تۇلعا • 13 قاڭتار, 2026

عالىم ەڭبەگىمەن بەدەلدى

50 رەت
كورسەتىلدى
5 مين
وقۋ ءۇشىن

استانادا ل.ن.گۋميلەۆ اتىنداعى ەۋرازيا ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ «جالپى بيولوگيا جانە گەنوميكا» كافەدراسىنىڭ پروفەسسورى, بيولوگيا عىلىمدارىنىڭ دوكتورى, سارداربەك ءابي ۇلىنىڭ 80 جىلدىق مەرەيتويىنا ارنالعان «عىلىمعا جانە بىلىمگە عۇمىر ارناعان تۇلعا» اتتى دوڭگەلەك ۇستەل ءوتتى. جيىنعا عالىمنىڭ ارىپتەستەرى مەن شاكىرتتەرى, بالا كۇنىنەن بىرگە وسكەن دوس-جاراندارى تۇگەل جينالىپ, ميكولوگيا عىلىمىنىڭ مايتالمانى تۋرالى, ونىڭ عىلىمي مەكتەبى مەن ۇستازدىق ونەگەسى تۋراسىندا مازمۇندى اڭگىمە ءوربىتتى.

عالىم ەڭبەگىمەن بەدەلدى

باسقوسۋدىڭ بەتاشارىندا ءسوز العان ل.ن.گۋميلەۆ اتىنداعى ەۋرازيا ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ اكادەميالىق ماسەلەلەر جونىندەگى پرورەكتورى ارداق بەيسەنباي بۇل جيىننىڭ وقۋ ورنى ءۇشىن دە ۇلكەن مارتەبە ەكەنىن جەتكىزە كەلە, ۋنيۆەرسيتەت باسشىلىعىنىڭ قۇتتىقتاۋ حاتىن جەتكىزدى.

ء«سىز بيولوگيا عىلىمىنىڭ دامۋىنا ولشەۋسىز ۇلەس قوسىپ, عىلىمي-پەدا­گوگيكالىق قىز­مەتىڭىز ارقىلى بىلىكتى مامان­دار­دىڭ بىرنەشە بۋىنىن تاربيەلە­دىڭىز. تەرەڭ ءبىلىمىڭىز, جوعارى كاسىبيلىگىڭىز جانە عى­لىمعا ادالدىعىڭىز ارىپتەستەرىڭىز بەن شاكىرتتەرىڭىز ءۇشىن ۇلگى», دەلىنگەن قۇتتىقتاۋدا.

دوڭگەلەك ۇستەلگە بيولوگيا عىلىمىنىڭ عانا ەمەس, باسقا دا سالانىڭ وكىلدەرى قاتىستى. ماسەلەن, فيلولوگيا عىلىمىنىڭ دوكتورى, پروفەسسور امانتاي ءشارىپ عالىم ەڭبەگىنىڭ ەلدىك ءمانى تۋرالى ايتىپ ءوتتى.

«بىزدە عالىم از ەمەس. بىراق سولاردىڭ ءبىرى ەڭبەگىن كەڭىنەن ناسيحاتتايدى, ەندى ءبىرى ءۇنسىز ءجۇرىپ-اق تالاي ءىس تىندىرادى. سارداربەك ءابي ۇلى – ءدال سونداي ەڭبەكقور, زەرتتەۋلەرى ەلگە قىزمەت ەتىپ جۇرگەن تۇلعا. مىسالى, ءبارىمىز كۇندە تۇتىناتىن ناندى الايىق. ەت جەمەيتىن ادام بولۋى مۇمكىن, بىراق نان جەمەيتىن ادام از. ال ناننىڭ توركىنى – بيداي. اعامىز وسى بيداي قۇرامىنداعى بەلوك 18–20 پا­يىز بولسا, ساڭىراۋقۇلاقتا ول 30 پايىزعا جاقىن ەكەنىن ايتادى. عالىم تات ساڭىراۋقۇلاقتارىن كوپ زەرتتەگەن. استىق تۇقىمداس داقىلداردىڭ وتە زياندى اۋرۋ­لارىنىڭ قاتارىنا وسى تات ساڭىراۋقۇلاقتارى دا جاتاتىنىن زەرتتەگەن. بۇلار بيداي ءونىمىن 20–30 پايىزعا دەيىن جو­يىپ جىبەرەتىن كورىنەدى. قىسقاسى, اعامىزدىڭ زەرتتەۋلەرى ءبىر عانا عىلىمي ورتاعا ەمەس, كۇللى قو­عامعا, اۋىل شارۋاشىلىعىنا, حالىقتىڭ تۇرمىس-تىرشىلىگىنە قىزمەت ەتەتىن جۇمىس», دەدى ول.

