قالاي باستالدى؟
ەرسۇلتان العاشقى ستارتابىن ستۋدەنتتىك جىلدارى ىسكە قوسقان. ول اۋەلدە سينگاپۋرداعى قازاقستان ەلشىلىگى جانىنان «ەكى travel»-پورتال قۇردى. كەيىن «Kupi.kz» اتتى ءىرى ماركەتپلەيستى اشقانىمەن, ۋاقىت وتە كەلە جوبانى اياقتاۋعا تۋرا كەلگەن. وسىدان كەيىن ول ءبىلىم سالاسىنا قاجەت, سۇرانىسقا يە شەشىم ىزدەي باستاعان. ءبىر كۇنى ەرسۇلتانعا ويدا-جوقتا ءبىر ۇسىنىس ءتۇسىپتى. سول ءساتتى ءوزى ك ۇلىپ ەسكە الادى.
«2020 جىلدىڭ 6 ناۋرىزىندا قىزىم دۇنيەگە كەلدى. پەرزەنتحانادا تۇرعانىمدا ەلىمىزدەگى بەلگىلى ءبىر ۋنيۆەرسيتەتتىڭ پرورەكتورى حابارلاسىپ: «ەرسۇلتان, قازىر پاندەميا باستالدى, سوعان بايلانىستى ماڭىزدى سۇراق بولىپ تۇر. سىزدەردىڭ جۇيەدە پروكتورينگ بار ما؟» – دەپ سۇرادى. مەن ول كەزدە بۇل ءسوزدىڭ ناقتى ماعىناسىن دا بىلمەيتىنمىن, بىراق: ء«يا, بار», – دەپ جاۋاپ بەردىم. سودان سوڭ جوبانى ءبىر اپتادان كەيىن كورسەتۋگە رۇقسات الدىم. نە كەرەك, سول اپتادا كوماندامەن بىرگە پروكتورينگتىڭ نە ەكەنىن انىقتاپ الدىق. سويتسەك بۇل – «computer vision», ياعني كامەرا الدىندا وتىرعان ادامنىڭ كىم ەكەنىن, ستۋدەنت پە الدە جاساندى بەينە مە, سونى انىقتايتىن تەحنولوگيا ەكەن. جەتى كۇندە پروكتورينگتىڭ دەمو-نۇسقاسىن جاساپ, تاپسىرىس بەرۋشىگە كورسەتىپ ەدىك, ولار جوبامىزدى قابىل الدى. مىنە, سولاي «TrustExam.ai» تاريحى باستالدى. بۇل باتىلدىق پا, الدە اقىماقتىق پا, ءوزىم دە بىلمەيمىن», دەپ ستارتاپ باستاۋىن ك ۇلىپ ەسكە الدى جوبا جەتەكشىسى.
قازىر قاي كەزەڭدە؟
قازىر «TrustExam.ai» – ءبىلىمدى تەكسەرۋدىڭ ونلاين جانە وفلاين فورماتتارىندا ادىلدىك پەن وبەكتيۆتىلىكتى قامتاماسىز ەتەتىن ءبىرتۇتاس انتيچيتينگ جۇيەسى. 2020 جىلى وسى جوبا تەك ۆەب-كامەراداعى بەينەنى تالداۋمەن شەكتەلەتىن. بىراق سول كەزدەن بەرى كوشىرۋدىڭ تۇرلەرى دە ايتارلىقتاي وزگەردى. مىسالى, قازىر جي-قوسىمشالار پايدا بولدى. الاياقتىق ەندى ءتۇرلى قۇرىلعىلار ارقىلى دا دامىپ جاتىر. بۇگىندە ەڭ كەڭ تاراعان ءادىس – ارنايى تەحنيكانىڭ كومەگىمەن ەمتيحان سىنىبىنداعى كومپيۋتەر ەكرانىن سىرتقى قۇرىلعىعا ترانسلياتسيالاۋ. بۇعان قوسا, ميكروقۇلاققاپتار, ميكروكامەرالار, قوسىمشا پەرنەتاقتا مەن ءتىنتۋىر سەكىلدى جاسىرىن قۇرالدار قولدانىلادى. «ادامنان ايلا ارتىلمايدى» دەگەن سول. سىناقتان سۇرىنبەي ءوتۋ ءۇشىن تەستىلەۋگە قاتىسۋشىلار وسىنداي جۇيەنىڭ ءوزىن اينالىپ وتۋگە بارىن سالادى.
«مۇنىڭ سالدارى وتە اۋىر بولۋى مۇمكىن. ماسەلەن, جاقىندا اقش-تىڭ فلوريدا شتاتىندا ادام ولىمىمەن اياقتالعان جول اپاتى بولدى. تەرگەۋ بارىسىندا جۇك كولىگىنىڭ جۇرگىزۋشىسى اعىلشىن ءتىلىن مۇلدە بىلمەيتىنى, جول بەلگىلەرىن تۇسىنبەيتىنى انىقتالعان. سوعان قاراماستان, ونىڭ قولىندا جۇرگىزۋشى كۋالىگى بار. كەيىن بەلگىلى بولعانداي, مۇنداي قۇجاتتاردى زاڭسىز راسىمدەۋگە كومەكتەسەتىن تۇتاس ۇيىمداسقان قىلمىستىق توپ جۇمىس ىستەگەن. بۇل جاي عانا اكادەميالىق ادالدىق ماسەلەسى ەمەس. ەگەر اڭگىمە جۇرگىزۋشى كۋالىگى نەمەسە كاسىبي سەرتيفيكاتتار تۋرالى بولسا, ەمتيحان بارىسىندا كوشىرۋدىڭ سالدارى ادام ومىرىنە قاۋىپ ءتوندىرۋى مۇمكىن. وسى وقيعا سونىڭ ايقىن دالەلى. سول ءۇشىن ءبىز 1 ميلليوننان استام قولدانۋشىنىڭ دەرەكتەرىن تالداپ, مودەلدى مىقتاپ وقىتتىق. ول 30 ءتۇرلى پارامەتر بويىنشا ادامنىڭ مىنەز-قۇلقىن زەرتتەپ, ادەتتەگى قولدانۋشى مەن الداۋشىنىڭ ايىرماسىن ءاپ-ساتتە انىقتايدى», دەيدى ەرسۇلتان.
