باسىلىم • 27 جەلتوقسان, 2025

«Duke University» گازەتىندەگى قازاق فولكلورى تۋرالى ماقالا

20 رەت
كورسەتىلدى
3 مين
وقۋ ءۇشىن

اقش-تىڭ جەتەكشى ديۋك ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ گازەتى 1957 جىلى قازاق فولكلورى تۋرالى جارىق كورگەن كىتاپ حاقىندا اقپارات جاريالاعان. سول كەزدە ءارتۇرلى باسپالاردان جارىق كورگەن تاريح, ادەبيەت, ونەر, عىلىم تۋرالى كىتاپتاردى ستۋدەنتتەرگە, وقىرماندارعا تانىستىرۋدى ماقسات ەتكەن بۇل باسىلىم ءبىزدىڭ ەل تاريحى مەن مادەنيەتىن امەريكالىق وقىرماندارعا سوناۋ ەرتەدەن ناسيحاتتاي باستاعان. ماتىندە عاسىرلار بويى قازاق تايپالارى ورتالىق ازيانىڭ ۇلان-عايىر دالاسىن مەكەندەپ كەلگەنىن ايتادى. سونىمەن بىرگە جىلقى وسىرۋمەن اينالىسىپ, جاۋىنگەر ءارى ەركىندىككە قۇشتار بۇل كوشپەلى حالىق باي ءارى سالىستىرمالى تۇردە كۇردەلى اۋىز ادەبيەتى ءداستۇرىنىڭ يەلەرى ەكەنىن جازادى.

«Duke University» گازەتىندەگى قازاق فولكلورى تۋرالى ماقالا

«قازاقتاردىڭ باتىرلىق ەپوسى كونە گرەك ەپيكالىق جىرلارىمەن جانە ورتاعاسىرلىق ەۋروپا ساگالارىمەن ۇندەس كەلەتىن تۇستارى بولعانىمەن, مازمۇنى جاعىنان باي, جۇيەلى ءارى ءتول تۋىندى سانالادى. XIX عاسىردا ولار رەسەي يمپەرياسىنىڭ قۇرامىنا ەنگەننەن باس­تاپ, باتىس مادەنيەتىمەن تىعىز قارىم-قاتىناسقا تۇسۋگە ءماجبۇر بولدى. سول شاقتا وتارلىق ۇستەمدىككە قارسى قازاقتاردىڭ نارازىلىعى جاڭا ۇلتتىق ادەبيەتتەن كورىنىس تاپتى. بۇل شىعارمالار كوركەمدىك دەڭگەيى مەن قارسىلىق رۋحى تۇرعىسىنان جاڭا دەڭگەيگە كوتەرىلدى. ءدال وسى كەزەڭ – قازاق ادەبيەتىنىڭ گۇلدەنۋ ءداۋىرى» دەلىنگەن اقپاراتتا.

باسىلىمدا ايتىلعان كىتاپ – اقش پروفەسسورى توماس ۋيننەردىڭ «قازاقتىڭ فولكلورى مەن ادەبيەتى» اتتى تۋىندىسى. XIX عاسىردى قامتيدى. اۆتور وسى ەڭبەگى ءۇشىن جىلدار بويى عىلىمي زەرتتەۋ جاساعانىن بىلەمىز. (ت.ۋيننەر  ەڭبەگى تۋرالى ك.ەسماعامبەتوۆ, ب.وما­روۆ, ا.ءشارىپ سىندى عالىمداردىڭ ماقا­لالارى بار. – رەد.)  پايىمداۋىنشا, كەڭەستىك كەزەڭدەگى قازاق ادەبيەتىنىڭ ەڭ وزىق ۇلگىلەرى ۇلتتىق ادەبي مۇرادان سۋسىنداپ, جاڭا زاماننىڭ مازمۇنىن جەتكىزە العان قالامگەرلەردىڭ شىعار­مالارىندا كورىنىس تاپتى. ال ەڭ ءساتسىز تۋىندىلار – باتىسقا نەمەسە كەڭەستىك ۇلگىلەرگە كوزسىز ەلىكتەپ, ناتيجەسىندە, قازاقى نەمەسە باتىستىق ۇلگىدە جازىل­ماعان جاساندى شىعارمالار ەكەنى انىق.

ۋنيۆەرسيتەت گازەتى جاريالاعان اقپاراتتا اتالعان كىتاپ تۋرالى ءتۇيىندى پايىم دا جوق ەمەس. «بۇگىندە الەمنىڭ كوپتەگەن باعىنىشتى نەمەسە جارتىلاي باعىنىشتى حالىقتارى ءوز بولمىسىن قايتا جاڭعىرتۋعا ۇمتىلعان تۇستا, ويلى قاۋىم جاس ۇلتتاردىڭ مادەني تۇرعىدا ساقتالۋى مەن دامۋى ماسەلەسىنە ايرىقشا ءمان بەرۋدە. قازاقستان مىسالىندا باتىس مادەنيەتى مەن يندۋستريالانعان قازىرگى قوعامنىڭ ءبىر ۇلتقا تيگىزگەن ىقپالىن تالداي وتىرىپ, دوكتور ۋيننەر وسى اسا ماڭىزدى تۇيتكىلگە تەرەڭىرەك ۇڭىلۋگە مۇمكىندىك بەرەدى». قالاي دەسەك تە, 70 جىل بۇرىن جازىلعان بۇل كىتاپ پەن اقپارات ءبىزدىڭ مادەنيەتىمىز بەن ادەبيەتىمىزدىڭ باتىس جۇرتىنا تانىلۋىنا سەپتىگىن تيگىزدى دەپ باعالايمىز.

سوڭعى جاڭالىقتار

نەسيە الۋ نەگە قيىندادى؟

قوعام • بۇگىن, 17:38