فوتو: ەرلان ومار
ءداستۇرلى ءباسپاسوز – ەلدى بىرلىككە شاقىرىپ, ۇلتتى ۇيىستىراتىن ەرەكشە ينستيتۋت. بۇل تۋراسىندا ديحان قامزابەك ۇلى قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ ء«بارىمىز ءبىر ۇلت بولىپ, تاباندى ەڭبەك ەتۋىمىز كەرەك» دەگەن ءسوزىن تياناق قىلىپ, ۇلت ۇعىمىنىڭ تەرمينولوگيالىق ءمانى بۇرىنعىدان كەڭەيە تۇسكەنىن جەتكىزدى.
«قازىر بۇل ءسوز مەملەكەت ءمانىن ۇستەيدى. سوندىقتان وتانعا قىزمەت ەتۋ ءاربىر ۇلت وكىلىنىڭ باستى پارىزى. حح عاسىر باسىندا ۇلت زيالىلارى رەسەيدىڭ مەملەكەتتىك دۋماسىندا وزگە حالىق وكىلدەرىمەن ءيىن تىرەسە تۋعان ەلىنىڭ ماسەلەسىن باتىل كوتەردى. ول دەرەكتەر گازەت بەتتەرىندە انىق بەدەرلەندى. وسىدان-اق ءداستۇرلى ءباسپاسوزدىڭ مۇراعاتتىق قىزمەتىن ايرىقشا اتاۋعا بولدى. وسى جۇكتى ابىرويمەن ارقالاپ كەلە جاتقان گازەتتەرىمىز مەملەكەتشىلدىك مۇددە مەن تاتۋلىق تاقىرىبىن باستى نازارعا قويادى», دەدى ديحان قامزابەك ۇلى.
«كازاحستانسكايا پراۆدا» گازەتىنىڭ اتىنان سەرىكتەستىك ديرەكتورىنىڭ ءبىرىنشى ورىنباسارى ۆيكتور پريانيكوۆ تا ەتنوسارالىق تاتۋلىق تۋراسىندا تاتىمدى سويلەدى. ۇلت ءداستۇرىن, ءتىلىن ساقتاپ, مەملەكەتكە ادال ەڭبەك ەتىپ جۇرگەن ازاماتتاردى ناسيحاتتايتىن گازەتتىڭ ارناۋلى بەتىن تىلگە تيەك ەتتى.
ودان ءارى ءسوز العان قحا كافەدرالارىنىڭ «شاڭىراق» قاۋىمداستىعىنىڭ توراعاسى ناتاليا كالاشنيكوۆا قحا جۋرناليستەر كلۋبىنىڭ وكىلدەرىنە ارنالعان تاجىريبەلىك كۋرستىڭ ەل بىرلىگىن نىعايتۋداعى ماڭىزىنا توقتالدى.
«ەتنوسارالىق كەلىسىم مەن تاتۋلىقتى ناسيحاتتاۋدا بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارىنىڭ جاۋاپكەرشىلىگى ايرىقشا. گازەت پەن اسسامبلەيانىڭ ارىپتەستىگى – قوعامدى ورتاق ماقساتقا جۇمىلدىراتىن پارمەندى قۇرال. ءداستۇرلى ءباسپاسوز مەملەكەتشىلدىك مۇددەنى, ۇلتتىق بىرلىكتى جانە قوعامدى توپتاستىرۋ يدەياسىن تۇراقتى تۇردە الدىڭعى ورىنعا قويادى. سول سەبەپتى اقپارات سالاسىنىڭ وكىلدەرى ەلدىڭ بەرەكە-بىرلىگىن نىعايتىپ قانا قويماي, جاڭا ۇرپاقتىڭ بويىنا سەنىم مەن ازاماتتىق جاۋاپكەرشىلىكتى قالىپتاستىرۋعا ۇلەس قوسۋى ءتيىس», دەدى ول.
سەنات دەپۋتاتى الىشەر ساتىبالديەۆ جيىنعا قاتىسۋشىلارعا ءوز تاجىريبەسىن ءبولىسىپ, جۋرناليستيكاداعى ءداستۇر مەن جاڭا ۇردىستەردى ساباقتاستىرۋدىڭ ماڭىزىن اتاپ ءوتتى.
«قىزمەتتىك وتىلىمدە جاڭادان باس رەداكتور بولىپ تاعايىندالعاننان كەيىن قولىمداعى گازەتتىڭ مازمۇنىن وزگەرتىپ, جاڭا تەحنولوگيالار مەن زاماناۋي ۇردىستەردى ەنگىزۋ قاجەت بولدى. سول كەزدە تاجىريبەلى ارىپتەستەرىم «امەريكاعا ەلىكتەۋدىڭ قاجەتى جوق, «ەگەمەن قازاقستاننىڭ» ءستيلىن ۇلگى قىلىڭدار» دەگەن كەڭەس بەردى. سول كۇننەن باستاپ ءبىز ءۇشىن «ەگەمەن قازاقستان» مەن «كازاحستانسكايا پراۆدا» تەمىرقازعىمىز بولدى», دەدى.
