ينفوگرافيكانى جاساعان – قونىسباي شەجىمباي, «EQ»
«PISA»-نىڭ باستى ماقساتى – 15 جاستاعى وقۋشىلاردىڭ ءححى عاسىر تالاپتارىنا قانشالىقتى دايىن ەكەنىن انىقتاۋ. ياعني بۇل بولاشاقتا جانە كاسىبي قىزمەتىندە كەزدەسەتىن ءتۇرلى جاعدايعا بەيىمدەلە الا ما دەگەن ساۋالدى العا تارتادى.
ءداستۇرلى ەمتيحاندار كوبىنەسە مەكتەپ باعدارلاماسىن قانشالىقتى مەڭگەرگەنىن انىقتاسا, «PISA» زەرتتەۋى وقۋشىنىڭ العان ءبىلىمىن جاڭا جاعدايدا قولدانۋ قابىلەتىن, اقپاراتتى سىن تۇرعىسىنان ساراپتاۋىن, كۇردەلى ماسەلەنى شەشە ءبىلۋىن جانە ۇنەمى وزگەرىپ وتىراتىن ورتاعا بەيىمدەلۋىن باعالايدى.
بۇگىندە «PISA» كوپتەگەن مەملەكەتتەگى ءبىلىم جۇيەسىنىڭ مىقتى جانە ءالسىز تۇسىن ايقىنداپ, تابىستى تاجىريبەنى زەردەلەۋگە جانە ۇزاقمەرزىمدى ستراتەگيا قالىپتاستىرۋعا مۇمكىندىك بەرەتىن حالىقارالىق سالىستىرۋ قۇرالى رەتىندە قابىلدانادى.
2010 جىلدارى ەىدۇ زەرتتەۋدىڭ بەيىمدەلگەن نۇسقاسىن – «PISA for Schools» («PISA» مەكتەپتەر ءۇشىن») باعدارلاماسىن ازىرلەپ شىعاردى. بۇل باستاما جەكەلەگەن ءبىلىم ۇيىمدارىنا ارنالعان. ونىڭ نەگىزگى ماقساتى – وقۋشىلاردىڭ كوگنيتيۆتىك ءارى الەۋمەتتىك-ەموتسيالىق قۇزىرەتتەرىنىڭ دامۋ دەڭگەيىن انىقتاپ, ءبىلىم ۇدەرىسىن جەرگىلىكتى دەڭگەيدە تالداۋ مەن جەتىلدىرۋ بويىنشا قولايلى دەرەكتەر جيناۋ.
اتالعان زەرتتەۋگە 15 جاستاعى وقۋشىلار قاتىسادى. ولار قاي سىنىپتا وقىپ جۇرگەنىنە قاراماستان, بۇل جاس ەرەكشەلىگى نەگىزگى بازالىق ءبىلىم كەزەڭىنىڭ سوڭىندا قالىپتاسقان باستى قۇزىرەتتىلىكتى باعالاۋعا جول اشادى. ءاربىر مەكتەپكە الىناتىن ىرىكتەمە رەپرەزەنتاتيۆتىلىك قاعيداسىنا نەگىزدەلەدى.
«PISA for Schools» باعدارلاماسى كومپيۋتەرلىك فورماتتا جۇرگىزىلەدى. بۇل ءوز كەزەگىندە باعالاۋدىڭ وبەكتيۆتىلىگىن, ستاندارتتالۋىن قامتاماسىز ەتەدى. تەك كوگنيتيۆتىك تاپسىرمالار عانا ەمەس, سونىمەن بىرگە وقۋشىلار تولتىراتىن ساۋالنامالار دا قامتىلادى. اتالعان ساۋالنامالار مەكتەپتەگى ورتا فاكتورلارىن, وقۋعا دەگەن ىنتا-ىقىلاسىن, الەۋمەتتىك-ەموتسيالىق داعدىلاردى جانە وقىتۋ ساپاسىن قابىلداۋ دەڭگەيىن باعالايدى.
