– انار مۇراتقىزى, الەم جاساندى ينتەللەكت داۋىرىنە قادام باسىپ جاتىر. الدىمىزدا تسيفرلىق مەملەكەتكە اينالۋ مىندەتى تۇر. ينستيتۋت عالىمدارى وسى ۇدەدەن شىعۋدا كوپتەگەن جوبانى ىسكە اسىرىپ جاتىر. وسى ورايدا «qazcorpus.kz» بازاسىن تولىقتىرۋ ماماندارعا جاڭا مىندەت جۇكتەدى. كورپۋس مازمۇنىن بايىتۋ جۇمىستارى قاي كەزدەن جۇزەگە اسا باستادى؟
– كەيىنگى جىلدارى مەملەكەت باسشىسىنىڭ تاپسىرماسىمەن عىلىمعا بولىنەتىن قارجى كولەمى ارتىپ, عىلىم جانە جوعارى ءبىلىم مينيسترلىگىنىڭ قولداۋى كۇشەيدى. ناتيجەسىندە, ىرگەلى زەرتتەۋلەر ىسكە اسا باستادى. 2020 جىلى عىلىمي-تەوريالىق نەگىزىن پروفەسسور اسقار جۇبانوۆ قالاعان قازاق ءتىلىنىڭ ۇلتتىق كورپۋسىن جەتىلدىرۋ جۇمىستارى باستالدى. العاشىندا كورپۋس بەس ستيل بويىنشا جينالعان اقىلدى قازاق ماتىندەر بازاسى بولىپ قالىپتاستى. پروفەسسور اسقار جۇبانوۆ وتكەن عاسىر سوڭىندا قولدانبالى لينگۆيستيكا سالاسىندا كومپيۋتەرلىك لينگۆيستيكا, ستاتولينگۆيستيكا, ءتىلدى فورمالدى مودەلدەۋ, تۇركى تىلدەرى ستاتيستيكاسى بويىنشا زەرتتەۋ جۇرگىزدى. قازاق ماتىندەرىن اۆتوماتتى تانۋدىڭ العاشقى عىلىمي نەگىزدەرىنە ارنالعان ەڭبەكتەرىن جاريالادى. ماتەماتيك, لينگۆوستاتيستيكانىڭ نەگىزىن قالاعان عالىم قالدىباي بەكتاەۆتىڭ باستاماسىمەن جيىلىك سوزدىكتەر قۇراستىرۋعا قاتىستى. 1996 جىلى قازاق ءماتىنىن اۆتوماتتى تانۋدىڭ عىلىمي نەگىزدەرىنەن ديسسەرتاتسيا قورعادى. مونوگرافيا جازدى. قازاق سوزدىكتەرىنىڭ اۆتوماتتى جۇيەسىن جاساپ, ءبىر ءسوز ارقىلى الۋان ءتۇرلى سوزدىكتە بەرىلەتىن اقپاراتتى ءبىر تەرەزەدەن الۋ قاجەتتىگىن ۇسىندى. وسىلايشا, عالىمنىڭ باستاماسىمەن ۇلتتىق كورپۋستىڭ نەگىزى قالاندى. شەتەلدەر لينگۆيستيكاسىندا ءتىلدى اۆتوماتتى تانۋ بويىنشا ماسەلە كوتەرىلىپ جاتقاندا, بىزدە ينجەنەرلىك, ماتەماتيكالىق لينگۆيستيكا دامىدى. ونىڭ باستاۋىندا فيلولوگيا عىلىمدارىنىڭ دوكتورى, پروفەسسور قالدىباي بەكتاەۆ تۇردى. قازاق ءتىلىنىڭ ۇلتتىق كورپۋسى جوباسىنا ۇلكەن رەسۋرس قاجەت ەدى, الايدا عىلىمنىڭ توقىراعان كەزىمەن تۇسپا-تۇس كەلگەندىكتەن, ءبىراز جىلعا كەشەۋىلدەدى. وسىلايشا, تۇركى تىلدەرى ىشىندەگى لينگۆوستاتيستيكالىق زەرتتەۋلەردى, ءماتىندى اۆتوماتتى تانۋدىڭ عىلىمي نەگىزدەرىن ءبىرىنشى بولىپ جاساعان قازاق ءتىل ءبىلىمىنىڭ عالىمدارى اۋقىمدى ۇلتتىق تىلدىك كورپۋستى دا العاشقى بولىپ ازىرلەدى.
