قارتتارعا شىنايى قامقورلىق

ونى وتكىزۋدىڭ باستى ماقساتى – ەگدە جاستاعى ادامداردىڭ مەملەكەت پەن قوعام الدىنداعى ەڭبەگىن قۇرمەتتەۋ, باعالاۋ, سونداي-اق ولاردىڭ ماسەلەلەرى مەن قاجەتتىلىكتەرىنە, ءومىر ءسۇرۋ ساپاسىن ارتتىرۋ قاجەتتىلىگىنە نازار اۋدارۋ, ولارعا جان-جاقتى قامقورلىق كورسەتۋ.

مەملەكەتتىك ساياساتتىڭ ماڭىزدى ءبىر باعىتى – اعا بۋىن وكىلدەرىنە شىنايى قامقورلىق جاساۋ. ەلىمىزدە قارتتاردى الەۋمەتتىك قولداۋ شارالارىنىڭ تۇتاس كەشەنى جۇزەگە اسىرىلىپ كەلەدى. زەينەتاقى مەن قامسىزداندىرۋدىڭ تيىمدىلىگى ارتا ءتۇستى, اعا بۋىن وكىلدەرىن قوعامدىق ومىرگە ارالاستىرۋ تۋرالى باعدارلامالار جۇمىس ىستەيدى. مۇقتاج جاندارعا ماتەريالدىق كومەك كورسەتىلەدى. 

قارتتار – وتكەننىڭ شەجىرەسى, ءومىر تاجىري­بەسىنىڭ, ۇلتتىق تاربيە مەن سالت-ءداستۇردىڭ ساق­شىلارى, جاناشىرلارى. ولار­دىڭ ءسوزى – وسيەت, ءىسى – ونەگە.

بۇل كۇنى ەلگە ەڭبەگى سىڭگەن زەينەتكەر­لەرگە قۇرمەت كور­سە­تى­لىپ, ولار­دىڭ حال-جاع­دايىنا جان-جاق­تى نازار اۋدارىلادى. ار­نايى ما­دەني ءىس-شارالار, قايىرىم­دىلىق كومەكتەر كوپتەپ ۇيىمداس­تىرىلادى.

ەڭبەك جانە حالىقتىڭ الەۋ­مەتتىك قورعاۋ مينيسترلىگىنىڭ مالىمەتىنشە, قازىردە ەلىمىزدە 100 جاستاعى, ودان دا ۇلكەن جاستاعى 448 ازامات بار. ەڭ جاسى ۇلكەن وتانداسىمىز ۇلىتاۋ وبلىسىندا تۇرادى, ونىڭ جاسى – 115-تە. ايتا كەتەلىك, 100 جاسقا تولعانداردىڭ باسىم كوپشىلىگى الماتى قالا­سىندا تۇرادى, وندا 100, ودان جوعا­رى جاستاعى 58 ادام بار. ۇزاق ءومىر سۇرۋشىلەر سانى جونىنەن ەكىنشى ورىندا – تۇركىستان وبلىسى. وندا 100 جاستان اسقان 53 ادام تۇرادى. ءۇشىنشى ورىندا – الماتى وبلىسى, وندا 37 ادام تۇرادى. ەڭ قارت وتانداستاردىڭ ۇشتىگىنە ۇلىتاۋ وبلىسىنىڭ تۇرعىنى – 115 جاس, پاۆلودار وبلىسى – 113 جاس, جامبىل وبلىسى – 110 جاس كىردى.