زەرتتەۋ ءۇش نەگىزگى قۇزىرەتتىلىكتى تەكسەرەدى: ءبىرىنشىسى – وقۋ ساۋاتتىلىعى – اقپاراتتى ىزدەۋ, ءتۇسىنۋ, ءماتىندى ينتەرپرەتاتسيالاۋ جانە سىني تۇرعىدان باعالاۋ قابىلەتى; ەكىنشىسى – ماتەماتيكالىق ساۋاتتىلىق – ەسەپتى تۇجىرىمداۋ, ماتەماتيكالىق ءبىلىمدى قولدانۋ جانە ناتيجەلەردى ناقتى ومىرلىك جاعدايدا تۇسىندىرە ءبىلۋ; ءۇشىنشىسى – جاراتىلىستانۋ-عىلىمي ساۋاتتىلىق – قۇبىلىستاردى عىلىمي تۇرعىدان ءتۇسىندىرۋ, عىلىمي تانىم ادىستەرىن باعالاۋ, دەرەكتەردى تالداۋ جانە ينتەرپرەتاتسيالاۋ.
كوگنيتيۆتىك باعىتتان بولەك, زەرتتەۋ الەۋمەتتىك-ەموتسيالىق داعدىعا دا نازار اۋدارادى. ونىڭ ىشىندە ەموتسيالاردى رەتتەۋ, ىنتىماقتاستىققا بەيىمدىلىك, ءتيىمدى كوممۋنيكاتسيا, جاڭا تاجىريبەگە اشىق بولۋ جانە ءومىر بويى وقۋعا دايىندىق سىندى ماڭىزدى قابىلەتتەر باعالانادى.
استانا مەن اتىراۋ قالاسىندا 2023 جىلدان باستاپ مەملەكەت-جەكەمەنشىك ارىپتەستىك جوباسى اياسىندا جۇمىس ىستەپ كەلە جاتقان «Binom» مەكتەپتەرى اتالعان زەرتتەۋگە جىل سايىن قاتىسۋعا شەشىم قابىلدادى. مۇنداعى ماقسات – وقۋشىلاردىڭ فۋنكتسيونالدىق ساۋاتتىلىعىن قالىپتاستىرۋدا دامۋى قاجەت تۇستاردى ۋاقتىلى انىقتاپ, ءبىلىم ۇدەرىسىنە دەر كەزىندە تۇزەتۋ ەنگىزۋ.
«Binom» مەكتەپتەرى 5-5,5 جىل بويى مەنشىك نىسانى بويىنشا جەكەمەنشىك مارتەبەگە يە. دەگەنمەن مەملەكەت-جەكەمەنشىك ارىپتەستىك شارتىنا سايكەس, بۇل مەكتەپتەردە ءبىلىم ۇدەرىسى جان باسىنا شاققان قارجىلاندىرۋ اياسىندا جۇزەگە اسادى جانە اتا-انالار تاراپىنان تولەم الىنبايدى.
2023 جانە 2024 جىلدارداعى ناتيجەلەردى سالىستىرساق «Binom» مەكتەپتەرىندە ءۇش باعىتتىڭ بارلىعىندا دا جوعارى قارقىن ايقىن بايقالدى. وقۋ ساۋاتتىلىعى بويىنشا ورتاشا كورسەتكىشتەر +4-تەن +59 بالعا دەيىن, ماتەماتيكالىق ساۋاتتىلىق +3-تەن +72 بالعا دەيىن, جاراتىلىستانۋ-عىلىمي ساۋاتتىلىق +14-تەن +51 بالعا دەيىن وسكەن. ەڭ جوعارعىسى – ماتەماتيكالىق ساۋاتتىلىق سالاسىنان كورىنەدى. اتاپ ايتقاندا, ءتورت بىردەي «Binom» مەكتەبى بۇل كورسەتكىش بويىنشا ەىدۇ-نىڭ 2022 جىلعى ورتاشا ناتيجەلەرىنەن جوعارى ناتيجە كورسەتتى. ماسەلەن, سونىڭ ىشىندە احمەت بايتۇرسىن ۇلى اتىنداعى «Binom» مەكتەبى ەرەكشە كوزگە ءتۇسىپ وتىر. مەكتەپ وقۋشىلارى ماتەماتيكالىق ساۋاتتىلىق بويىنشا 518 بالل جيناپ, وسى باعىتتاعى الەمدىك كوشباسشىلار قاتارىنا ءبىر قادام جاقىندادى.