– ۇلتتىق كورپۋستا قازاق اۋىز ادەبيەتى ۇلگىلەرىنەن باستاپ, ءتىلدىڭ قازىرگى قولدانىسىنا قاتىستى دەرەكتەر قولجەتىمدى. قانشا ىشكورپۋس ءتۇزىلدى؟
– كورپۋس قازاق ءتىلىنىڭ قورىن تسيفرلاپ ساقتايتىن بازا بولسا, ۇلكەن ميسسياسى – زەرتتەۋشى ءۇشىن ەمپيريكالىق تىلدىك بازا, ءتىلتانۋشىنىڭ ميكروسكوپى دەۋگە بولادى. بۇل عالىمدار ءۇشىن اقيقاتتان الشاقتاماۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. قازىر «qazcorpus.kz» 19 ىشكورپۋستان تۇرادى. وندا ءاربىر تىلدىك بىرلىك تالدانىپ كورسەتەتىلەدى. مىسالى, فرازەولوگيزمدەر ىشكورپۋسىنان قانداي دا ءبىر ءسوزدى ىزدەگەندە سول سوزدەن جاسالعان قازاق تىلىندەگى فرازەولوگيالىق, يديومالىق تۇراقتى تىركەستەردىڭ ءتىزىمىن, ماعىناسىن كورسەتىپ بەرسە, ماقال-ماتەلدەر ىشكى كورپۋسىندا سول سوزدەن قۇرالعان ماقال-ماتەل ءتىزىمى مەن ماعىناسى شىعادى. ينستيتۋت تسيفرلى كەڭىستىكتەگى قازاق ماتىندەرىنىڭ اقىلدى بازاسى از بولعاندىقتان, كورپۋستا, اننوتاتسيالاردى عالىمدارعا پايدالى بولسىن دەۋمەن بىرگە, حالىق يگىلىگىنە جارامدى, تۇسىنۋىنە وڭاي ەتىپ جاساۋعا تىرىستى. قازىرگى كەزدە عالىمدار الدىندا ءتىلىمىزدى ءارى تىلتانىمدىق ساپالى عىلىمي كونتەنتتى ۆيرتۋالدى كەڭىستىككە كوشىرۋ مىندەتى تۇر. ەگەر تۇپنۇسقا ماتىندەردى, قولجازبا دەرەكتەردى تسيفرلاندىرىپ, تىلتانىمدىق تالداۋىمەن بىرگە ەلەكتروندىق بازاعا سالۋ كەشەۋىلدەسە, وندا ءتىلىمىزدىڭ تسيفرلىق داۋىردەگى ومىرشەڭدىگى كۇرت تومەندەپ كەتەدى.
– كورپۋس بازاسىن تولىقتىرۋدا ءتىل عالىمدارى قانداي دا ءبىر ەرەجە, تالاپتارعا سۇيەنە مە؟
– ارينە. بىرىنشىدەن, تىلدىك كونتەنت رەپرەزەنتاتيۆتىلىگىنە نازار اۋدارادى. ءتىل قوعامدىق ءومىردىڭ قاي سالاسىندا قولدانىلسا, سول سالاعا قاتىستى ماتىندەر كورپۋسى ازىرلەنۋگە ءتيىس. سويلەۋ ءستيلى ءوز الدىنا, كورپۋستا پەداگوگيكالىق, ەكونوميكالىق, ساياسي, عىلىمي, ت.ب. ديسكۋرستاعى بارلىق كىتابي ستيل جانرلارىنداعى ماتىندەر بولۋعا ءتيىس. سوندا عانا ول ۇلتتىق سيپاتقا يە بولادى. ەكىنشى ءبىر تالابى – تەڭگەرىمدىلىگى. قازاق ءتىلى قاي سالادا كوبىرەك قولدانىلسا, كورپۋستىڭ جۇيەسىندە سول سالا ماتىندەرى كوپ جيناقتالادى. ەڭ كوپ قولدانىلاتىنى – پۋبليتسيستيكالىق ديسكۋرس ماتىندەرى. مۇنىڭ ءوزى ءداستۇرلى جانە ۆيرتۋالدى كەڭىستىكتەگى پۋبليتسيستيكا بولىپ بولىنەدى.
