءومىر ءسۇرۋ دەڭگەيىن تىكەلەي ارتتىرا وتىرىپ, اۋىل شارۋاشىلىعىنىڭ ۇزاقمەرزىمدى باسەكەگە قابىلەتتىلىگى ءۇشىن سەنىمدى نەگىز قالىپتاستىرادى.
اۋىل شارۋاشىلىعىنا جەڭىلدىكپەن بەرىلگەن نەسيە كولەمى 1 تريلليون تەڭگەدەن استى