ايتا كەتەرلىگى, جاراتىلىستانۋ-عىلىمي ساۋاتتىلىق كورسەتكىشتەرىندەگى العا جىلجۋ دا نازار اۋدارتادى. بۇل باعىت ەلىمىزدەگى مەكتەپتەرى ءۇشىن ءداستۇرلى تۇردە ءالسىز بولىپ كەلگەنىمەن, «Binom» مەكتەپتەرىنىڭ ناتيجەلەرى ىلگەرىلەۋدىڭ بار ەكەنىن دالەلدەيدى.
اسىرەسە اتىراۋ قالاسىنداعى «Binom» مەكتەپتەرىنىڭ جەتىستىگى قۋانتادى. بار بولعانى ەكىنشى جىل عانا جۇمىس ىستەيتىن بۇل وقۋ وردالارى ماتەماتيكادان +50 بالعا, جاراتىلىستانۋدان +70 بالعا دەيىن جوعارى ناتيجە كورسەتتى.
«PISA» زەرتتەۋىنىڭ باستى قۇندىلىعى – وقۋشىنىڭ تەك ءبىلىمدى مەڭگەرۋ دەڭگەيىن ەمەس, سونىمەن بىرگە ونى ومىرلىك جانە تاجىريبەلىك جاعدايلاردا قولدانا ءبىلۋ قابىلەتىن باعالاۋى. اكادەميالىق جەتىستىك تەك وقۋ باعدارلاماسىن يگەرۋمەن شەكتەلمەي, قوعام ومىرىنە, ەكونوميكاعا بەلسەنە قاتىسۋعا, دەربەس ءارى دالەلدى شەشىم قابىلداۋعا قاجەتتى نەگىزگى قۇزىرەتتەردىڭ قالىپتاسۋ دەڭگەيىن ايقىندايدى.
وقۋشىلاردىڭ ءبىلىم دەڭگەيىن تارقاتىپ كورسەتۋ – ءبىلىم ساپاسىن ايقىندايتىن ماڭىزدى ينديكاتور. ول تەك ورتاشا ناتيجەنى عانا ەمەس, سونىمەن قاتار ءبىلىمنىڭ قانشالىقتى كەڭ اۋقىمدى قامتىعانىن كورسەتەدى: ياعني قانشا وقۋشى ەڭ تومەنگى مەجەگە جەتتى جانە قانشاسى كۇردەلى كوگنيتيۆتىك داعدىلاردى مەڭگەرگەنىن انىقتاۋعا جول اشادى.
حالىقارالىق تاجىريبەدە «PISA» وسى ماقساتتا التى دەڭگەيلى شكالانى قولدانادى. ءار دەڭگەي بەلگىلى ءبىر قۇزىرەتتەر مەن داعدىلار جيىنتىعىن سيپاتتايدى. ونىڭ ىشىندە باستى مەجەنىڭ ءبىرى – 2-دەڭگەي. بۇل دەڭگەي وقۋشىنىڭ نەگىزگى ءبىلىمدى قازىرگى قوعام ومىرىندە قاجەت بولاتىن ستاندارتتى تاپسىرمالاردى ورىنداۋ ءۇشىن قولدانا الۋ قابىلەتىن كورسەتەدى. ال وسى دەڭگەيگە جەتە الماعاندار اكادەميالىق جانە الەۋمەتتىك بەيىمدەلۋ تۇرعىسىنان تاۋەكەل ايماعىندا قالادى.