– ديالەكتىلىك ىشكورپۋستا قازاق ءتىلىنىڭ ايماقتىق ەرەكشەلىگى كورسەتىلگەن ەكەن. بۇل ەرەكشەلىكتى قانداي بەلگىلەرىنە قاراپ اجىراتامىز؟
– اتا-بابامىز ۇلان-عايىر جەرىمىزدە شىعىسى مەن باتىسى, سولتۇستىگى مەن وڭتۇستىگىندە ءبىر تىلدە سويلەدى. مۇنداي جاعدايدا ديالەكت بولمايدى. تۇركىلىك تامىرىن, تازالىعىن ساقتاپ قالعان ءمونوليتتى ءتىل – قازاق ءتىلى. كوپتەگەن يمپەريا قۇرعان ۇلتتىڭ ادەبي ءتىلىنىڭ نەگىزى – جازبا ءتىل. مىسالى, قىتاي وڭتۇستىگى مەن سولتۇستىگى, باتىسى مەن شىعىسى تۇرعىندارىنىڭ اۋىزشا ءسوز ارقىلى ءتۇسىنىسۋى قيىن. ولاردى بىرىكتىرىپ تۇرعان – جازبا ءتىلى. ورىس ادەبي ءتىلىنىڭ نەگىزى – ماسكەۋ ديالەكتىسىنە سۇيەنگەن جازبا ءتىل. تۇركيا تۇرىكتەرى ادەبي ءتىلىنىڭ نەگىزى – ىستانبۇل ديالەكتىسىنە سۇيەنگەن جازبا ءتىل. قازاق ادەبي ءتىلىنىڭ نەگىزى – جالپىحالىقتىق اۋىزشا ءتىل. بۇل ءبىزدى ۇلت ەتىپ قالىپتاستىرعان, ۇلكەن يمپەريالار قۇرعان تاريحي ەتنو-مادەني قاۋىمداستىق ىشكى ازاماتتىق ينستيتۋتتارىنىڭ ۇلتتىق بىرەگەيلىككە جۇمىس ىستەگەنىن ايعاقتايدى. سول سەبەپتى ۇلتتىق كورپۋستاعى ديالەكتىلىك ىشكورپۋس اتاۋى شارتتى اتاۋ, دۇرىسى – گوۆورلىق بولۋ كەرەك. قازىرگى كەزدە كەزدەسەتىن ازىن-اۋلاق لەكسيكالىق بىرلىكتەر سول اۋماققا كورشىلەس وتىرعان سۋبسترات ءتىلدىڭ اسەرى عانا, ىشكورپۋستا سولار تۋرالى دەرەكتەر بەرىلەدى.
– تاريحي ىشكورپۋستاعى مالىمەت قاي عاسىردان باستالادى؟
– بۇل كورپۋس ءحى–حح عاسىرداعى ەسكى قازاق جازبا تىلىندەگى تاريحي مۇرامىزدان باستاۋ الادى. ەسكى كىتابي جازبا تىلىندەگى ماتىندەر بەرىلدى. بۇل ءتىل بارلىق تۇركى تىلدەرىنىڭ جازبا كوممۋنيكاتسياسىنا XIX–XX عاسىرعا دەيىن قىزمەت ەتتى. ەسكى كىتابي قازاق جازبا ءتىلىن, كەيبىر عالىمدار اتاپ جۇرگەندەي, شاعاتاي ءتىلى دەي المايتىنىمىزدىڭ ءبىر سەبەبى وسى. قازىرگى تاڭدا ينستيتۋتتا قاديم, جاديد, ەسكى قازاق جازبا تىلىندەگى ءارتۇرلى قولجازبالاردى تانيتىن ماماندار بار. الايدا كونە تۇركى رۋنا جازۋىن وقي الاتىن مامان دايارلاۋ كەنجەلەپ قالدى. بۇل ورحون ەسكەرتكىشتەرى تسيفرلىق بازاسىن جاساۋدا قيىندىق تۋعىزىپ وتىر. تۇركولوگ عالىم عۇبايدوللا ايداروۆتان كەيىن ءىشىنارا بولماسا, ىرگەلى زەرتتەۋلەر ازايىپ كەتتى. وسىنى جولعا قويۋ ءۇشىن دوكتورانتتارعا كونە تۇركى ءتىلى مەن جازۋى بويىنشا زەرتتەۋ تاقىرىپتارى بەرىلمەك.
