فوتو: اشىق دەرەككوز
قارىز مىندەتتەمەسى ساقتالادى
بانك ليتسەنزياسىنان ايىرىلعان سوڭ, ونىڭ بارلىق مىندەتتەمەسى مەن اكتيۆتەرى ۋاقىتشا اكىمشىلىك نەمەسە ليكۆيداتسيالىق كوميسسيانىڭ قاراۋىنا وتەدى. ولار بانك قىزمەتىن تولىق توقتاتقانعا دەيىن تولەم قابىلداۋ, بەرەشەكتى ءوندىرۋ جانە كرەديتتىك پورتفەلدى باسقا قارجى ۇيىمىنا وتكىزۋ جۇمىستارىن اتقارادى. كەيدە بانك قارىزدارىن باسقا بانك ساتىپ الادى. مۇنداي جاعدايدا بۇرىنعى بورىشكەردىڭ مىندەتتەمەسى سول كۇيىندە ساقتالىپ, تەك جاڭا تولەم الۋشى پايدا بولادى.
قارجىگەر راسۋل رىسمامبەتوۆ مۇنداي جاعدايدا ەڭ باستىسى سابىر ساقتاپ, رەسمي اقپاراتتى باقىلاۋدا ۇستاۋ كەرەكتىگىن ايتادى.
«بانكتىڭ ليتسەنزياسىنان ايىرىلۋى نەمەسە بانكروتقا ۇشىراۋى قارىزدى جويمايدى. بورىشكەردىڭ مىندەتتەمەلەرى سول كۇيىندە قالادى جانە ولاردى باسقا زاڭدى تۇلعا – ليكۆيداتسيالىق كوميسسيا, اگەنتتىك نەمەسە جاڭا بانك قابىلدايدى. ەڭ ۇلكەن قاتە – «بانك جوق, ەندى تولەمەسەم دە بولادى» دەپ ويلاۋ. كەرىسىنشە, مۇنداي جاعدايدا رەسمي اقپاراتتى قارجى نارىعىن رەتتەۋ جانە دامىتۋ اگەنتتىگى مەن دەپوزيتتەرگە كەپىلدىك بەرۋ قورىنىڭ سايتتارىنان قاراپ وتىرۋ قاجەت», دەيدى مامان.
ونىڭ ايتۋىنشا, بانكروتتىق ءراسىم بارىسىندا ازاماتتارعا مىندەتتى تۇردە جاڭا رەكۆيزيتتەر مەن تولەم ءتارتىبى تۋرالى حابارلاما جولدانادى. ەگەر مۇنداي حابارلاما كەلمەسە, رەسمي دەرەككوزگە, قارجى نارىعىن رەتتەۋ اگەنتتىگىنە نەمەسە دەپوزيتتەر قورىنىڭ وكىلىنە جازباشا ءوتىنىش بەرۋ كەرەك.
تولەمدى توقتاتۋدىڭ سالدارى اۋىر
كەيبىر قارىز الۋشىلار «بانك جابىلدى» دەگەندى ەستي سالا تولەمدى بىردەن توقتاتادى. الايدا بۇل شەشىمنىڭ سالدارى اۋىر بولۋى مۇمكىن. ويتكەنى كرەديتتىك كەلىسىم ءالى دە زاڭدى كۇشىندە. ەگەر تولەم ۋاقتىلى جۇرگىزىلمەسە, ءوسىمپۇل مەن ايىپپۇلدار قوسىلادى, ال مالىمەتتەر نەسيە بيۋروسىنا تۇسەدى.
«بانكروتتىق كەزىندە تولەمدى كەشىكتىرۋدىڭ سالدارى: پايىزدار مەن ايىپپۇلدار ەسەپتەلەدى, اقپارات كرەديتتىك بيۋروعا ەنگىزىلەدى. ءتىپتى سوتقا دەيىن بارۋى مۇمكىن. سوندىقتان تولەمدەردى توقتاتپاي, قاجەت بولسا ليكۆيداتسيالىق كوميسسياعا رەسمي ءوتىنىش بەرىپ, تولەمدى كەيىنگە قالدىرۋدى سۇراۋ كەرەك. بۇل بورىشتىڭ ۇلعايۋىنان جانە سوت داۋلارىنان قورعايتىن ەڭ ءتيىمدى ءتاسىل», دەيدى راسۋل رىسمامبەتوۆ.