جوعارعى دەڭگەيلەر – 5 جانە 6 – وقۋشىلاردىڭ كۇردەلى تالداۋ جاساۋعا, اقپاراتتى ينتەرپرەتاتسيالاۋعا, دالەلدى وي قۇرۋعا جانە ءبىلىمدى جاڭا جاعدايلارعا كوشىرۋگە قابىلەتتى ەكەنىن كورسەتەدى. مۇنداي ناتيجەلەر جوعارى دايىندىقتى ءبىلدىرىپ, بولاشاقتا ءبىلىمىن جالعاستىرۋعا, سونداي-اق الەمدىك ورتادا باسەكەگە قابىلەتتى بولۋعا جول اشادى.
ءبىر قۋانتارلىعى, «Binom» مەكتەپتەرىندەگى وقۋشىلاردىڭ جوعارى دەڭگەي كورسەتكەن ۇلەسى ەلدەگى ورتاشا كورسەتكىشتەن جوعارى بولىپ وتىر. بۇل ءوز كەزەگىندە باسقا مەكتەپتەرگە دە وڭ باعدار بولادى.
وقۋشىلاردىڭ وقۋ جەتىستىكتەرىنە ىقپال ەتەتىن ەڭ ماڭىزدى فاكتوردىڭ ءبىرى – الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق مارتەبە (ESCS). سوندىقتان دا ول «PISA» زەرتتەۋىنىڭ تالداۋىندا ورتا كورسەتكىشتەردىڭ قاتارىندا تۇر. «ESCS» يندەكسى اتا-انالاردىڭ ءبىلىم دەڭگەيى مەن جۇمىسپەن قامتىلۋىن, وتباسىنىڭ مادەني ءارى ماتەريالدىق كاپيتالىن, سونىمەن بىرگە ۇيدەگى ءبىلىم بەرۋ ورتاسىن قامتيتىن جيىنتىق سيپاتتامانى بىلدىرەدى. ءتيىمدى ءبىلىم بەرۋ جۇيەسىنىڭ باستى مىندەتى – الەۋمەتتىك شىعۋ تەگىنىڭ اسەرىن بارىنشا ازايتىپ, بارلىق وقۋشىعا تەڭ مۇمكىندىك ۇسىنۋ.
«BI Education» جەلىسىندەگى مەكتەپتەردە ورتاشا «ESCS» يندەكسى – 0,38 بەن – 0,45 ارالىعىندا. بۇل كورسەتكىش ەىدۇ ەلدەرىنىڭ ورتاشا دەڭگەيىنەن (0,0) ەداۋىر تومەن. مۇنداي جاعداي مەكتەپتەردىڭ الدىنا ەرەكشە مىندەت قويادى: سىرتقى قولداۋدىڭ ورنىن ساپالى پەداگوگيكالىق تاجىريبەلەر, قوسىمشا ءبىلىم رەسۋرستارى جانە تالىمگەرلىك جۇيەلەر ارقىلى تولىقتىرۋ قاجەت.
قورىتا ايتقاندا, حالىقارالىق «PISA for Schools» زەرتتەۋىنىڭ نەگىزگى پارامەترلەرى بويىنشا «Binom» مەكتەپتەرى سەنىمدى جوعارى ناتيجە كورسەتىپ وتىر. بۇل جەلى ىشىندە ءتيىمدى تاجىريبە مەن ادىستەمەنىڭ قالىپتاسقانىن ايعاقتايدى. الداعى تاڭدا ولاردى كەڭەيتىپ, رەسپۋبليكا دەڭگەيىندە اۋقىمدى قولدانۋعا مۇمكىندىك بار.
ارايلىم ماعزۇموۆا,
«BI Education» كومپانياسىنىڭ اكادەميالىق ديرەكتورى