– ادەبيەتتىڭ ەرتە قالىپتاسقان سالاسى پوەزيا دەسەك, ونىڭ تاريحى, قۇرىلىمى كورپۋستا قالاي كورىنىس تاپتى؟
– كورپۋستا پوەزيالىق 2 ىشكورپۋس بار. ونىڭ ءبىرى – تاريحي پوەتيكالىق ىشكورپۋس, جىر جانرىندا جازىلعان پوەزيالىق ەسكى شىعارمالاردان تۇرادى. ال زاماناۋي پوەزيا ىشكورپۋسىندا قازىرگى زامانعى اقىندار ولەڭىنىڭ پروسوديكالىق قۇرىلىسى, ىرعاعى, تارماعى, بۋناعى تالدانىپ كورسەتىلدى. پوەزيا – حالىقتىڭ ەموتسيونالدىق ينتەللەكتىسىن كورسەتەتىن وتە نازىك كوركەمدىك جانر. قازاق ءتىل يەلمەنى پوەزيادان قول ءۇزىپ, قازاق ءسوزىنىڭ سۇلۋ دا سىرلى اۋەزىن, اۋەنى مەن سازىن تۇسىنۋدەن قالىپ بارادى. مۇندا ولەڭ ماتىندەر قازاق ورفوەپياسى نورماسىن ساقتايتىن, ولەڭ ىرعاعىن سەزىنە الاتىن ماماندارعا وقىتىلىپ, اۋديوسىمەن بىرگە جۇكتەلدى. بۇل 300 مىڭ سوزقولدانىستان تۇراتىن قازاق ولەڭدەرىنىڭ ەلەكتروندىق بازاسى. سونىمەن قاتار اۋىزشا ماتىندەر ىشكورپۋسىندا اۋىزشا سۇحبات, ۆيدەوفيلمدەر جۇكتەلدى. جارناما ماتىندەر ىشكورپۋسىنىڭ دا ەرەكشە قىزمەتى بار. ەڭ العاشقى جارناما «قازاق» گازەتىندە جارىق كورگەنى بەلگىلى. ولاردىڭ اۆتورى – احمەت بايتۇرسىن ۇلى, دەمەك تۇڭعىش قازاق كوپيرايتەرى دە احمەت بايتۇرسىن ۇلى دەي الامىز. ىشكورپۋستا توتە جازۋداعى العاشقى قازاق جارناماسى كيريلشە بەرىلدى. پاراللەل كورپۋس – قازاق-ورىس تىلىندەگى تەڭەسكەن ماتىندەر قورى, مۇندا ورىس ماتىندەرى بىرلىكتەرى ورىس ءتىلىنىڭ گرامماتيكاسى بويىنشا تالدانادى. سونداي-اق التى ءتىلدى پاراللەل كورپۋس بار. بازاداعى كونتەكست التى تىلدە بەرىلدى. بۇل تىلدەر وكسفوردتا وقىتىلادى. ءبىز سولارعا دا پايدالى رەسۋرس جاسادىق.
– كوپتەگەن قوردا دەرەكتەر قولجازبادا, ارنايى كارتوتەكالاردا ساقتالىپ كەلگەنى بەلگىلى. ينستيتۋت قورىنداعى قولجازبا, كارتوچكالار دەرلىك تسيفرلانىپ بولدى ما؟
– قازاق ءسوزىن تىركەۋدى العاش 1930 جىلدارى ا.بايتۇرسىن ۇلى باستاعانى بەلگىلى. عالىمنىڭ كارتوتەكالىق قورى رەپرەسسيا جىلدارىندا جويىلىپ كەتتى. كەيىننەن قيماقاعازعا ءسوز كونتەكسىن جيناۋ ءىسى 1940 جىلدان بەرى ينستيتۋتتا جۇرگىزىلە باستادى. قازىرگى كەزدە 4,5 ملن-نان استام قيماقاعاز قورى تولىعىمەن تسيفرلانىپ, «tbikartoteka.kz» سايتىندا قولدانۋشىنىڭ يگىلىگىنە بەرىلدى. بۇل – قازاق ءتىلىنىڭ ۇلتتىق سوزدىك قورى. وندا ءار ءسوزدىڭ قولدانىلعان كونتەكسى, دەرەككوزى كورسەتىلەدى. ءتىلتانىمنىڭ ءتارتىبى بويىنشا ەشقانداي شەشىم ەمپيريكالىق بازاعا سۇيەنبەي جاسالمايدى. الداعى ۋاقىتتا كەز كەلگەن قول جازۋدى, قولجازبانى اۆتوماتتى تۇردە ءتىرى ماتىنگە Word-قا اۋىستىراتىن باعدارلاما ازىرلەۋدى قولعا الماقپىز.
