كەڭەس وكىمەتى ورناعاننان كەيىن قىتاي, موڭعوليا, تۇركيا, يران, اۋعانستان مەن ەۋروپا ەلدەرىنە قونىس اۋدارعان قازاقتار ءوز ورتاسىندا گازەت-جۋرنالدار شىعارۋعا تالپىندى. بۇل باسىلىمدار ءبىر جاعىنان اقپاراتتىق قىزمەت اتقارسا, ەكىنشى جاعىنان ۇلتتىق بىرەگەيلىكتى ساقتاۋدىڭ قۇرالىنا اينالدى. قىتاي مەن موڭعولياداعى قازاق گازەتتەرى مەن جۋرنالدارى جەرگىلىكتى ساياسي جاعدايعا بەيىمدەلە وتىرىپ, انا تىلىندەگى ادەبيەت پەن پۋبليتسيستيكانى دامىتۋعا ۇلەس قوستى. بۇگىندە شەتەلدەگى قازاق ءباسپاسوزى بىرنەشە ءىرى ايماققا شوعىرلانعان. قىتايداعى «ىلە گازەتى», «التاي گازەتى», «شۇعىلا», «ىلە ايدىنى», «شىڭجاڭ قازاق جاستارى» جۋرنالى مەن بەيجىڭنەن شىعاتىن «ۇلتتار ادەبيەتى» سياقتى جۋرنالدار ءوز مىندەتىن ءالى كۇنگە دەيىن اتقارىپ كەلەدى. موڭعولياداعى «شۇعىلا», «جاڭا ءومىر», وزبەكستانداعى «نۇرلى جول», رەسەيدەگى قازاق تىلىندەگى ايماقتىق باسىلىمدار – سونىڭ ايعاعى. سونىمەن قاتار ەۋروپا مەن اقش-تاعى قازاق دياسپوراسى ينتەرنەت-پلاتفورمالار مەن ەلەكتروندى جۋرنالدار ارقىلى اقپارات تاراتادى.
قىتايدىڭ قۇلجا قالاسىندا شىعاتىن «شىڭجاڭ قازاق بالالارى» جۋرنالىنىڭ بيىلعى سانىن پاراقتاپ كوردىك. مازمۇنى مەن جۋرنالدىڭ دايىندالۋى ەرەكشە. قازاق اۆتورلارىنىڭ بالالارعا ارنالعان شىعارمالارى ۇزدىكسىز جاريالاناتىن جۋرنال سول ەلدەگى قازاق بالالارىنا انا ءتىلىنىڭ شەكسىز قۇدىرەتىن تۇسىندىرەرى انىق. مىسالى, وندا «جۇمباقتار تىزبەگى», «ەستىمەگەن ەلدە كوپ», «قازىرگى بالالاردىڭ بويى نەگە الاسا؟», «بالدىرعان ساۋساقتار» سياقتى ايدارلار بار ەكەن.
ال 1991 جىلدان بەرى وزبەكستاندا شىعاتىن «نۇرلى جول» گازەتى – كورشى ەلدەگى قازاق قاۋىمداستىعىنىڭ رۋحاني ومىرىندە ەرەكشە ورىن العان باسىلىم. العاشقى سانىنان باستاپ انا ءتىلىمىزدى, ۇلتتىق قۇندىلىقتار مەن مادەني مۇرامىزدى ساقتاۋعا جانە دامىتۋعا زور ۇلەس قوسىپ كەلەدى. باسىلىم بەتتەرىندە قوعامدىق-ساياسي, الەۋمەتتىك ماسەلەلەرمەن قاتار ادەبيەت پەن مادەنيەتكە كەڭىنەن ورىن بەرىلۋى – ۇلت رۋحانياتىنا دەگەن شىنايى جاناشىرلىقتىڭ بەلگىسى. گازەت ۇجىمىنىڭ ەڭبەگى ارقىلى شەتەلدەگى قانداستارىمىز ەل جاڭالىعىنان قول ۇزبەي, قازاق تىلىندە ساپالى اقپارات الىپ وتىر. «دوستىق تۋى» دەگەن اتاۋمەن جارىق كورگەن گازەتتىڭ العاشقى ساندارى شىمكەنتتەگى باسپاحانادا باسىلعان. اراعا ءبىرشاما ۋاقىت سالىپ «نۇرلى جول» دەپ وزگەرگەن باسىلىم وزبەكستانداعى قازاقتار قونىستانعان بارلىق اۋىل-ايماققا تارايدى. تارالىمى ءتورت مىڭعا جۋىقتايتىن باسىلىم قىزمەتكەرلەرى اراسىندا قازاقستاندا ءبىلىم العان جۋرناليستەر دە بار.
بۇل باسىلىمداردىڭ بارلىعىن بىرىكتىرەتىن ورتاق ماقسات – انا ءتىلىن ساقتاۋ, ۇلتتىق مادەنيەتتى ناسيحاتتاۋ جانە قازاقستانمەن رۋحاني بايلانىستى ۇزبەۋ. ەڭ وزەكتى ماسەلەلەرىنىڭ ءبىرى – ءتىل. دياسپورا وكىلدەرىنىڭ بىرنەشە بۋىنى تۋعان ەلدەن جىراقتا ءوسىپ-ءونىپ جاتقاندىقتان, قازاق ءتىلىن ساقتاۋ بارعان سايىن كۇردەلەنەتىنى بەلگىلى. وسى تۇستا ءباسپاسوزدىڭ ءرولى ايرىقشا. گازەت پەن جۋرنال بەتىندە جاريالانعان ءاربىر ماقالا, ءاربىر ولەڭ مەن اڭگىمە – ءتىل قورعانى. سوندىقتان ولارعا قولداۋ قاجەت. مىسالى, كاسىبي كادر دايارلاۋ, ورتاق مەديا-پلاتفورمالار قۇرۋ, ارحيۆتىك ماتەريالداردى تسيفرلاندىرۋ – ۋاقىت تالابى.
شەتەلدەگى قازاق ءباسپاسوزى – ۇلتىمىزدىڭ شەكارادان تىس ءومىر ءسۇرىپ جاتقان جۇرەگى. ول وتكەن مەن بۇگىندى, اعا بۋىن مەن جاس ۇرپاقتى جالعايتىن, اتاجۇرتپەن بايلانىستىراتىن رۋحاني ارنا. وسى ارنا ۇزىلمەسە, قازاقتىڭ ءسوزى دە, رۋحى دا الەمنىڭ قاي تۇكپىرىندە جۇرسە دە ومىرشەڭ بولا بەرمەك.
