سۋرەت: azattyq-ruhy.kz
پرەزيدەنت اتاپ وتكەن نەگىزگى يدەيالاردىڭ ءبىرى – ەكونوميكانى ءارتاراپتاندىرۋ, تەحنولوگيالىق تاۋەلسىزدىك جانە ادام كاپيتالىن دامىتۋ ماسەلەلەرى ۇعا قىزمەتىنىڭ ناقتى باعىتتارىمەن تىكەلەي ساباقتاس. مەملەكەت باسشىسى شيكىزاتتىق مودەلدىڭ شەكتەۋلى ەكەنىن اشىق ايتىپ, عىلىمدى, يننوۆاتسيانى جانە قولدانبالى زەرتتەۋلەردى ەكونوميكالىق ءوسىمنىڭ نەگىزگى درايۆەرى رەتىندە كورسەتەدى. بۇل – عىلىم ەكونوميكانىڭ شەتىندە ەمەس, ونىڭ ءدال ورتاسىندا تۇرۋعا ءتيىس دەگەن سيگنال. وسى لوگيكا اياسىندا ۇلتتىق عىلىم اكادەمياسى عىلىمي-تەحنولوگيالىق باسىمدىقتاردى قايتا قاراپ, فراگمەنتتەلگەن جوبالاردان ناتيجەگە باعدارلانعان فلاگماندىق عىلىمي باعدارلامالارعا كوشۋ باعىتىن تاڭدادى.
اكادەميانىڭ كەيىنگى جىلدارداعى ينستيتۋتسيونالدىق ترانسفورماتسياسى پرەزيدەنت سۇحباتىندا ايتىلعان يدەيالاردىڭ پراكتيكالىق جالعاسى ىسپەتتى. عىلىمي ساراپتاما ينستيتۋتىن كۇشەيتۋ, فورسايتتىق زەرتتەۋلەردى جۇيەلەۋ, عىلىمي ساياسات پەن مەملەكەتتىك باسقارۋ اراسىنداعى بايلانىستى نىعايتۋ – مۇنىڭ ءبارى «جاڭا جاڭعىرۋ لوگيكاسىنىڭ» ناقتى كورىنىسى. باستى ماقسات – ەسەپ ءۇشىن جۇرگىزىلەتىن زەرتتەۋلەردەن ارىلىپ, ۇلتتىق مۇددەگە قىزمەت ەتەتىن, ولشەنەتىن ناتيجەسى بار عىلىمي جۇيە قالىپتاستىرۋ.
پرەزيدەنت سۇحباتىندا ايماقتىق دامۋ مەن تەڭگەرىمدى ساياسات ماسەلەسىنە دە ەرەكشە ءمان بەرەدى. بۇل باعىتتا ۇلتتىق عىلىم اكادەمياسىنىڭ ناقتى قادامدارى بار. اكادەميا باستاماسىمەن رەسپۋبليكا كولەمىندە 70-تەن استام وڭىرلىك فورسايت-سەسسيا وتكىزىلدى, ولاردىڭ ناتيجەسىندە 220 پەرسپەكتيۆالى مىندەت انىقتالىپ, سالالىق مينيسترلىكتەرمەن كەلىسىلگەن 65 عىلىمي-تەحنيكالىق تاپسىرما ازىرلەندى. بۇل – وڭىرلەردىڭ دامۋىن جالپى دەكلاراتسيا دەڭگەيىندە ەمەس, ناقتى عىلىمي نەگىزدە جوسپارلاۋعا كوشۋ دەگەن ءسوز. عىلىم تەك استانادا نەمەسە الماتىدا شوعىرلانباۋى كەرەك, ول وڭىرلەردىڭ ناقتى ماسەلەسىنە شەشىم ۇسىنۋعا ءتيىس دەگەن ۇستانىم وسى جەردە ىسكە اسۋدا.
سۇحباتتاعى پرەزيدەنت اتاپ وتكەن باستى ماسەلەنىڭ ءبىرى – ەلىمىزدىڭ تسيفرلىق دەرجاۆاعا اينالۋ قاجەتتىگى. بۇل – قازىرگى جاڭا تەحنولوگيا داۋىرىندە وركەنيەتتى ەل بولىپ قالۋدىڭ بىردەن-ءبىر جولى. وسىعان وراي اكادەميا «Korea Institute of Science and Technology Information» (KISTI) ينستيتۋتىمەن بىرلەسىپ «AI SilkNet» عىلىمي-تەحنولوگيالىق فورسايت جانە بولجامدى تالداۋ ورتالىعىن قۇرىپ, ءوزارا مەموراندۋم جاسالدى. بۇل ورتالىق عىلىمي جاريالانىمدار, پاتەنتتەر, تەحنولوگيالىق ترەندتەر تۋرالى ۇلكەن دەرەكتەردى بىرىكتىرىپ, ولاردىڭ اراسىنداعى جاسىرىن بايلانىستاردى انىقتايدى. «AI SilkNet» جۇيەسى جاھاندىق ۇردىستەردى تالداپ, عىلىم مەن تەحنولوگياداعى كەلەشەك باسىم باعىتتاردى الدىن الا بولجاۋعا مۇمكىندىك بەرەدى.