ەندىگى مەجە قانداي؟
كوماندا 2026 جىلعا دەيىن ستارتاپتى ەۋروپا نارىعىنا تولىق ەنگىزىپ, ازيا ەلدەرىنە دە تاراتۋعا نيەتتى. كومپانيا وقىتۋ, ەمتيحان جانە كاسىبي سەرتيفيكاتتاۋ سالالارىن بىرىكتىرەتىن تولىق ەكوجۇيە قۇرۋدى ماقسات ەتەدى.
«قازىر شامامەن 40 ۇيىممەن جۇمىس ىستەيمىز. سونىڭ 60%-ى – ەلىمىزدەن, ال 40%-ى – شەتەلدىك كومپانيالار. كەيبىر تۇتىنۋشىلارىمىز جىلىنا ءبىر رەت قانا ەمتيحان وتكىزسە, ەندى بىرەۋلەرىندە ول كۇن سايىن وتەدى. بۇعان دەيىن ءبىز 20-دان استام ۋنيۆەرسيتەتپەن سەرىكتەستىك ورناتتىق, بىراق كەيىن جوعارى وقۋ ورىندارىنا انتيچيتينگ ماسەلەسى نەگىزگى باسىمدىق ەمەس ەكەنىن تۇسىندىك. سوندىقتان قازىر كوبىرەك ليتسەنزيا الۋعا قاتىستى, قاۋىپسىزدىككە تىكەلەي اسەر ەتەتىن سالالارعا بەت بۇردىق» دەيدى جوبا جەتەكشىسى.
وسى ورايدا «ستارتاپ يەلەرى تابىستى قايدان تابادى؟» دەگەن زاڭدى سۇراق تۋىندايدى. «TrustExam.ai» جۇيەسىنىڭ قىزمەت باعاسى ەمتيحان ۋاقىتىنىڭ ساعاتىنا قاراي ەسەپتەلەدى. كومپانيانىڭ وزىندىك قۇنى قىزمەتكەرلەر شتاتى مەن ەسەپتەۋ قۋاتتىلىعىنا نەگىزدەلگەن, ال كوماندا بۇل رەسۋرستاردى ءتيىمدى باسقارۋدى ۇيرەنگەن. بىرىڭعاي تاريف بەلگىلەنبەگەن, ياعني ءار جوبا جەكە باعالانادى. مىسالى, باعدارلامالاۋ وليمپيادالارى سياقتى الەۋمەتتىك باعىتتاعى ءىس-شارالاردا كومپانيا اقى المايدى, تەك دەمەۋشى رەتىندە ءوز لوگوتيپىن كورسەتۋىن سۇرايدى. ال تەحنيكالىق تالاپتارى جوعارى كوممەرتسيالىق جوبالاردا باعا سوعان سايكەس بەلگىلەنەدى. قازىرگى ۋاقىتتا ستارتاپ تولىقتاي ءوز تابىسى ەسەبىنەن قارجىلاندىرىلىپ كەلەدى.
«TrustExam.ai»-عا قانشا اقشا سالعانىمىزدى ناقتى ايتۋ قيىن, بىراق ءبىر قاعيدا بار – تاپقانىمىزدان ارتىق جۇمسامايمىز. العاشقى كەزدە الماتىداعى سامال شاعىن اۋدانىندا كىشكەنتاي كەڭسە جالدادىق. جەرتولەدە, تەرەزەسىز, ەڭ كوبى ءۇش ادام سياتىن بولمە ەدى. كەيدە سەرۆەر حوستينگىنە اقشا جەتپەي قالعاندا, انام مەن بولاشاق جارىم شوتقا ازداپ قارجى اۋدارىپ تۇراتىن. ايەلىم قازىر دە قالجىڭداپ: «مەن سەندەردىڭ باستى ينۆەستورلارىڭمىن عوي», – دەپ كۇلەدى. ءبىزدىڭ ەندىگى ماقساتىمىز – شەتەل نارىعىندا تابىسقا جەتۋ. قازىر نازارىمىز سوعان باعىتتالعان. ەلدە تابىس تاۋىپ, وزىمىزگە ينۆەستيتسيا قۇيىپ, كەيىن جاھاندىق دەڭگەيگە شىعىپ, ەكسپورتتىق تابىستى ەلىمىزگە اكەلۋ – ەڭ ۇلكەن ارمانىمىز. ءبىزدىڭ تەحنولوگيالارعا دەگەن سۇرانىس الداعى ۋاقىتتا تەك ارتا تۇسەتىنىنە سەنىمدىمىن. قازىر چيتينگ-يندۋستريا بارلىق سالادا قارقىندى دامىپ كەلەدى, ءتىپتى وعان ۆەنچۋرلىق ينۆەستيتسيالار دا تارتىلىپ جاتىر», دەيدى ەرسۇلتان.