تاتۋ ەلگە – توقشىلىق ءناسىپ. ءدال وسى قازاق ماتەلى – ءبىر شاڭىراق استىندا توننىڭ ىشكى باۋىنداي ارالاسىپ قىزمەت ەتىپ جاتقان ەكى رەداكتسيانىڭ باستى قاعيداسى. بەرەكەلى ۇجىمداردىڭ جەمىستى جەتىستىگى تۋرالى «قازاق گازەتتەرى» سەرىكتەستىگى ديرەكتورىنىڭ ورىنباسارى قامبار احمەت جەتكىزدى. مۇنىمەن قاتار ەتنوسارالىق تاتۋلىقتى ساقتاۋ – مەملەكەتتىكتىڭ باستى كەپىلى ەكەنىن نازاردا ۇستاۋ بارلىق باق وكىلدەرىنىڭ باعدارى ەكەنىن ايتتى. ماسەلەنىڭ بايىبىنا بارماي, ەتنوس اراسىن شيەلەنىستىرىپ, قوعامدىق قوپارىلىسقا اپاراتىن «جالت ەتپە» جاڭالىق جاريالاۋ – جۋرناليستىك ەتيكا مەن كىسىلىك ادەبىنە جاتپايتىنىن ەسكەرتتى.
ال «كازاحستانسكايا پراۆدا» گازەتىنىڭ باس رەداكتورى ءسابيت مالدىباەۆ اسسامبلەيا قىزمەتىنىڭ اياسىندا ۋاقىت قۇمساعاتىندا قۇمىعىپ قالعان, الايدا ەلگە ەرەكشە قىزمەت اتقارعان ەلەۋلى تۇلعاردى ناسيحاتتاۋ كەرەكتىگىن ايتتى.
«قازاق تۇلعالارمەن قاتار, وزگە ۇلت وكىلدەرى دە تۋىپ-وسكەن وتانىنا ولشەۋسىز ەڭبەك ەتتى. ورىس, وزبەك, تاتار جانە باسقا دا ۇلت وكىلدەرىنەن شىققان قايراتكەرلەر قوعام نازارىنان تىس قالىپ قويادى. سونداي جارقىن ازاماتتارعا ەسكەرتكىش تاقتا ورناتىپ, ەسىمىمەن كوشەلەردى اتاساق, نۇر ۇستىنە نۇر بولار ەدى», دەپ ۇسىنىس ءبىلدىردى گازەت رەداكتورى.
وسى ورايدا استانالىق قحا جۋرناليستەر كلۋبىنىڭ توراعاسى ادەليا تۋحباتوۆا ءسوز الىپ, ءسابيت مالدىباەۆ كوتەرگەن ماسەلەنىڭ بىرقاتارى جۇيەلى ىسكە اسىپ جاتقانىن مالىمدەدى.
«ەلىمىزدىڭ ءبىراز وڭىرىندە مۇسا جالەلدىڭ ەسىمىمەن كوشەلەر اتالىپ, ەسكەرتكىشتەر قويىلدى. كوكشەتاۋدا, وسكەمەندە جانە سەمەيدە ونىڭ بيۋستەرى اشىلدى. سونداي-اق قىزىلوردا وبلىسىندا تاتار ورتالىعىنىڭ باستاماسىمەن جالەلشىل فوات سايفەلمۇليۋكوۆتىڭ قۇرمەتىنە ەسكەرتكىش تاقتا ورناتىلدى. ال وسكەمەندە حالىق ارتىستەرى اعايىندى ابدۋلليندەر اتىنداعى شىعىس قازاقستان ونەر ۋچيليششەسى بوي كوتەردى. بۇل – قازاقستان حالقى اسسامبلەياسىنىڭ ءار ەتنوس وكىلىنىڭ ەڭبەگىن دارىپتەپ, ۇرپاق جادىندا قالدىرۋعا باعىتتالعان جۇيەلى جۇمىسىنىڭ ءبىر بولىگى», دەدى ول.
ال «ۇيعۋر اۆازي» گازەتىنىڭ باس رەداكتورى ەرشات اسماتوۆ ەتنو باق-تىڭ مەملەكەتشىلدىك يدەيانى ناسيحاتتاۋداعى تاجىريبەسىمەن ءبولىستى. ونىڭ ايتۋىنشا, ەتنيكالىق باسىلىمدار ءوز وقىرماندارى اراسىندا بىرلىك پەن ىنتىماق قۇندىلىقتارىن دارىپتەپ, قوعامدىق كەلىسىمدى نىعايتۋعا ۇلەس قوسىپ كەلەدى.
جيىن سوڭىندا قاتىسۋشىلار اسسامبلەيا مەن بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارىنىڭ ءوزارا بايلانىسىن نىعايتۋ, قوعامعا سەنىمدى ءارى شىنايى اقپارات جەتكىزۋدىڭ ماڭىزدى تەتىكتەرىن تالقىلادى. سونىمەن قاتار رەداكتسيالاردىڭ جۇمىسىمەن تانىستى.