سونىمەن قاتار ۇلتتىق عىلىم اكادەمياسى قىتاي عىلىم اكادەمياسىمەن بىرلەسە وتىرىپ «كەڭىستىكتىك-ۋاقىتتىق جاساندى ينتەللەكت جانە تۇراقتى دامۋ زەرتحاناسىن» قۇردى. زەرتحانا اياسىندا قازاقستاندىق «DeepBas» ۇلكەن جاساندى ينتەللەكت مودەلى جاسالىپ, تابيعي رەسۋرستاردى, قالالاردى جانە ينفراقۇرىلىمدى باسقارۋعا ارنالعان كەڭىستىكتىك-ۋاقىتتىق اناليتيكا دامىتىلادى. جوبا ەكزافلوپس كلاستى سۋپەركومپيۋتەرلەردى, ينتەللەكتۋالدى دروندار مەن روبوتتالعان جۇيەلەردى قولدانۋدى كوزدەيدى. مۇنداي قۇرالدار گەوساياسي تۋربۋلەنتتىلىك پەن تەحنولوگيالىق جارىس كۇشەيگەن كەزەڭدە ستراتەگيالىق شەشىم قابىلداۋدىڭ ساپاسىن ارتتىرادى.
پرەزيدەنت اتاپ وتكەندەي, كولىك-لوگيستيكا الەۋەتىن ارتتىرۋ – قازاقستان ءۇشىن ستراتەگيالىق ماڭىزدى مىندەت. گەوگرافيالىق ارتىقشىلىقتى ءتيىمدى پايدالانا وتىرىپ, ەلىمىزدى ەۋرازيانىڭ نەگىزگى كولىك-لوگيستيكا حابى رەتىندە قالىپتاستىرۋ – وسى سالانىڭ باستى ماقساتى. وسى باعىتتا ۇلتتىق عىلىم اكادەمياسى جانىنان كولىك عىلىمدارى مەن تەحنولوگيالارى ينستيتۋتى قۇرىلۋدا. ينستيتۋتتىڭ نەگىزگى ماقساتى– كولىك جۇيەلەرىنىڭ قاۋىپسىزدىگى مەن تيىمدىلىگىن ارتتىرۋ ءۇشىن تسيفرلىق جانە ينتەللەكتۋالدى تەحنولوگيالاردى, ەكولوگيالىق ءارى ەنەرگيا ۇنەمدەيتىن شەشىمدەردى دامىتۋ. سونىمەن قاتار قازاقستاننىڭ حالىقارالىق كولىك دالىزدەرىندەگى ترانزيتتىك الەۋەتىن كۇشەيتىپ, سالا ءۇشىن بىلىكتى وتاندىق كادرلار مەن جاس عالىمداردى دايارلاۋ كوزدەلەدى.
پرەزيدەنت سۇحباتىندا جاستارعا زور سەنىم بىلدىرە وتىرىپ, جاستارىمىز – كۇش-قۋاتى مول, ازاماتتىق سانا-سەزىمى جوعارى, بولاشاققا زور ۇمىتپەن ۇمتىلاتىن وتانشىل بۋىن رەتىندە باعا بەرەدى. جاس عالىمداردى قولداۋ ماقساتىندا اكادەميا باستاماسىمەن 2024 جىلى جاس عالىمدار كەڭەسى قۇرىلىپ, ول قازىرگى ۋاقىتتا بەلسەندى قىزمەت اتقارىپ, «عىلىم جانە تەحنولوگيالىق ساياسات تۋرالى» زاڭعا جاس عالىمداردىڭ مارتەبەسىنە قاتىستى ناقتى ۇسىنىستار ازىرلەدى. سونىمەن قاتار مەكتەپ وقۋشىلارى اراسىندا العاشقى جاس زەرتتەۋشىلەر فورۋمى وتكىزىلىپ, اكادەميا اياسىندا «جاس زەرتتەۋشىلەر اكادەمياسى» قۇرىلدى. بۇل – پرەزيدەنت ايتقان ادام كاپيتالىن دامىتۋ قاعيداسىنىڭ ناقتى ىسكە اسۋى.
تۇتاستاي العاندا, پرەزيدەنت قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ «قازاقستان جاڭعىرۋدىڭ جاڭا كەزەڭىنە قادام باستى» اتتى سۇحباتى – الداعى جىلدارعا ارنالعان ساياسي باعدار عانا ەمەس, عىلىمعا سۇيەنگەن باسقارۋ مودەلىنە كوشۋدىڭ ناقتى كورىنىسى. بۇل سۇحباتتا ايتىلعان يدەيالار پرەزيدەنت جانىنداعى ۇلتتىق عىلىم اكادەمياسىنىڭ ناقتى قىزمەتىمەن تىعىز بايلانىسىپ, عىلىمدى ەل دامۋىنىڭ وزەگىنە اينالدىرۋ مىندەتىن ايقىن كورسەتەدى. قىسقاسى, ەلىمىزدىڭ بولاشاعى ينتۋيتسياعا ەمەس, دالەلگە, بولجامعا جانە عىلىمعا سۇيەنگەن مەملەكەت قۇرۋمەن ولشەنەدى.
اقىلبەك كۇرىشباەۆ,
پرەزيدەنت جانىنداعى ۇلتتىق عىلىم اكادەمياسىنىڭ پرەزيدەنتى, اكادەميك