سونداي-اق ازاماتتار جاڭا رەكۆيزيت كەلمەيىنشە, كۇماندى شوتتارعا اقشا جىبەرمەۋى كەرەك. سەبەبى الاياقتار مۇنداي جاعدايدا ءوزىن «بانك وكىلىمىن» دەپ تانىستىرىپ, جالعان دەرەكتەر ارقىلى تولەم قابىلداۋعا تىرىسۋى مۇمكىن.
«ەگەر ليكۆيداتسيالىق كوميسسيا نەمەسە جاڭا كرەديتور قايتا قۇرىلىمداۋ جۇرگىزسە, ايىپپۇل مەن پايىزدىڭ ءبىر بولىگى كەشىرىلۋى مۇمكىن. كەيدە الەۋمەتتىك جاعدايى اۋىر ازاماتتاردىڭ نەگىزگى قارىزى دا قىسقارتىلۋى ىقتيمال. بىراق مۇنداي شەشىمدەر تەك رەسمي نەگىزدە قابىلدانادى», دەيدى قارجىگەر.
ماماننىڭ سوزىنشە, ەگەر قارىز ۋاقىتشا توقتاتىلسا نەمەسە قايتا قۇرىلىمدالسا, بۇل دا كرەديتتىك تاريحتا كورىنىس تابادى. سوندىقتان كەز كەلگەن تولەمنىڭ كەشىكتىرىلۋى بولاشاقتا جاڭا نەسيە الۋ مۇمكىندىگىن شەكتەيدى.
«كەز كەلگەن كەشىكتىرۋ كرەديتتىك تاريحقا تەرىس اسەر ەتەدى. ءتىپتى بانك جابىلعان جاعدايدا دا بۇل دەرەكتەر كرەديتتىك بيۋرودا ساقتالادى. كەيىن جاڭا نەسيە الۋ قيىنعا سوعادى. سول سەبەپتى, بارلىق تۇبىرتەكتەر مەن تولەم قۇجاتتارىن جيناپ, قاجەت بولسا كرەديتتىك بيۋروعا رەسمي تۇسىندىرمە حات جولداۋ ماڭىزدى», دەيدى رىسمامبەتوۆ.
رەسمي اقپارات – ەڭ سەنىمدى دەرەك
بانكروتتىق جاعدايدا تەك رەسمي اقپاراتقا سۇيەنۋ ماڭىزدى. ازاماتتار تولەمدەردى كىمگە جانە قانداي شوتقا اۋدارۋ كەرەكتىگىن تەك اگەنتتىكتىڭ نەمەسە دەپوزيتتەر قورىنىڭ رەسمي سايتتارىنان ءبىلۋى ءتيىس.
«رەسمي اقپاراتتى تەك اگەنتتىك, دەپوزيتتەر قورى نەمەسە eGov پورتالىنان تەكسەرىڭىز. رەسمي حابارلاماسىز تولەمدى توقتاتپاڭىز, ءار تولەم بويىنشا قۇجاتتى ساقتاڭىز. ليكۆيداتسيالىق كوميسسيامەن بايلانىس ورناتىڭىز. نەگىزگى قاعيدا قاراپايىم: قارىز تەك رەسمي تۇردە جابىلعان جاعدايدا عانا اياقتالادى», دەيدى ساراپشى.
بانكروتتىق جاعداي كەز كەلگەن قارجى جۇيەسىندە كەزدەسەتىن تابيعي ۇدەرىس. مۇنداي كەزەڭدە قارىزىن ۋاقىتىلى وتەپ, رەسمي اقپاراتقا سۇيەنىپ ارەكەت ەتكەن ادام ەش ۇتىلمايدى. بانك جابىلسا دا, ادالدىق پەن جاۋاپكەرشىلىك ءار ازاماتتىڭ وزىندە قالۋى ءتيىس.
