عالىم مۇراسى بايىپتالدى

ءىس-شارا ل.ن. گۋميلەۆ اتىن­داعى ەۋرازيا ۇلتتىق ۋنيۆەر­سي­تەتىنىڭ رەكتورى ەرلان سىد­ى­قوۆ­تىڭ, سونداي-اق اباي اتىن­داعى قازاق ۇلتتىق پەداگوگيكا ۋني­ۆەر­سيتەتىنىڭ رەكتورى بولات تىلەپتىڭ قۇتتىقتاۋ سوزىمەن باس­تالدى.

نەمات كەلىمبەتوۆ جايىندا پىكىر بىلدىرگەن بەلگىلى عالىم, مەم­لەكەتتىك سىيلىقتىڭ لاۋرەاتى ساۋىتبەك ابدراحمانوۆ عالىمنىڭ تاعدىرى مەن ەڭبەگىن ەرەكشە اتاپ ءوتتى. ونىڭ ايتۋىنشا, عالىم تەك شىعارماشىلىق يەسى ەمەس, تاع­دىردىڭ تالاي اۋىر سىنىن جە­ڭىپ شىققان قايسار رۋحتىڭ يەسى.  «ن.كەلىمبەتوۆ ءوزىنىڭ ومىرىندە كوپتەگەن ءىس اتقاردى. عىلىمي-پەدا­گوگيكالىق, اۋدارماشىلىق ەڭبە­گىمەن ەلگە تانىلدى. ونىڭ عىلى­مي زەرتتەۋلەرى كەڭىنەن جاريا­­لانىپ, پىكىرتالاس تۋعىز­دى. كەيبىرەۋلەر ومىرىندەگى قيىن­­شى­لىقتارعا, جاسالعان ءساتسىز ارە­كەتتەرگە قا­تىس­تى سىن ايتسا دا, ونىڭ جاساعان ەڭبەگى ايقىن. ول وتباسىن اسىراپ, بالالارىن تار­بيەلەي وتىرىپ تا ۇلكەن قاجىر-قاي­راتپەن قوعامدىق جانە عىلىمي قىزمەتتەر اتقاردى. سول سەبەپتەن وعان ريزاشىلىق ءبىلدىرۋ – ورىندى ءىس. باستاپقىدا عالىم اۋدارماشىلىقپەن شۇعىل­دا­نىپ, كۇردەلى ماتىندەردى قازاق تىلىنە اۋدارۋعا ەلەۋلى ۇلەس قوستى. اۋدار­ما­شىلىقتان كەيىنگى كەزەڭدە ول كوركەم پروزاعا دا كوڭىل ءبولىپ, باعالى شىعارمالار جازدى. سون­داي-اق ول جوعارى وقۋ ورىندارىنا ارنالعان وقۋلىقتار مەن وقۋ قۇ­رالدارىن دايىنداپ, شاكىرت­تەرىنىڭ عىلىمي قالىپتاسۋىنا دا ۇلكەن ۇلەس قوستى. ونىڭ عىلىمي-پەدا­گوگيكالىق ەڭبەكتەرى قازاق ادە­بيەت­تانۋىنىڭ اۋقىمىنان شىعىپ, تۇركى الەمىنىڭ ما­دە­ني-قۇندىلىقتىق كەڭىستىگىنە قوس­قان ۇلەسى ارقىلى ماڭىزدى تاريحي مانگە يە بولدى. عالىمنىڭ ەڭبەكتەرى تۇركى حالىقتارىنىڭ ورتاق تۇپتامىرلىق بايلانىس­تارىن ناقتىراق سەزىنۋگە, ورتاق رۋحا­­­ني مۇراتتى تەرەڭ تۇسىنۋگە ىقپال ەتەدى», دەدى ول.