بۇدان كەيىن ءسوز العان جيىن قوناق­تارى عالىمنىڭ ونەگەلى ءومىرىنىڭ ءار ساتىنەن سىر شەرتىستى. بىلىكتى تۇلعا سانالى عۇمىرىندا باسشىلىق قىز­مەت­تەر­دى اتقارا ءجۇرىپ, بىرنەشە شاكىرت تار­بيە­لەگەن. ول – 250-دەن استام عىلىمي ەڭبەكتىڭ, 9 مونوگرافيانىڭ, جوعارى وقۋ ورىندارىنا ارنال­عان «فيتوپاتولوگيا» جانە «زا­ماناۋي ميكولوگيا» دەپ اتالاتىن 2 وقۋلىقتىڭ اۆتورى. ونىڭ جەتەكشىلىگىمەن 2 عىلىم دوكتورى, 9 عىلىم كانديداتى, 14 PhD دوكتورى ديسسەرتاتسيالىق جۇمىسىن قورعاعان. عالىمنىڭ ەڭبەكتەرى وتاندىق جانە شەتەلدىك عىلىمي باسىلىمداردا جارىق كورگەن.

وسى رەتتە مەرەيتوي يەسىنىڭ ادامي بولمىسى مەن ۇستازدىق بولمىسىن ايرىقشا اتاپ وتكەندەردىڭ ءبىرى مەديتسينا عىلىمدارىنىڭ دوكتورى, پروفەسسور ورالبەك ىلدەرباەۆ بولدى.

«كافەدرامىزدا سارداربەك اعانىڭ ورنى بولەك. ونىڭ بەدەلى – لاۋازىممەن ەمەس, جىلدار بويى قالىپتاسقان ادال ەڭبەكپەن, ءادىل ۇستانىممەن, ءسوز بەن ءىستىڭ بىرلىگىمەن كەلگەن بەدەل. قاي جەردە جۇرسە دە, قانداي قىزمەت اتقارسا دا, ول كىسى ءۇشىن ەڭ ءبىرىنشى ورىندا ابىروي, ادامگەرشىلىك, ادىلدىك تۇرادى. ال ونى ءبىر كۇن ەمەس, تۇتاس ءبىر عۇمىر بويى ساقتاپ قالۋ – ەكىنىڭ ءبىرىنىڭ قولىنان كەلە بەرمەيتىن اسىل قاسيەت. بۇگىندە مەرەيلى جاسقا كەلسە دە, سارداربەك اعا «بەردىم, بولدىم» دەيتىن جان ەمەس. كەرىسىنشە, بەرگەنىنەن بەرەرى ءالى كوپ ەكەنىن كۇندەلىكتى ەڭبەگىمەن دالەلدەپ كەلەدى. ونىڭ بويىنان شارشاۋ­دى ەمەس, جاس ۇرپاققا دەگەن جاۋاپكەرشىلىكتى, عىلىمعا دەگەن ادالدىقتى كورەمىز. پەداگوگيكا مەن عىلىمداعى مول تاجىريبەسى ءبىز ءۇشىن باعىت-باعدار, كاسىبي ولشەم ىسپەتتى. جاس وقىتۋشىلار ءۇشىن – ۇستاز, ءبىز ءۇشىن – اقىلشى تىرەك, ال كافەدرا ءۇشىن رۋحاني وزەك دەۋگە بولادى. اعامىزدىڭ تاعى ءبىر ەرەكشە قىرى – ەشقاشان ءوزىن العا شىعارمايدى. كەرىسىنشە, شاكىرتىنىڭ جەتىستىگىنە شىن قۋانىپ, ارىپتەسىنىڭ تابىسىن ءوز جەڭىسىندەي قابىلدايدى. بۇل – ناعىز ۇستازعا ءتان بيىك مادەنيەت, ۇلكەن جۇرەكتىڭ بەلگىسى», دەدى و.ىلدەرباەۆ.

مازمۇندى جيىننىڭ تاعى ءبىر تاعىلىمدى تۇسى – سارداربەك ءابي ۇلى اتىنداعى «بوتانيكا جانە ميكولوگيا» اۋديتورياسىنىڭ اشىلۋى بولدى. ۋنيۆەرسيتەت ۇجىمى عالىمنىڭ ومىرلىك ەڭبەگى مەن عىلىمي مەكتەبىنە قۇرمەت رەتىندە ارنايى كابينەتتى تانىس­تىرىپ, ونىڭ ماڭدايشاسىنا مەرەيتوي يەسىنىڭ ەسىمىن بەردى. بۇل كابينەت الداعى ۋاقىتتا جاس زەرتتەۋشىلەرگە باعىت-باعدار بولاتىن ورتالىققا, شاكىرتتەرى مەن ءىزباسارلارى باس قوساتىن رۋحاني قۇتحاناعا اينالماق.

سوڭعى جاڭالىقتار