– قازىرگى تاڭدا ءتىل ءبىلىمى ينستيتۋتىنىڭ باستاماسىمەن وكسفوردتا قازاق ءتىلى وقىتىلادى. وقىتۋ ادىستەمەسى, كادر ماسەلەسى قالاي شەشىلىپ جاتىر؟
– كەز كەلگەن باستاما قولدانىستا جەتىلەدى, تۇرلەنەدى. بۇل يدەيانى 2023 جىلى عىلىم جانە جوعارى ءبىلىم ءمينيسترى ساياسات نۇربەك وكسفوردقا ءىسساپارىندا وكسفوردتاعى «Birsöz» باستاماسىنىڭ باسشىسى لەيلا نادجافزادامەن كەزدەسكەندە قولعا الۋدى ۇيعاردى. كەيىن لەيلا نادجافزادا ينستيتۋتقا كەلىپ, ينستيتۋت قۇرىلىمى, ۇلتتىق كورپۋسپەن تانىسىپ, «Birsöz» باستاماسى ءتىل ۇيرەتىپ جۇرگەن وكسفوردتىڭ تاياۋ شىعىس زەرتتەۋشىلەرى ءۇشىن قازاق ءتىلىن عىلىمي تۇرعىدان وقىتۋ ماسەلەلەرىن تالقىلادى. ءسويتىپ, عىلىم جانە جوعارى ءبىلىم ءمينيسترىنىڭ تىكەلەي قولداۋىمەن ۇلىبريتانيا سىرتقى ىستەر ءمينيسترى د.كەمەروننىڭ استاناعا رەسمي ساپارى اياسىندا 4 جاقتى كەلىسىمگە قول قويىلدى. قازىر جوبا «بولاشاق» باعدارلاماسىمەن بىرلەسىپ ىسكە اسىپ جاتىر. العاش بولىپ وكسفوردقا جەتكەن جاس مامان – PhD مەرۋەرت يمانعازينا. دايىندىق جۇمىستارى اياقتالعاننان كەيىن اكادەميك زەينەپ بازارباەۆانىڭ شاكىرتى, PhD ديدار سادىق وكسفوردتا قازاق ءتىلىن وقىتادى. سودان كەيىن اعىلشىن ءتىلىن جەتىك بىلەتىن مامانىمىز تالشىن شوقاەۆا جالعاستىرادى. قازىرگى كەزدە وقىتۋ ادىستەمەسى, ارنايى وقۋلىق قۇراستىرىلىپ جاتىر. كۋرسقا قاتىسۋعا ىنتالىلار سانى ارتىپ كەلەدى.
– شەتەلدەردەگى تىلدىك كورپۋستاردىڭ تاريحى, مازمۇنى, قۇرىلىمىندا ايىرماشىلىق بار ما؟
– قازاق ءتىلىنىڭ ۇلتتىق كورپۋسىنا قاراعاندا تاريحى ارىگە كەتەتىن كورپۋستار بار. 2023 جىلى ماجارستاننىڭ لينگۆيستيكالىق ينستيتۋتىنا باردىق. ول كورپۋستا 1 ملرد سوزقولدانىستان تۇراتىن ماتىندەر بولعانىمەن, دەرەككوزدىك اننوتاتسياسى مەن تىلتانىمدىق بەلگىلەنىمى ءبىزدىڭ كورپۋسقا قاراعاندا ىقشامداۋ ەكەن. بريتان ۇلتتىق كورپۋسى ميللياردتاعان سوزقولدانىستى قۇرايدى. بۇل كورپۋستىڭ اۋقىمى دا كەڭ, اننوتاتسيالارى دا سانالۋان. بىراق بارلىق بولىگى بىردەي قولجەتىمدى ەمەس. اقىلىسى دا بار. بۇگىندە بازاسى 3 ملردقا جەتكەن ورىس ءتىلىنىڭ ۇلتتىق كورپۋسىن جاساۋ 2000 جىلدارى باستالدى. ورىس كورپۋسىنىڭ لينگۆيستيكالىق اننوتاتسيالارىنىڭ كاسىبيلىك دەڭگەيى وتە جوعارى. تۇركيا ۇلتتىق كورپۋسى دا اۋقىمدى. سالىستىرا قاراعاندا, قازاق ءتىلىنىڭ ۇلتتىق كورپۋسى وزىندىك تەرەڭ مازمۇنعا, ەرەكشە قۇرىلىمعا نەگىزدەلگەن.