نەمات كەلىمبەتوۆتىڭ شاكىرتى, «قازاق گازەتتەرى» سەرىكتەستىگىنىڭ باس ديرەكتورى, ۇعا اكادەميگى ديحان قامزابەك ۇلى تۇلعانىڭ تاش­كەنتتەن باستالىپ, الماتىدا جالعاسقان ءبىلىم-عىلىم جولىن ەرەكشە اتاپ ءوتتى. اكادەميكتىڭ ايتۋىنشا, نەمات كەلىمبەتوۆ – بىر­نەشە بۋىن عالىمنىڭ قالىپ­تاسۋىنا ىقپال ەتكەن قايراتكەر. «بۇل كىسىنىڭ شىعارماشىلىق جانە عىلىمي تۇلعا رەتىندە قا­لىپ­­­­تاسۋىنا اسەر ەتكەن ورتا تۋرا­لى ايت­­­قاندا, بارىنەن بۇرىن تاشكەنت كەزەڭىن ەرەكشە اتاۋ كەرەك. تاشكەنت سول داۋىردە بۇكىل تۇركىستان ايماعىنىڭ عىلىمي, مادەني ورتالىعى بولدى. بۇل قا­لادا ماعجان, مىرجاقىپ, حالەل سە­كىلدى تۇلعالاردىڭ رۋحاني ءىزى قال­عانى بەلگىلى. سول كەڭىستىكتىڭ ىق­پالى ونىڭ دا دۇنيەتانىمىنا اسەر ەتتى. عالىمنىڭ ەرتە كەزەڭ­دەگى ەڭبەكتەرىنىڭ ءبىرى – ءدىن, ارعى دۇنيەتانىم جانە كۇردەلى فيلو­سوفيالىق ماسەلەلەرگە ارنالعان قول­جازبالاردى زەرتتەۋ بولدى. ول سول تۇستاعى ەڭ قيىن, كوپ ايتىلا بەر­مەيتىن تاقىرىپتاردى عىلىمي اينالىمعا ەنگىزۋگە كۇش سالدى. نەمات كەلىمبەتوۆتىڭ پۋبلي­تسيس­­­­تي­كاسى دا ەرەكشە. قازىرگى «ەگەمەن قازاقستان» گازەتىندە جۇمىس ىس­تەپ جۇرگەن كەزىندە ونىڭ جۋرنا­ليستىك قولتاڭباسى ايقىن, ناقتى, ءسوزدى ورىنسىز اۋىر­لاتپايتىن ستيل قا­لىپ­­­تاس­­تىردى. ونىڭ جازۋ مانەرى كەي­­­بىر عالىمداردا كەزدەسەتىن كۇر­دە­لى, اۋىر ستيلدەن دالدىگىمەن جانە مازمۇن ايقىندىلىعىمەن ەرەك­شەلەنەدى», دەدى اكادەميك.

پلەنارلىق وتىرىس بارىسىندا تۇركولوگيا سالاسىنىڭ جە­تەك­شى عالىمدارى بىرقاتار وزەكتى تاقى­رىپ بويىنشا بايانداما جاسادى. العاشقى ءسوزدى فيلولو­گيا عىلىمدارىنىڭ دوكتورى پرو­فەسسور ءادىل احمەتوۆ الىپ, نەمات كەلىمبەتوۆتىڭ الەمدىك رۋحا­نياتتاعى ورنى مەن تۇر­كولو­گيا­لىق ويىنىڭ ەرەكشە­لىكتەرىن تار­قاتتى. ودان كەيىن وزگە دە عا­لىم­­دار عىلىمي زەرتتەۋلەرىن تانىس­­­تىردى. سونداي-اق ءىس-شارا اياسىن­­­دا «تۇركى قارجى-ساۋدا لەك­سي­كاسى» اتتى جاڭا ەڭبەكتىڭ تۇساۋ­كە­سەرى ءوتتى. كىتاپتا كونە جانە ور­تا­­عاسىرلىق تۇركى جازبا ەسكەرت­كىشتەرىنەن باستاپ, قازىرگى قازاق جانە تۇركى تىلدەرىندە قولدانىلىپ جۇرگەن قارجى-ەكونوميكا سالا­سىن­­­داعى نەگىزگى تەرميندەر جۇيەلى تالدانعان.