مەملەكەتتىڭ قارتتارعا جاسا­عان قامقورلىعى ەلدەگى الەۋمەتتىك ساياساتتىڭ ساپاسىن كورسەتەدى. ايتۋلى كۇنى قاريالارعا قۇرمەت كورسەتىلىپ قانا قويماي, ولارعا بىرجولعى وتەماقى دا تولەنەدى. دەگەنمەن ەلىمىزدىڭ ءار وڭىرىندە قارتتارعا كورسەتىلەتىن قولداۋ ارقيلى ۇيىمداستىرىلعان. ماسەلەن, ەلوردا زەينەتكەرلەرىنە جىل سايىن ءبىر رەتتىك اقشالاي كومەك بەرىلسە, الماتىدا مۇنداي تولەم قاراستىرىلماعان. قارتتار كۇنىنە وراي استانالىق زەينەتكەرلەرگە 2,5 ايلىق ەسەپتىك كورسەتكىش (اەك) – 9 830 تەڭگە كولەمىندە بىرجولعى جاردەماقى بەرىلەدى. بۇل تولەمدى ەلوردانىڭ 100 مىڭعا جۋىق تۇرعىنى الادى. الماتىدا, اكىمدىگىنىڭ مالىمەتىنشە, قاريا­لارعا قولداۋ كورسەتۋ جەرگى­لىكتى بيۋدجەت ەسەبىنەن قارجى­لان­دىرىلاتىن 13 ءتۇرلى الەۋمەت­تىك قىزمەت ارقىلى جۇزەگە اسىرىلادى. شىمكەنت قالاسىندا 70 جاسقا تولعان, ودان جاسى اسقان ادامدارعا 3 اەك مولشەرىندە (11 796 تگ) ءبىر رەتتىك الەۋمەتتىك كومەك, 80 جاستان اسقان جالعىز­ىلىكتى قارتتارعا 2 اەك مولشەرىن­دە (7 864 تگ) اي سايىنعى اقشا­لاي تولەم تۇرىندەگى الەۋمەتتىك كومەك بەرىلەدى. اتىراۋ وبلىسىندا مۇگەدەكتىگى بار زەينەتكەرلەرگە قازان ايىندا 7,5 اەك (29 490 تەڭ­گە) بىرجولعى الەۋمەتتىك كو­مەك تولەنەدى. بۇل وڭىردەگى زەي­نەت­كەر­لەر سانى – 71 956 ادام. سونداي-اق 2023–2025 جىلدار ارالىعىندا تەڭىزشەۆرويل جشس-ءنىڭ قولداۋىمەن 300 جالعىزىلىكتى قارت­تار مەن الەۋمەتتىك قولداۋ­دى قاجەت ەتەتىن ادامدار اتى­راۋ شي­پا­جايىندا ەم قابىلدا­عان. قارا­عاندى وبلىسىندا دا قارت­­تارعا بىرجولعى وتەماقى بەرىلەدى. وعان جەر­گىلىكتى بيۋدجەت ەسەبىنەن 1 ميلليارد تەڭگەدەن استام قارجى بولىنگەن, 70 جاس­تان اسقان 51 648 ادام بىرجولعى تولەم الادى.

زەينەتكەرلەردىڭ قارجىلىق اۋىرتپالىعىن جەڭىلدەتۋ ءۇشىن بىرقاتار سالىقتىق جەڭىلدىك تە قاراستىرىلعان. ايتالىق, 2026 جىلعى 1 قاڭتاردان باستان قولدانىسقا ەنەتىن جاڭا سالىق كودەكسىنىڭ 341-بابى 1-تارماعىنا سايكەس, مەملەكەتتىك زەينەتاقى تولەۋ ورتالىعى  ارقىلى تولەنەتىن بارلىق زەينەتاقى تولەمدەرى جەكە تابىس سالىعىنان بوساتىلادى. بۇل – بازالىق, ىنتىماقتى, بىرىڭعاي جيناقتاۋشى زەينەتاقى قورىنان تولەنەتىن زەينەتاقى جيناقتارى دا سالىق سالۋعا جاتپايدى دەگەن ءسوز. جەڭىلدىك زەينەتكەرلەردىڭ ءومىر ءسۇرۋ دەڭگەيىن جاقسارتۋعا باعىتتالعان. دەگەنمەن جەڭىلدىك­تەر تەك زاڭدا كورسەتىلگەن شەكتەۋ­لەر شەڭبەرىندە عانا بەرىلەدى. سوندىقتان زاڭنامانى ۇنەمى باقىلاپ وتىرۋ, قاجەت بولسا, سالىق ورگاندارىنا ناقتىلاۋ ءۇشىن جۇگىنۋ – وتە ماڭىزدى.

حالقىمىز قاشاندا ۇلكەنگە قۇرمەت كورسەتۋدى تاربيەنىڭ تەمىرقازىعى ساناعان. قارت ادام – ءومىردىڭ تالاي بەلەسىن ارتقا تاستاپ, ۇرپاق ءوسىرىپ, ەلگە ەڭبەك سىڭىرگەن تاعىلىمدى تۇلعا. قاريا – وتباسىنىڭ اقىلشىسى, ۇلتتىق سالت-ءداستۇر مەن رۋحاني مۇرانىڭ مايەگى. ولار ارقىلى ۇلتتىڭ تاريحى مەن تاربيەسى جالعاسادى. زەينەت جاسىنداعى ادامدار كەزىن­دە ەل داۋلەتى جولىندا ەسەلەپ تەر توككەن. قوعامنىڭ سول ەسەپسىز ەڭبەكتى باعالاپ, قۇرمەت كورسەتۋى – ادىلەتتىلىك پەن ازاماتتىقتىڭ كورىنىسى.