– قازىرگى تىلدىك مودەلدەر بەرەتىن اقپارات ساپاسىن جەتىلدىرۋدە ءتىلتانۋشى عالىمداردىڭ ءرولى قانداي؟
– «ChatGPT»-ءدىڭ «اقىلدى» بولۋىنا ءتىل ءبىلىمى ينستيتۋتىنىڭ قوسقان ۇلەسى زور. مۇندا عالىمداردىڭ كوزگە كورىنبەيتىن قاجىرلى ەڭبەگى جاتىر. نەيروجۇيە كەز كەلگەن دەرەككوزدەگى ءماتىندى قولداناتىنىنا دالەل قاجەت ەمەس. كورپۋستا (qazcorpus.kz) تازا تىلتانىمدىق ءبىلىم شوعىرلانعان. دەگەنمەن «ChatGPT» ءالى دە كوپتەگەن تىلدىك بىرلىكتىڭ ۇلتتىق مادەني-سەمانتيكالىق ماعىناسىن ءدال كورسەتە المايدى. بۇل باعىتتا عىلىم جانە جوعارى ءبىلىم مينيسترلىگى ىسكە قوسقان جاساندى ينتەللەكت «Ai-Sana» باعدارلاماسىنىڭ, نازارباەۆ ۋنيۆەرسيتەتى «ISSAI» ورتالىعى جاساعان «Kaz-LLM» مودەلىنىڭ ەرەكشەلىگىن اتاۋعا بولادى. جاقىندا مينيسترلىگىمىزدىڭ قولداۋىمەن عىلىمي زەرتتەۋ باعدارلاماسى اياسىندا ءال-فارابي اتىنداعى قازۇۋ باس مەكەمە بولىپ, احمەت بايتۇرسىن ۇلى اتىنداعى ءتىل ءبىلىمى ينستيتۋتى, ء«تىل-قازىنا» ۇلتتىق عىلىمي-پراكتيكالىق ورتالىعى, اقپاراتتىق جانە ەسەپتەۋ تەحنولوگيالارى ينستيتۋتى, «ISSAI» جانە «Softcraft» كومپانياسىمەن بىرلەسىپ, قازاق ءتىلىن جانە تەحنولوگيالىق ءۇردىستى قولداۋ ءۇشىن ۇلكەن تىلدىك مودەل (LLM) ازىرلەدىك. قازىرگى كەزدە ۇلتتىق, عىلىمي ءبىلىمنىڭ تسيفرلانباي جاتقان تۇستارى بار. تىلتانىمدىق تسيفرلىق رەسۋرسى بار تىلدەردىڭ جاساندى ينتەللەكتىدەگى ساپاسى دا جوعارى ەكەنىن تاجىريبەدەن كورىپ وتىرمىز.
– شەتەلدىك ورتالىقتارمەن بىرلەسكەن جوبالار تۋرالى دا ايتىپ وتسەڭىز؟
– قازىرگى كەزدە ماسكەۋدىڭ جوعارى ەكونوميكا مەكتەبىمەن ورتاق جوبا ازىرلەۋدى قولعا الدىق. ينستيتۋتتا پسيحولينگۆيستيكا ءبولىمى اشىلدى. ونىڭ بارىسىندا ايترەكەرلىك زەرتتەۋلەردى جۇرگىزەمىز. قۇرىلعى الەمدىك پسيحولينگۆيستيكادا وزەكتى. بۇرىن اقپاراتتى قابىلداۋدا اۋديالدى, ۆيزۋالدى جول تەڭ دارەجەگە يە بولسا, قازىر ۆيزۋالدىلىعى باسىم. ايترەكەرلىك جۇيە وقۋ بارىسىندا ادامنىڭ كوز قاراشىعىنىڭ قوزعالىسىن تىركەيدى. وسى ورايدا قازاقتىلدى گرافيكالىق كەڭىستىكتىڭ قانشالىقتى دۇرىس جولعا قويىلعانىن زەرتتەمەكپىز. ينستيتۋتىمىزدا زامان تالابىنا وراي وسىنداي يگى ءىس جالعاسىن تاۋىپ جاتىر. ونىڭ بارىسىندا عالىمدار تسيفرلىق لينگۆوتەحنولوگيالاردى ازىرلەۋ ادىستەمەسىن مەڭگەرۋ ۇستىندە. بۇل ينستيتۋتتىڭ كادرلىق الەۋەتىن جاڭا دەڭگەيگە كوتەردى.
– اڭگىمەڭىزگە راحمەت.
اڭگىمەلەسكەن –
ەلۆيرا سەرىكقىزى,
«Egemen Qazaqstan»
الماتى
